Slag gewonnen, maar oorlog nog niet

het vonnis tegen The Pirate Bay

The Pirate Bay schendt het auteursrecht, zegt het Europees Hof. Maar het eind van de downloaddienst is nog niet in zicht.

Game of Thrones is vermoedelijk de meest gedownloade televisieserie ter wereld. Op 16 juli gaat seizoen 7 in première op HBO. Foto HBO

Tim Kuik is een man van de lange adem. De zaak tussen zijn antipiraterijstichting Brein en de Nederlandse providers XS4ALL en Ziggo sleept zich al jaren voort. Brein wil dat de internetaanbieders populaire maar omstreden torrentsites als The Pirate Bay in Nederland op zwart zetten. De providers willen dat niet.

Woensdag sloeg Brein een slag. Het Europees Hof oordeelde dat torrentsites wel degelijk inbreuk maken op het auteursrecht.

Op torrentsites staan kleine stukjes films, series, muziek en boeken. Of eigenlijk: je vindt er niet de content zelf, maar verwijzingen naar de bestanden. Wie een torrent downloadt, haalt van duizenden computers kleine delen van het bestand binnen.

Hoewel de beheerders van populaire torrentsites als The Pirate Bay de bestanden niet zelf aanbieden, spelen zij wel een „onontkoombare” rol bij de dienst, aldus het Hof, onder meer doordat ze de bestanden geordend aan gebruikers beschikbaar stellen. The Pirate Bay heeft een zoekmachine, plus categorieën en lijstjes met de populairste films. Met een paar klikken haal je er complete seizoenen van series binnen.

1. Was The Pirate Bay niet al eerder geblokkeerd?

Ja, twee jaar lang voor een groot deel van de Nederlandse huishoudens. Een Nederlandse rechter besloot in 2012 tot een blokkade. Onder protest zetten Ziggo en XS4ALL The Pirate Bay op zwart. Vier maanden later volgden ook providers KPN, UPC, Tele2, Telfort en T-Mobile. „Ziggo is het niet eens met dat bevel en gaat tegen deze uitspraak van de rechtbank in beroep”, kregen abonnees te zien als ze de site probeerden te bezoeken.

In hoger beroep werd de blokkade twee jaar later, begin 2014, teruggedraaid. The Pirate Bay is sindsdien weer voor iedereen bereikbaar. Brein ging daarna in cassatie bij de Hoge Raad. Die legde de kwestie in 2015 voor aan het Europees Hof. Kuik: „In dertien Europese landen, waaronder Zweden en België, worden illegale downloadsites al geblokkeerd.”

2. Heeft een blokkade zin?

Tijdens de eerdere rechtszaken bleek van niet, zegt woordvoerder Niels Huijbrechts van XS4ALL. De blokkade betekent „geen vermindering van het door abonnees gepleegde aantal inbreuken”, schreef de rechtbank in 2014. „Er is slechts sprake van een verandering van de weg.” Downloaders vonden gewoon andere plekken om illegale content te halen: dat kat-en-muisspel voeren ze al jaren. Ook zijn er technische mogelijkheden om een illegale site alsnog te bezoeken.

Tim Kuik vindt, uiteraard, dat een blokkade wel nut heeft. Daar heeft hij óók bewijs voor: „In Engeland worden nu honderden sites geblokkeerd. We zien dat het illegale downloadverkeer met meer dan 75 procent is afgenomen. Ook het bezoek aan nog niet geblokkeerde sites neemt significant af. De blokkering heeft ook een educatieve functie.”

3. Wat betekent deze uitspraak?

Het Europees Hof volgt met deze uitspraak zoals verwacht in grote lijnen het advies dat de advocaat-generaal al in februari gaf. Advocaat-generaal Maciej Szpunar zei dat The Pirate Bay willens en wetens inbreuk maakt op het auteursrecht. Hij zei ook dat providers de site mogen blokkeren. Maar op een blokkade ging het Hof woensdag, in tegenstelling tot de advocaat-generaal enkele maanden geleden, niet in.

Internetjurist Arnoud Engelfriet denkt niet dat de uitspraak van het Europees Hof veel zal uithalen. Volgens hem was, na eerdere vergelijkbare zaken, al wel duidelijk dat The Pirate Bay auteursrechten schendt. „Deze kwestie ging vooral om de vraag of de schendingen zo schadelijk zijn dat de site mag worden geblokkeerd. Daar kwam geen antwoord op. Een gemiste kans. Het was fijn geweest als het Europees Hof had gezegd: blokkeren, of niet.”

De zaak gaat nu weer terug naar de Hoge Raad. Die moet bepalen of een blokkade opnieuw moet worden doorgevoerd. Dat de blokkade er komt is volgens Engelfriet nog niet zo vanzelfsprekend. „De Hoge Raad moet nu zelf gaan puzzelen.” 

4. Waarom willen providers niet meewerken aan een blokkade?

Brein probeert aanbieders al jaren te overtuigen sites met illegale content te verbieden. De internetaanbieders hebben altijd gezegd alleen aan een blokkade mee te werken als er een gerechtelijk bevel voor is. Engelfriet: „In Nederland hebben we principiële providers. Die zeggen dat dit niet kan.”

Dit gaat niet alleen over The Pirate Bay, meent Niels Huijbregts van XS4ALL. „Het gaat om de principiële vraag: kun je van een Nederlandse internetaanbieder verwachten dat hij een buitenlandse website blokkeert?”

Er is altijd een risico op ‘overblokkade’, zegt hij. „Je blokkeert niet alleen de illegale links naar downloads. Ook de nieuwsberichten en blogberichten die op een website staan worden ontoegankelijk. Of die inhoudelijk interessant zijn, doet er niet toe. Het gaat erom dat je iets zonder reden ontoegankelijk maakt. Dat raakt aan de vrijheid van meningsuiting.”

5. Wordt The Pirate Bay nu opnieuw geblokkeerd?

Voor Tim Kuik is de uitspraak een bevestiging dat hij een blokkade kan vorderen. Ook voor andere sites – the usual suspects, zegt hij. Kuik doelt op populaire diensten als Popcorn Time. Brein gaat nu om de tafel met de internetaanbieders, zegt Kuik, om te bespreken hoe het nu verder moet. Al heeft hij door „alle media-aandacht” nog geen tijd gehad om ze uit te nodigen.

De providers en Brein hebben het onderwerp al vaker besproken. „Die gesprekken waren niet heel constructief”, zegt Huijbrechts. „Ik ben bereid om af te spreken. Om te horen wat de plannen zijn.” Maar, zegt hij, een blokkade wordt absoluut niet in zo’n gesprek afgesproken. „We blokkeren pas als de rechter het oplegt.”

Het is nog niet bekend wanneer de Hoge Raad uitspraak doet.