‘Van binnen kan zo’n brand niet zo snel verspreiden’

Brandbaar gevelmateriaal heeft in het Midden-Oosten branden opgeleverd zoals die in Londen, zegt brandpreventiedeskundige Peter van de Leur.

Foto Andy Rain/EPA

“Als de gevel brandt, je ramen knappen en de rookt naar binnen komt, kun je niks meer doen. Zeker wanneer ook de vluchtwegen via de gang zijn geblokkeerd.” Volgens brandpreventiedeskundige Peter van de Leur konden de bewoners van de hoogste verdiepingen van de Londense woontoren die woensdagmorgen uitbrandde geen kant op. Een Britse verslaggever zag dat mensen die vast zaten in de Grenfell-toren met zaklantaarns naar de hulpdiensten seinden. Minstens zes mensen kwamen bij de brand om het leven.

Normaal gesproken is er bij een brand in een appartementencomplex altijd wel een uitweg, zegt Van de Leur. “Je gaat je woning uit en loopt naar het trappenhuis. Daar moeten er altijd twee van zijn, een stuk van elkaar verwijderd en beschermd tegen brand. In principe kunnen die dus niet allebei tegelijk branden, of vol rook staan.”

Blijkbaar waren de vluchtwegen bij de brand in Londen wel afgesloten. Wat kun je doen om je overlevingskansen te vergroten als je wegens brand vast zit in een hoog gebouw?

“De algemene regel is: binnen blijven. Als de gang of het trappenhuis vol rook staan, kan je daar niet doorheen. Dus maak de kieren van de deur naar de gang dicht met vochtige doeken. En sluit ook alle ramen, zodat de rook niet van buitenaf naar binnen komt.”

En als er toch rook je appartement binnenkomt?

“Je kunt op de grond gaan liggen. De rook is warm, en blijft daardoor hoger hangen. Een natte doek voor je mond biedt ook enige bescherming. Maar dit is allemaal tijdelijk – het idee is altijd wel dat de brandweer de situatie onder controle krijgt.”

Bekijk de fotoserie van de grote brand in de woontoren

Het lijkt erop dat de Londense brandweer daar moeite mee had. De brand in het flatgebouw brak rond één uur ’s nachts (plaatselijke tijd) uit, door nog onbekende oorzaak. Ooggetuigen melden dat het vuur zich daarna in zeer korte tijd verspreidde over de volledige, 24 verdiepingen tellende toren. Dat de brandweer uitrukte met 45 bluswagens en 200 brandweerlieden, kon niet voorkomen dat het gebouw in enkele uren volledig uitbrandde.

Een brandweerman heeft voor twintig minuten zuurstof. Als hij die al in het trappenhuis moet gebruiken, omdat dat vol rook hangt, heeft hij niet genoeg tijd om boven te komen

Volgens een woordvoerder van de Londense brandweer konden brandweerlieden niet hoger komen dan de twintigste verdieping. De bovenste vier verdiepingen waren onbereikbaar. Een brandweerman heeft voor twintig minuten zuurstof, legt Van de Leur uit. Als hij die al in het trappenhuis moet gebruiken, omdat dat vol rook hangt, heeft hij niet genoeg tijd om boven te komen.

Welke gevolgen heeft dat voor het blussen van de brand?
“Voor succesvolle brandbestrijding moet het vuur binnenin het gebouw gedoofd worden. Als het trappenhuis niet toegankelijk is, kun je alleen van buitenaf werken. Je kunt dan wel water door de ramen spuiten, maar daarmee maak je de brand niet uit. Dan moet je het gebouw laten uitbranden.”

Hoe kan een complete woontoren zo snel in brand vliegen?

“Binnenin een gebouw kan een brand zich eigenlijk niet zo snel verspreiden. Dit is een woongebouw. Elke woning is als het ware een apart brandcompartiment, met wanden en vloeren die een brand heel lang tegenhouden. De kans dat er heel snel meer woningen betrokken raken, is bijna nul.”

“Er zijn in theorie wel fouten denkbaar: tussen woningen lopen verbindende schachten met leidingen, bijvoorbeeld vanuit de meterkast. En een gebouw heeft ook liftschachten en trappenhuizen. Als het gebouw helemaal fout is en die verbindingen zijn niet goed beveiligd tegen brand, zou het mis kunnen gaan. Maar dat lijkt me moeilijk denkbaar. In Engeland zijn de regels op het gebied van brandveiligheid erg streng, zelfs in vergelijking met Nederland. Ik heb nog nooit van zo’n brand gehoord.”

Foto Natalie Oxford/AFP

“In het Midden-Oosten hebben we een aantal branden gezien die zich aan de buitenzijde van het gebouw snel hebben uitgebreid, via de gevelbekleding. In het Midden-Oosten ging het dan vooral om de gevelafwerking, maar ook kunststof isolatiemateriaal kan onvoldoende brandbestendig zijn.”

De gevel van het Grenfell-gebouw in Londen was vorig jaar nog vernieuwd, meldt een getuige aan persbureau Reuters. Daarbij zou sponsachtig isolatiemateriaal zijn aangebracht. Van de Leur: “De regels zijn streng in Engeland, maar zeker bij een renovatie kan er wel wat misgaan.” Bewoners klaagden al eerder over de brandveiligheid van het gebouw.

Zijn er voorzorgsmaatregelen die je kunt treffen als je hoog in een flat woont?

“Zorg dat je weet waar je naartoe moet in geval van nood. Weet waar de trappenhuizen zijn. En oefen hoe je die kunt vinden zonder zicht, zodat je de trap kunt vinden als er veel rook is. Verder kan je zelf niet zo veel doen. Het gebouw moet goed zijn.”