Zelfs fietsen wordt elitair

Jutta Chorus

Informateur Tjeenk Willink vindt het jammer dat de breuk op het migratiedossier de vier onderhandelende partijen heeft verhinderd afspraken te maken over echt belangrijke vraagstukken, en hij noemde daarbij de „sociale scheidslijnen”. Dit is er één: Turkse en Marokkaanse Nederlanders in Rotterdam-Zuid die niet fietsen.

Als de Da Costaschool in de Afrikaanderwijk uitgaat. Rond de driehonderd leerlingen, de meeste uit gezinnen uit de buurt. Ze leven van een minimuminkomen of een uitkering.

De sfeer op dinsdagmiddag is mediterraan. Op het muurtje zitten moeders te wachten, de kinderwagen geparkeerd, oma in de rolstoel. De rokken tot de enkels, aan hun voeten platte sandalen.

Ik tel drie kinderfietsen die aan het hek zitten vastgeklonken. Vijf kinderen hadden hun fiets binnengezet. Ze wonen buiten de wijk, verklaart de juf met het goudkleurige truitje. Een jongetje en een meisje met een paardenstaart wonen op Noordereiland. Hun oudere broertje komt aangefietst. „Je hebt gespijbeld”, zegt de juf die pleindienst heeft. „Ik zag je bij het zwembad.” Hij ontkent. „Nee, nee”, zegt de juf. „Ik herkende je aan je fiets. Niemand heeft een fiets.”

Niemand heeft een fiets en op de Da Costaschool wordt geen verkeersexamen afgenomen. Van de zestig basisscholen in Rotterdam-Zuid nemen er twaalf het verkeersexamen af. Hoe komt het dat niemand een fiets heeft? Geen geld, zegt Hugo van der Steenhoven van het project Fietsen op Zuid. Vervoersarmoede, noemt hij het verschijnsel. Ouders maken verkeerde keuzes, vertelde gemeenteambtenaar Marco Pastors me eens. Wel een dure telefoon of een auto, niet leren fietsen. Jonge mannen en vrouwen racen door de wijk in kleine, oude auto’s.

Van der Steenhoven probeert basisscholen aan te moedigen het verkeersexamen af te nemen, maar de meeste scholen slaan de uitnodiging af. Ze kruisen twee redenen aan: ‘Onze kinderen kunnen niet fietsen.’ Of: ‘Onze kinderen hebben geen fiets.’ Ze doen alles lopend tot ze een scooter kunnen kopen. Dan maken ze dus ook geen kennis met de wereld buiten de wijk, zegt Van der Steenhoven: de middelbare school, de bibliotheek, de betere voetbalclub.

Veel gezinnen in de Afrikaanderwijk willen de wijk ook niet uit of durven niet. Ze sluiten zich met hun familieleden op in hun rokerige kamers. Met de rug naar Nederland.

Vorige week deden de groepen 7 en 8 van twee scholen in Rotterdam-Zuid fietsexamen op opgeknapte fietsen. De fietsen werden geleverd door de ANWB. Hugo van der Steenhoven haalt steeds meer scholen over. Met steun van Leefbaar Rotterdam, dat zich op dit moment het meest bekommert om de sociale scheidslijnen op Zuid.

Jutta Chorus (Twitter @juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus