Wat kunnen we leren van de blunders van Uber?

Vijf lessen

Uber groeide zo snel dat het vergat zichzelf fatsoenlijk te organiseren. Na kritische rapporten gaat de leiding op de schop. Wat ging er mis?

Behalve topman en mede-oprichter Travis Kalanick vertrekken nog eens twintig leidinggevenden. Foto Reuters

De kogel is door de kerk. Na maandenlange kritiek over de verziekte bedrijfscultuur bij Uber legt oprichter Travis Kalanick zijn functie als topman tijdelijk neer. Het is niet duidelijk of en wanneer hij terugkomt – het is zelfs onduidelijk wie hem vervangt.

Kalanick besloot dinsdag met verlof te gaan, nadat een tweede kritisch rapport over Uber was verschenen. Hij worstelt ook met een familiedrama; een bootongeluk waarbij zijn moeder omkwam en zijn vader zwaar gewond raakte. Maar de voornaamste aanleiding is een reeks schandalen die begon met klachten over de seksistische bedrijfscultuur door een oud-medewerkster. Behalve Kalanick vertrekken nog eens twintig medewerkers.

Uber (spreek uit: oeber) telt 14.000 medewerkers. De Amerikaanse taxi-app bemiddelt tussen particuliere chauffeurs en passagiers. Het bedrijf vecht tegen concurrenten als Lyft en Didi en raakte verwikkeld in juridische procedures met boze taxi-chauffeurs. Onder die hoge druk, en voortgestuwd door gretige investeerders, groeide een masculiene vechterscultuur.

Het laatste rapport van adviseur Eric Holder, voormalig minister van Justitie, telt dertien pagina’s aanbevelingen om Ubers verziekte bedrijfscultuur in een gezonde werksfeer te veranderen. Wat zijn de belangrijkste aanbevelingen?

  1. De topman kan niet alles

    Uber was zo druk met het doen groeien van de omzet dat het vergat hoe je als organisatie zelf groeit. Daardoor bleven te veel verantwoordelijkheden kleven aan topman Travis Kalanick. Zijn neiging tot zelfoverschatting werd niet gecompenseerd door meer gematigde leidinggevenden, die zich over de dagelijkse gang van zaken zouden moeten ontfermen.

    De chaotische leidingsstijl van Kalanick leidde tot veel verwarring. Tot op het laatste moment was onduidelijk of hij met verlof zou gaan. Het leiden van een bedrijf is een vak apart. Dat merkte ook Steve Jobs, die in 1985 uit zijn eigen Apple gezet werd. Later maakte Jobs zijn comeback, mede dankzij de aanstelling van Tim Cook als operationeel directeur. Google-oprichters Sergey Brin en Larry Page deelden lang hun verantwoordelijkheid met Eric Schmidt (nu president-commissaris). Mark Zuckerberg (Facebook) leunt sterk op zijn operationeel directeur, Sheryl Sandberg. Uber zoekt ook zo’n belangrijke chief operating officer, maar vond nog geen geschikte kandidaat.

  2. Stop met navelstaren

    In de bovenste bestuurslaag zaten te veel mensen die bij Uber werkten. Het is juist belangrijk dat er adviseurs zijn die ook bij andere bedrijven in de keuken hebben gekeken. Dat voorkomt dat er maar vanuit één perspectief gedacht wordt bij belangrijke beslissingen.

  3. Briljante klootzakken worden niet getolereerd

    Dat citaat komt uit het eerste rapport naar seksisme op de werkvloer bij Uber. Er bestond de neiging om alles te tolereren van medewerkers, zolang ze maar goed presteerden. Zoals veel techbedrijven kampt Uber met een overschot aan mannelijke medewerkers die zich niet onder alle omstandigheden weten te gedragen en geneigd zijn elkaar de hand boven het hoofd te houden. Een gezonde organisatie is divers.

  4. Alle leidingggevenden op cursus

    Alle managers moeten getraind worden om te luisteren naar het personeel en signalen over ontevredenheid en misstanden tijdig te herkennen. Klachten zijn er om serieus genomen te worden. Er ontbreken nog fundamentele vaardigheden op leidinggevende plekken en dat hoort niet in een organisatie met de omvang van Uber. Verplicht op cursus dus.

  5. Geen drank op de werkvloer

    Een feestje na werktijd is leuk, maar bij Uber liepen het te vaak uit de hand. De bonnetjes voor de drankrekening werden te makkelijk vergoed. Er waren geen richtlijnen voor romantische verhoudingen tussen medewerkers die aan elkaar rapporteerden. Daardoor ontstonden affaires die niet door de beugel konden.

    Topman Kalanick gaf zelf ook niet het goede voorbeeld. Hij ging met een groep managers naar een ranzige escortclub in Seoul, zonder rekening te houden met een vrouwelijke manager in het gezelschap. Het was die oogkleppen-mentaliteit, die Kalanick uiteindelijk nekte.

Tijdlijn: maanden vol onrust bij Uber