FormatieScenario 2

‘Schandalige’ minderheidsregering

Informateur Herman Tjeenk Willink herhaalde het maandagavond wel drie keer tijdens zijn persconferentie in het koetshuis van het Catshuis: Nederland heeft een meerderheidsregering nodig.

Zonder een meerderheid (76 zetels), vindt de informateur, is het onmogelijk goed beleid te maken over grote vraagstukken zoals klimaat, sociale (werk)omstandigheden en de rol van Nederland op het internationale toneel. Tjeenk Willink zei het zelfs „een schande” te vinden dat politici van een minderheidsregering spreken, terwijl nog maar één optie voor een meerderheid is afgevallen.

De informateur staat niet alleen. Bijna alle fractievoorzitters – ook van partijen die niet aan de onderhandelingstafel zaten – wijzen het idee van een minderheidsregering af.

Een minderheidskabinet is kwetsbaar. Bij VVD, CDA en D66 – die zo’n kabinet zouden kunnen vormen met 71 zetels – vrezen ze dat zo’n regering snel zal vallen. Dat komt doordat voor iedere beslissing steun gezocht moet worden bij andere partijen. Voor ‘rechtse’ onderwerpen zoals migratie en asiel zou naar de rechtse partijen gekeken kunnen worden, voor ‘linkse’ onderwerpen als klimaat juist naar links. Dat lijkt werkbaar, maar is het in de politieke realiteit nauwelijks. De kans is nu eenmaal groot dat een rechtse partij roept: als jullie met ‘links’ een klimaatakkoord sluiten, werken wij niet mee op rechtse onderwerpen. Andersom geldt precies hetzelfde. Een motie van wantrouwen voor het kabinet hangt dan al snel in de lucht.

Dit spel is nu al zichtbaar. In een interview met NRC zei SGP-leider Kees van der Staaij dat hij een eventuele minderheidsregering absoluut niet gaat steunen, op geen enkel onderwerp, als diezelfde coalitie met andere partijen probeert een ‘voltooid-leven-wet’ van de grond te krijgen. De SGP (3 zetels) was altijd een favoriete ‘constructieve partij’, maar zet nu bij voorbaat de hakken in het zand. Het zegt alles over de kansen voor een minderheidsregering.