De nieuwe Ierse premier is jong, homo en heeft Indiase roots

Na Trudeau en Macron is Leo Varadkar (38) het nieuwe boy wonder in de wereldpolitiek. Hij is luid en uitgesproken, durft zijn mening te geven.

Leo Varadkar viert zijn overwinning. Foto Clodagh Kilcoyne/Reuters

Leo Varadkar zal veel primeurs op zijn naam krijgen. De eerste openlijke homoseksuele taoiseach, premier, in de Ierse geschiedenis. De eerste Europese regeringsleider van Zuid-Aziatische komaf. De jongste Ierse premier ooit.

Woensdag zal het Ierse parlement instemmen met de voordracht van de 38-jarige Varadkar, die twee weken geleden Enda Kenny opvolgde als leider van regeringspartij Fine Gael.

Het zal hem niet lang gegund zijn stil te staan bij de betekenis van zijn premierschap. Buitenstaanders kunnen er een wisseling van de wacht in zien. Een jonge generatie neemt het landsbestuur over. Ierland krijgt een premier die ook voor de internationale orde duidelijk maakt dat Ierland al lang niet meer louter een streng katholieke natie is.

Er zullen snel vergelijkingen getrokken worden. Na Trudeau in Canada en Macron in Frankrijk, is de wereld een nieuwe boy wonder rijker. Dat zijn analyses die Varadkar aan anderen overlaat.

‘Stem op Leo the Lion’

Zelf zal Varadkar onmiddellijk aan de bak moeten: geen EU-lid dat economisch zoveel te verliezen heeft bij Brexit als Ierland. Om het nog moeilijker te maken veroorzaakt de gedoogsteun die de Democratic Unionist Party in Noord-Ierland op het punt staat te geven aan de Britse minderheidsregering van Theresa May onrust. De regering in Dublin probeert, net zoals Londen, de ruziënde partijen in Belfast zover te krijgen weer samen een regering samen te stellen, zoals vereist onder het Goede Vrijdagakkoord. In een van zijn laatste optredens als premier zei voorganger Enda Kenny bezorgd te zijn over de ontstane situatie – Varadkar en May moeten snel praten.

Dat Leo Eric Varadkar zo snel zulke gevoelige kwestie moet aanpakken als Noord-Ierland, is bijkans een wonder in de Ierse politiek, waar de leiders doorgaans decennia moeten rijpen voordat ze het premierschap mogen bekleden. Niet Varadkar. In tien jaar tijd is hij van aspirant-parlementslid opgeklommen tot minister en nu dus partijleider en taoiseach.

Slechts tien jaar geleden voerde Varadkar in Dublin campagne. Stem op Leo the Lion, was zijn slogan. De slogan past bij Varadkar. Hij is luid en uitgesproken, schuwt het niet zijn mening te geven.

Ongeremdheid

Varadkar, zoon van een Iers-Indiase arts geboren in Mumbai en een verpleegster uit de Zuid-Ierse stad Waterford, studeerde medicijnen. Hij diende als minister van Volksgezondheid. Toch zag hij er in 2011 geen enkele belemmering om te verkondigen dat Ierland, dat in een diepe economische crisis verkeerde, wellicht een tweede reddingspakket van de EU nodig had. Dat zou voor Ieren nog meer bezuinigingen, nog meer pijn betekenen. De uitspraak leverde Varadkar kritiek op.

Dezelfde ongeremdheid zorgt er ook voor dat Varadkar juist een kracht is voor een progressiever Ierland. Enkele maanden voordat Ieren in 2015 in een referendum gingen stemmen over de invoering van het homohuwelijk, verscheen Varadkar, op dat moment een prominente minister, in een praatprogramma op de radio. „Ik ben een homoseksuele man. Dat is geen geheim, maar misschien niet iets dat iedereen weet”, zei hij. Uiteindelijk stemde 62 procent van de Ieren voor.

Varadkar geldt als economisch conservatief en maatschappelijk liberaal. Zijn vader is hindoe, zijn moeder katholiek. Varadkar ging naar een katholieke basisschool en een protestantse middelbare school. Hij is zelf katholiek, maar zei in een recent interview dat geloof geen al te grote rol speelt in zijn leven. Dat is tevens een politiek slimme formulering, waarmee hij zowel appelleert aan jonge, progressieve en kosmopolitische Ieren, zonder de meer traditionele achterban voor het hoofd te stoten. De uitspraak laat ook zien: Varadkar kan het wel, genuanceerd zijn.

Wie Varadkar is en waar hij voor staat is duidelijk, nu moet hij aantonen te kunnen laveren.

Behendigheid vereist

Behendigheid zal hij de komende jaren hard nodig hebben. In Europa zal hij bij de Brexitbesprekingen een balans moeten vinden tussen het behartigen van de Ierse belangen en het onderhouden van een goede verstandhouding met het Verenigd Koninkrijk. In Noord-Ierland zal hij enerzijds de wens van het Ierse volk voor een verenigd Ierland in gedachten moeten houden, het vredesakkoord eerbiedigen en tegelijkertijd Sinn Féin, ook in het zuiden een politieke concurrent, tegengas geven.

In Dublin krijgt Varadkar een beroerde hand toebedeeld. Hij wordt premier van een minderheidsregering. Op ieder moment kan Fianna Fáil, dat gedoogsteun levert, de stoel onder hem vandaan trekken. Dan komen er verkiezingen en zal hij opnieuw zijn premierschap moeten veroveren. Wie Varadkar is en waar hij voor staat is duidelijk, nu moet hij aantonen te kunnen laveren.