Ramoesj Haradinaj: van gevangene tot winnaar Kosovaarse verkiezingen

Servië liet hem in januari nog vastzetten vanwege vermeende oorlogsmisdaden. Nu mag Ramoesj Haradinaj proberen een Kosovaarse regeringscoalitie te vormen na een zege bij de verkiezingen van zondag.

Foto AFP / Armend Nimani

Begin januari zat Ramoesj Haradinaj, kandidaat-premier en winnaar van de Kosovaarse parlementsverkiezingen van afgelopen zondag, nog in een Franse cel. Ingerekend op de luchthaven van Basel-Mulhouse op basis van een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd door de Servische regering. Gronden: de vermeende oorlogsmisdaden die de 48-jarige ex-commandant in het Kosovaarse Bevrijdingsleger (UCK) –bijnaam ‘Rambo’— zou hebben begaan tijdens de onafhankelijkheidsoorlog tegen Servië in 1998 en 1999.

In april weigerde een Franse rechter Haradinaj uit te leveren aan de Serviërs. Nu beleeft commandant Rambo een tweede triomf. De alliantie van partijen geleid door Haradinaj en twee andere voormalige UCK-veteranen, door de Kosovaarse pers omgedoopt tot ‘de oorlogsvleugel’, behaalde 36 procent van de stemmen. Als boegbeeld van de grootste formatie is voormalig bouwvakker en nachtclubportier Haradinaj nu aan zet om een coalitie te vormen. Die moet het land dat in 2008 de onafhankelijkheid uitriep economisch op de been helpen, vooruitgang boeken in de door de EU bemiddelde dialoog tussen Kosovo en Servië en een territoriumdispuut met Montenegro afhandelen. Dat laatste was aanleiding voor de vervroegde verkiezingen van zondag en moet opgelost worden zodat Kosovaren visumvrij naar de EU kunnen reizen.

Werkloosheid rond 30 procent

Makkelijk wordt het allemaal niet. Kosovaren trekken al jaren massaal richting West-Europa omwille van de economische uitzichtloosheid, wijdverbreide corruptie en invloed van georganiseerde misdaad in het staatje van 1,9 miljoen inwoners. Haradinaj belooft „het werkloosheidscijfer onder 10 procent te brengen” , terwijl het werkloosheidspeil de afgelopen jaren rond de 30 procent schommelde. De jeugdwerkloosheid is bijna eens zo hoog. Dagelijks staan lange rijen voor de ambassades van EU-landen in de Kosovaarse hoofdstad Pristina.

De verhoudingen met Servië verslechterden de afgelopen maanden alleen maar dankzij verhitte verkiezingsretoriek in beide landen.

Kan Haradinaj een uitweg bieden? Het Servische arrestatiebevel toont hoe toxisch zijn naam in Belgrado is. In 2005 onderbrak hij al een eerste mandaat als premier om te verschijnen voor het Joegoslavië-tribunaal op verdenking van betrokkenheid bij ontvoering, marteling en moord. Hij werd vrijgesproken, ook in beroep. Maar een nieuwe bijzondere rechtbank in Den Haag, die oorlogsmisdaden en georganiseerde misdaad tijdens de Kosovo-oorlog zal behandelen, zou het verleden van Haradinaj en andere UCK-leiders opnieuw onder de aandacht kunnen brengen.

VS en EU te vriend houden

In de aanloop naar de verkiezingen beloofde Haradinaj in ieder geval dwars te liggen over een akkoord dat lokale autoriteiten in de handen van de Servische minderheid meer autonomie zou verschaffen. De Servische premier Aleksandar Vucic waarschuwde op zijn beurt dat een harde lijn in Pristina voor „veel moeilijkheden en problemen” dreigt te zorgen. Maar: Haradinaj belichaamt, net zoals president Hashim Thaci, een andere UCK-veteraan, ook de pragmatische aard van de Kosovaarse elite die op cruciale momenten de internationale partners zoals de VS en de EU te vriend weet te houden.

Al is de druk om resultaten te boeken inmiddels wel groter dan tevoren. De tweede plaats zondag ging naar Vetevendosje (‘Zelfbestuur’), een radicale links-nationalistische partij die toegevingen aan Servië en Montenegro verwerpt en belooft de corrupte Kosovaarse elite uit te mesten. Haar volksvertegenwoordigers zetten hun argumenten kracht bij door traangasgranaten te openen in het parlement. Een stevig teken van verzet voor Vetevendosje-aanhangers, een schrikbeeld voor EU-onderhandelaars die uit zijn op stabiliteit in de Europese achtertuin.