Frankrijk beweegt ‘niet naar links of rechts, maar naar beter’

Verkiezingscampagne

Twee Franse politici voeren in Nederland campagne voor een zetel in het Franse parlement. Allebei zijn ze nieuwkomers

Het Franse debat in het Korzo-theater in Den Haag. ‘Wij zijn geen vertegenwoordigers van de Franse regering’. Foto Marc Leijendekker

„Hoed u voor Macronmania”, zegt de jonge vrouw in het wit. „Veel ideeën van Macron zijn oude liberale recepten die niet werken.” „Frankrijk heeft dertig jaar stilgestaan, structurele hervormingen steeds uitgesteld”, antwoordt de even jonge man in het grijze pak met de grijsblauwe das. „Nu krijgen mannen en vrouwen met een verschillende professionele en culturele achtergrond, mensen met een kritische geest, de kans om politiek te bedrijven. De politiek wordt daar beter van.”

Tweede ronde van de Franse parlementsverkiezingen, kiesdistrict 4. De twee overgeblevenen van de achttien kandidaten treffen elkaar voor het eerst in een direct debat. Plaats van handeling: het Korzo-theater in het centrum van Den Haag. Zonder dat het buiten de Franse gemeenschap veel aandacht trekt, voeren Pieyre-Alexander Anglade en Sophie Rauszer campagne voor de steun van de ongeveer 14.000 kiesgerechtige Fransen in Nederland.

De Benelux is een van de elf kiesdistricten buiten Frankrijk die ieder met één zetel vertegenwoordigd zijn in de 577 zetels tellende Nationale Assemblee. In België zitten vijf keer zo veel Franse kiezers als in Nederland. Daarom ligt daar de nadruk in de campagne van Anglade en Rauszer. Maar zij hebben ook Franse bedrijven in Nederland bezocht, een Franse boekwinkel, de Franse scholen in Amsterdam en Den Haag.

Beiden herinneren zich de ophef in maart toen Turkse ministers tijdens de verkiezingscampagne in Nederland campagne wilden voeren voor het referendum in Turkije over een grondwetswijziging. Dat leidde toen tot een storm van verontwaardiging. Jesse Klaver: „Tamelijk onbeschoft”. Mark Rutte toen: „Het geeft een zeer ongemakkelijk gevoel.” Geert Wilders twitterde naar hartelust.

„Wat wij doen is fundamenteel anders”, zegt Rauszer in een gesprek vóór het debat. „Het is geen inmenging.” Anglade gaat er wat uitgebreider op in. „Frankrijk is een land met vrijheid van vergadering, van meningsuiting, persvrijheid. Nederland ook. Wij respecteren deze waarden, en onze campagne vormt geen bedreiging voor de openbare orde. Wij zijn geen vertegenwoordigers van de Franse regering.” Hij herinnert er daarbij fijntjes aan dat vertegenwoordigers van de Turkse regering in Frankrijk wel campagne mochten voeren, met onder andere een grote bijeenkomst in Metz.

Een woordvoerder van demissionair premier Rutte zei donderdagmorgen: „De Turken kwamen (campagne voeren) in hun hoedanigheid van minister en als vertegenwoordiers van een regering. Hier gaat het om kandidaat-parlementsleden. Dat maakt alle verschil.”

Vernieuwing

De verkiezingsstrijd onder de Fransen in de Benelux weerspiegelt de enorme veranderingen in Frankrijk. De winnaar van vijf jaar geleden, een socialist, heeft wel geprobeerd herkozen te worden, maar kreeg geen kans van de kiezers. Twee mensen van dertig vechten het nu uit in de tweede ronde, beiden namens een partij die anderhalf jaar geleden nog niet bestond. Anglade is kandidaat voor Macrons partij La République En Marche (LREM), Rauszer voor het uiterst linkse France Insoumise van Jean-Luc Mélenchon.

Pierrick de Cornulier, een dertiger die bij het Europees Octrooibureau in Rijswijk werkt, vindt het prachtig. Hij geeft het aan met handgebaren over een denkbeeldige horizontale lijn. „We zien nu eens niet een beweging naar links, of naar rechts maar”, en dan schiet zijn hand naar boven, „een beweging naar beter”. Hij vindt wat er nu in de Frans politiek gebeurt, een verademing.

„Beide kandidaten zijn jonger dan ik, onervaren misschien, maar laten we hun een kans geven.”

Pieyre-Alexandre Anglade en Sophie Rauszer. Foto Marc Leijendekker

Ongeveer zeventig Fransen, een enkeling ook met de Nederlandse nationaliteit, zijn naar het theatertje gekomen voor het debat. Het decor is sober: zwarte vloer, zwarte gordijnen, en op de eerste rij houdt een vrouw op haar mobieltje tot op de seconden nauwkeurig bij hoeveel spreektijd iedereen krijgt.

Het gaat over Europa, milieu, werkgelegenheid. De twee kandidaten, die allebei in Brussel wonen en in het Europees Parlement hebben gewerkt, zijn het eens over de noodzaak om te vernieuwen en om in de Franse politiek meer aandacht aan het Europese beleid te geven. Ze ruziën op beschaafde toon en met dossiermappen onder handbereik over kernenergie, de overheidsfinanciën , de beste manier om meer banen te scheppen, de relatie met Duitsland. „Wij hebben de zegen van Merkel niet nodig’’, zegt Rauszer. „Wanneer we met de Duitsers praten is dat niet om hun zegen te vragen, maar om samen te werken”, zegt Anglade. „Europa werkt niet als de Frans-Duitse as niet werkt.”

Geblokkeerd

Er gaat gemompel van herkenning door het publiek als Anglade zegt dat veel Fransen hun heil zijn gaan zoeken in het buitenland omdat Frankrijk „geblokkeerd” is en „mensen geen kansen biedt”. Sommigen schuifelen wat onrustig als het plan om de belastinginning te harmoniseren (waardoor Fransen in het buitenland wat preciezer moeten zijn in hun aangifte), maar in het algemeen is er veel instemming met Anglade. Ook in de buitenlandse kieskringen, net als in Frankrijk zelf, staan de kandidaten van En Marche ver voor.

Allebei zeggen ze dat ze hun ervaringen in België en Nederland willen inbrengen in het Franse parlement als ze gekozen worden. Anglade roemt het Nederlandse ondernemingsklimaat en het contact met de overheid – veel simpeler dan in Frankrijk. Rauszer prijst de windmolenparken en, in het een-op-een gesprekje, het euthanasiebeleid.

„Ons land is politiek en cultureel rijp geworden voor verandering”, zegt Anglade. Het aantreden van Macron ziet hij als een mijlpaal. „Een liberaal, in Frankrijk! Progressief, pro-Europees, democratisch, en ook nog 39 jaar, in een land waar je als je veertig bent, nog een kind bent. Frankrijk weet dat het in beweging moet komen.”

Craig Jessup, een Franco-Amerikaan die in Nederland werkt en met zijn dochter naar het debat is gekomen, geniet.

„Voor het eerst ben ik weer echt geïnteresseerd in de politiek. We willen al jarenlang af van politici die al vijftig jaar hetzelfde doen. Macron biedt ons deze geweldige kans voor vernieuwing.”

Als de belangstelling tijdens de nazit een indicatie is, mag Anglade daaraan straks namens de Fransen in de Benelux een bijdrage leveren.