Column

Meerderheidskabinet verder bemoeilijkt door Klaverbashen

De Haagse Stemming Vandaag is dag 92 van de formatie. Schrijf je in voor De Haagse Stemming om deze (di-do-za) als nieuwsbrief te ontvangen.

Na het opnieuw klappen van de formatiegesprekken hebben VVD, CDA en D66 alle schuld daarvoor in de schoenen van Jesse Klaver geschoven. Begrijpelijk, maar ook heel erg stom met het oog op de zoektocht naar een vierde partij om mee te regeren. Vandaag is Roemer aan de beurt voor een nieuw verkennend gesprek met de informateur.

BLAME GAME: De schroom die er toen de eerste formatiepoging met GroenLinks strandde was om details te vertellen, schuldigen aan te wijzen en onvermogen bij tegenstanders te insinueren, is volledig verdwenen. Betrokkenen bij VVD, CDA en D66 hebben de afgelopen dagen hun onderlinge app-verkeer (boodschap: ‘kijk, Klaver leek donderdag echt in te stemmen’), vertrouwelijke documenten (‘lees, hoe belachelijk zijn wensen waren’), verwijten van gedraai en insinuaties van intern partijgekonkel bij GroenLinks (‘luister, Klaver zou zijn teruggefloten door de Amsterdamse kongsi van onzichtbare partijtijgers’) met journalisten gedeeld. Naast de harde woorden on the record creëerde dit de afgelopen dagen een beeld van Klaver als enige schuldige.

Reconstructie: De uitstekende reconstructie van Thijs Niemantsverdriet en Philip de Witt Wijnen zit vol details over onderonsjes van politieke leiders, de diplomaat Jan-Willem Beaujean die wordt ingevlogen om Klaver te overtuigen en Rutte die Zijlstra donderdag op het terras belt om te vertellen: “Jesse is gesprongen”. Op een GroenLinks-bijeenkomst op zondagavond gaan Eerste Kamerlid Tineke Strik, Europarlementariër Judith Sargentini en andere partijprominenten (met opvallend veel connecties in het vluchtelingenwezen en asielrecht) echter op de rem staan. Er moet expliciet in de tekst dat alle vluchtelingen bij nieuwe deals hun asielrecht in Europa behouden. En er is een strategisch bezwaar: als dit akkoord wordt uitgelegd als winst voor GroenLinks, hebben ze een zwakkere onderhandelingspositie op het gebied van klimaat.

Dom Klaverbashen: Na de breuk wordt de partij afgeschreven: “Voor mij hoort GroenLinks nu bij de SP en de PVV”, zegt een betrokkene. Zo ontstaan er inderdaad steeds meer partijen waarmee de drie niet kunnen of willen regeren. Politiek columnist Tom-Jan Meeus heeft zijn bedenkingen bij het Klaverbashen van de afgelopen dagen. Het voelde vast goed – even lekker Klaver in elkaar timmeren – maar in werkelijkheid was het knap stom, schrijft hij. Segers, Roemer en Asscher hebben natuurlijk ook gezien hoe ‘het motorblok’ met Klaver is omgesprongen. Het zal voor VVD, CDA en D66 nu nóg meer inspanning en inschikkelijkheid kosten om een meerderheidscoalitie voor elkaar te krijgen.

Repliek: Het weerwoord van Klaver was beperkt - wat ook meteen weer uitgelegd werd als politiek onvermogen. Hij schoof aan bij Jinek, verantwoordde zich tegenover zijn achterban via Facebook en ging van alle interviewverzoeken van kranten alleen in op dat van de Volkskrant (“want onze kiezers”). Klaver trapt niet na. Wel geeft hij toe donderdag even te hebben gedacht dat er een compromis werd bereikt waarin het recht op bescherming en asiel in de EU overeind zouden blijven. Wie hem bij GroenLinks afraadden om in te stemmen, vertelt hij niet: “Er is één iemand verantwoordelijk voor de keuze. Dat ben ik. Ik zal me nooit achter iemand anders verschuilen.” Thijs Niemantsverdriet duidt in zijn BNR-column de exit van GroenLinks als het falen van het fenomeen ‘politieke beweging’; ze zijn wel dynamischer, maar ook eenvormiger dan gewone partijen. De beweging gaf Klaver een prachtige verkiezingsuitslag, maar het was de partij die hem een nederlaag in de formatie bezorgde.

WILDERS’ BEVEILIGING: De politie staat er weer lekker op deze week, met de vervolging van een Amsterdamse commissaris en de arrestatie van een agent in Den Haag. Die laatste - de man die in 2012 op station Hollands Spoor een 17-jarige jongen doodschoot - is nu op heterdaad betrapt bij het doorspelen van politie-informatie, waarschijnlijk in verband met hennephandel. Daarbij liep hij voor een opleiding tot persoonsbeveiliger ook stage in de beveiliging van Geert Wilders. “(Hij zat) in mijn team en liep hier in de gang van de fractie rond”, reageerde een verbijsterde PVV-leider gisteren.

Wilders’ concurrentie: Leefbaar Rotterdam en Forum voor Democratie slaan de handen ineen. In maart kondigde Baudet nog aan in zoveel mogelijk gemeenten mee te willen doen aan de verkiezingen van volgend jaar. Nu zegt hij dat FvD alleen in zijn woonplaats Amsterdam meedoet, elders worden allianties gesloten met bestaande partijen, zoals die van Joost Eerdmans. De samenwerking is niet onverwacht. Wilders doet namelijk wel mee in Rotterdam en daar zijn ze bij Leefbaar ongelukkig mee. Ronald Sørensen, Leefbaar-man van het eerste uur en oud-senator voor de PVV, brak zelfs met Wilders en noemde Baudet de nieuwe Fortuyn.

WAT WIJ VOLGEN: Vandaag staat alleen Emile Roemer in de agenda van Tjeenk Willink. De SP-leider zal zijn wens herhalen om een kabinet te vormen zonder de VVD. Het motorblok moet uit elkaar getrokken worden, zegt hij bij BNR.

QUOTE VAN DE DAG

“Uiteindelijk gaat het in een formatie om de vraag: maak je het beleid een beetje minder erg of een beetje beter? Het dreigde het eerste te worden. (…) We waren niet de gewenste combinatie, niet de gewenste partij. Het was eenzaam in die zin.”

Jesse Klaver (GroenLinks) in de Volkskrant.