Wereldwinkel kan niet draaien op idealisme

Fairtrade

De Wereldwinkels verkeren in de problemen. Het stoffige imago en een krimpend aantal vrijwilligers doen het fairtrade-winkelnetwerk geen goed.

Wereldwinkel Leiden Foto Simon Trel

Het is dat er op de houten wereldkaart achter de kassa van de Wereldwinkel in Leiden foto’s van producenten in derdewereldlanden zijn geplakt. Anders zou je denken dat dit, met witte muren, lichtrode tegelvloer en veel licht, een moderne woonwinkel is. In de lichthouten kasten staan fairtrade producten; van gelukspoppetjes uit Sri Lanka (1 euro) tot schelpenlampen van de Filippijnen (195 euro).

De Wereldwinkels, opgericht in 1969 en zelfstandige stichtingen die grotendeels gerund worden door vrijwilligers, verkeren in de problemen. Niet alleen dreigt er een faillissement voor de Landelijke Vereniging voor Wereldwinkels (LVvW) nu het een half miljoen euro tekortkomt om cadeaubonnen uit te betalen, er sluiten ook steeds meer winkels.

Woensdag wordt besloten over een reddingsplan door de stichting die over de cadeaubonnen van de LVvW gaat, zegt voorzitter Michèl Evers. „Helaas verwacht het bestuur daarbij sowieso ontslagen.” De LVvW telt 12 fte’s.

In 2012 waren er nog ruwweg 400 Wereldwinkels, nu zijn het er 312. Nog maar 177 daarvan zijn lid van de LVvW. 69 winkels zijn zelfstandig en 66 winkels splitsten zich in 2013 af in een nieuwe stichting. De LVvW leed door de dalende inkomsten uit contributie en betaalde diensten voor winkeliers in 2015 een verlies van 256.000 euro op een begroting van 1,1 miljoen.

Foto Simon Trel
Foto Simon Trel
Wereldwinkel Leiden. Foto Simon Trel
Foto Simon Trel
Foto’s Simon Trel

De recessie in de detailhandel is deels debet aan de krimp. Maar ook dat Wereldwinkels draaiende worden gehouden door vrijwilligers laat zich nu gelden, zegt bestuurslid Albert Hebels van Wereldwinkels Nederland. „Veel vrijwilligers zijn begonnen in de jaren zeventig, die worden nu oud.” Vervangers zijn moeilijk te vinden, volgens Evers omdat „steeds meer organisaties vrijwilligers nodig hebben”.

Dromenvangers en houten beeldjes

Nog zo’n oorzaak van de problemen: het stoffige imago van de Wereldwinkels, waar enkel oude mensen dromenvangers en houten beeldjes zouden kopen. „Dat beeld is vaker niet dan wel terecht”, zegt voorzitter Peter Paul Sloekers van de Leidse winkel. In zijn winkel hangen hippe rugtassen, en er staat modern servies van keramiek of glas.

Idealisme is nog steeds nodig, maar we moeten ook professionaliseren

Dat er steeds minder Wereldwinkels zijn, staat haaks op een onderzoek van marktonderzoeksbureau GfK waaruit blijkt dat vorig jaar 69 procent van de Nederlandse huishoudens één of meer fairtrade producten kocht, ten opzichte van 24 procent in 2007. Die stijging komt vooral doordat supermarkten meer fairtrade eten en drinken verkopen. Etenswaren doen het bij de Wereldwinkels ook goed. „Maar de rest van het fairtrade-assortiment staat aan de vooravond”, zegt Evers van de LVvW.

Inmiddels zijn ook andere Wereldwinkels, zoals die in Den Bosch en Ede, gemoderniseerd. „We zijn ooit begonnen met een activistische inslag”, zegt Evers. „Dat idealisme is nog steeds nodig, maar we moeten ook professionaliseren.”