Recensie

Liefde in tijden van genocide

De Armeense gouvernante Ana (Charlotte Le Bon) in The Promise.

The Promise is een anomalie in de huidige filmwereld: een buiten de grote studio’s in Hollywood om gemaakte film, die liefst 100 miljoen dollar heeft gekost. Dat bedrag werd in zijn geheel opgebracht door de twee jaar geleden overleden Armeens-Amerikaanse zakenman en filantroop Kirk Kerkorian, die zijn fortuin maakte met megacasino’s in Las Vegas. Voor dat bedrag kon de gerenommeerde regisseur en scenarist Terry George worden aangetrokken, en twee heuse filmsterren voor de hoofdrollen: Oscar Isaac en Christian Bale.

Zowel Isaac als Bale lijkt inmiddels twee acteerstijlen in huis te hebben, die weinig met elkaar gemeen hebben en zelden bij elkaar komen: gesloten en meer in zichzelf gekeerd voor films die zijn gericht op een arthousepubliek; groots, emotioneel en meeslepend – vooral Isaac – in films voor een breed publiek zoals The Promise.

Lees ook het achtergrondverhaal: Turkije wilde niet déze film

Isaac speelt een Armeense student geneeskunde in Istanbul aan het begin van de Eerste Wereldoorlog, Bale een Amerikaanse journalist van persbureau AP. Beiden zijn verkikkerd op gouvernante Ana (de France actrice Charlotte Le Bon). Maar die liefdesperikelen worden wreed verstoord door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, en de etnische zuiveringen waardoor de Armeniërs in het Ottomaanse Rijk vanaf 1915 werden getroffen.

De film biedt stof voor de verschillende duidingen van de oorsprong van de genocide: was het geweld religieus gemotiveerd, vooral gericht tegen het christelijk geloof van de Armeense minderheid? Of is de geweldsexplosie in de eerste plaats ingegeven door oververhit nationalisme, dat weinig met religie te maken heeft? Ontstonden de slachtpartijen door straatterreur van onderop, of was er sprake van een georganiseerde staatsterreur van bovenaf? Beide, lijkt The Promise te willen zeggen.

Maar niemand gaat naar de bioscoop om de finesses van een complex historisch onderwerp te begrijpen. Daarvoor is de bibliotheek geschikter. The Promise is bovenal een moraliserende vertelling met helder verdeeld goed en kwaad, een liefdesverhaal dat de inleving in de personages moet vergemakkelijken en een stevige dosis exotisme – prachtige natuurbeelden, spectaculaire stadspaleizen aan de Bosporus en zwoele buikdanseressen in mondaine nachtclubs, waar de absint vloeit.

Toch is de film erin geslaagd om de genocide meer te laten zijn dan alleen de achtergrond bij een sentimenteel liefdesverhaal, regisseur George brengt het humanitaire leed goed gedoseerd en met overtuigingskracht voor het voetlicht.

The Promise is in veel opzichten een conventionele film, ambachtelijk in elkaar gezet volgens het bekende stramien van het historische epos, met een duidelijke humanistische boodschap. Wat de film bijzonder maakt, is dat het onderbelichte thema van de genocide op de Armeniërs erin aan de orde wordt gesteld. Dat is al bijzonder genoeg.