Het trauma van Samsom

Het wil me maar niet lukken om boos, óók boos, op Jesse Klaver te worden. Als ik veel commentaren mag geloven, is hij opeens een laffe politicus geworden die „wegloopt voor zijn verantwoordelijkheid”: het regeren van Nederland.

Hij mag toch wel een prijs vragen voor die verantwoordelijkheid? En als het aanbod hem niet bevalt, moet hij toch kunnen weigeren? Hij heeft het netjes uitgelegd: oorlogsvluchtelingen moeten te allen tijde het recht hebben om asiel aan te vragen in Europa. In nieuwe ‘Turkijedeals’ om vluchtelingenstromen uit Afrika tegen te gaan, ziet GroenLinks weinig.

Hoe raar is dat standpunt? Ik luister nu even naar een paar mensen die er verstand van hebben. De Volkskrant vroeg aan Gerald Knaus, de architect van de EU-Turkijedeal, of een vergelijkbare deal met Afrikaanse landen een goed idee was.

Zou Samsom nog wel zo tevreden zijn over de Turkijedeal?

Met Libië en Niger zijn geen afspraken over het reguleren van migratiestromen te maken, antwoordde Knaus, die landen willen alleen maar profiteren van mensenhandel. Alleen met Nigeria en Senegal valt te praten, mits je ook legale mogelijkheden biedt om in Europa te studeren en te werken.

In Trouw zei Eduard Nazarski, directeur van Amnesty Nederland: „Je ziet in zowel Turkije als in Griekenland dat het niet lukt om daar een fatsoenlijk asielsysteem op te zetten. Dat de partijen rond de formatietafel, met uitzondering van GroenLinks, denken dat Tunesië of Niger of Libië daar wel in zal slagen, dat kan toch niemand serieus nemen?”

In de praktijk zien we Syrische kinderen in Turkse kledingfabrieken werken

Asieladvocaat Wil Eikelboom zegt ook in Trouw: „In Griekenland voltrekt zich een humanitaire ramp door die Turkijedeal, duizenden vluchtelingen leven er in een deplorabele toestand. Dat je ditzelfde model gaat toepassen in Noord-Afrika is ondenkbaar.” En Jasper Kuiper, adjunct-directeur VluchtelingenWerk Nederland bevestigt: „Op papier klinkt de Turkijedeal best goed, maar wij zien in de praktijk Syrische kinderen in Turkse kledingfabrieken werken.”

Misschien heeft Klaver tijdens de onderhandelingen te veel beloofd aan de andere partijen, misschien is hij teruggefloten door zijn partijtop – alleen insiders kunnen dat beoordelen; maar dat maakt zijn standpunt over nieuwe Turkijedeals nog niet verwerpelijk.

Zou Diederik Samsom, ook een vader van de Turkijedeal, nog wel zo tevreden zijn over zijn kindje? Hij zal toch ook hebben gemerkt dat er weinig terecht is gekomen van de belofte van de EU-landen om Syrische vluchtelingen uit Turkije op te nemen? Ik vraag dit omdat Samsoms schaduw dezer dagen meer dan ooit over de formatie hangt. We zouden in de politiek een nieuw begrip kunnen hanteren: het trauma van Samsom.

Een trauma is een blijvende, psychische stoornis, veroorzaakt door een hevige gemoedservaring. Bij Nederlandse politici is zo’n stoornis ontstaan door de vernietigende verkiezingsnederlaag die de PvdA leed, nadat Samsom de samenwerking met de VVD had gezocht. Op de vraag of er geen Nederlandse politicus met Macron-achtige lef was, zei oud-PvdA-prominent Marcel van Dam laatst in Buitenhof met een bitter lachje: „Samsom.” Hij voegde eraan toe dat diens lef – de snelle keuze voor Rutte – de PvdA had gemarginaliseerd. Het trauma van Samsom in een notendop.

GroenLinks voelde niets voor een eigen variant: het trauma van Klaver.