NRC Checkt: ‘Mexico is na Syrië het dodelijkste land ter wereld’

NRC Checkt een artikel over de jaarlijkse ‘Armed Conflict Survey’ van het International Institute for Strategic Studies van het Franse persbureau AFP.

iStock

De aanleiding

„Mexico was in 2016, na Syrië, het land waar de meeste moorden werden gepleegd, vooral door toedoen van drugskartels”, schreef het Franse persbureau AFP. Het artikel gaat over de publicatie van de jaarlijkse Armed Conflict Survey van het International Institute for Strategic Studies (IISS).

Waar is het op gebaseerd?

Elk jaar publiceert het Britse IISS een overzicht van de belangrijkste conflictgebieden in de wereld. Al vijf jaar staat het door burgeroorlog geteisterde Syrië, met naar schatting zo’n 60.000 doden in 2016, bovenaan. Mexico, 23.000 doden in 2016, staat op de tweede plaats, gevolgd door de bekende conflictgebieden Irak, Afghanistan, Jemen, Somalië, Soedan, Turkije (strijd met PKK), Zuid-Soedan en Nigeria (Boko Haram). Bovengenoemde tien landen waren vorig jaar verantwoordelijk voor 80 procent van het aantal dodelijke slachtoffers in conflictgebieden in de wereld: 157.000 (tegenover 167.000 in 2015).

Dat Mexico zo prominent op de lijst figureert, is volgens het IISS opmerkelijk omdat drugsruzies en bendeoorlogen doorgaans met relatief lichte wapens worden beslecht – en niet met zware artillerie, tanks of gevechtsvliegtuigen zoals strijdende partijen in Syrië en andere landen inzetten. „Het gebeurt zelden dat de tol van crimineel geweld hetzelfde niveau bereikt als bij een gewapend conflict. Dat is wat er aan de hand is in Honduras, Guatemala en El Salvador (samen 16.000 doden) en vooral Mexico”, aldus het IISS.

En klopt het?

Latijns-Amerika is al jaren de gewelddadigste regio ter wereld – met 144.000 doden vorig jaar. Afgaande op het aantal doodslagen spant Brazilië de kroon: jaarlijks bijna 60.000 slachtoffers volgens het Braziliaanse instituut Igarapé (40.000 door vuurwapens). Zo strijdt Brazilië met Syrië om de eerste plaats op de dodenlijst.

Wereldwijd verzamelt de VN-Organisatie voor Drugs en Misdaad (UNODC) nationale gegevens over het aantal doden door geweld. Volgens de laatste inventarisatie staat Brazilië hier ook bovenaan: 55.574 doden in 2015. De volgende landen op de lijst zijn India (41.623 in 2014), Mexico (20.762 in 2015), Zuid-Afrika (18.673 in 2015), Nigeria en Venezuela (beide ongeveer 17.800 doden in 2015). Sinds 2011 zijn er geen cijfers meer over Syrië – die worden niet meer geleverd door de autoriteiten.

De rangschikking ziet er heel anders uit als niet wordt gekeken naar de absolute cijfers per land, maar naar het aantal doden per 100.000 inwoners. Verreweg het gevaarlijkste land is dan El Salvador (108,64 doden per 100.000 inwoners in 2015), gevolgd door Honduras (63,75), Venezuela (57,15), Zuid-Afrika (34,27), Brazilië (26,74), Colombia (26,5) en Mexico (16,35). India, met zijn ontzagwekkende bevolkingsomvang, valt helemaal weg uit deze lijst.

Toch heeft IISS redenen Mexico als bloedigste land na Syrië te kwalificeren. De denktank beschrijft het geweld in wat zij definieert als ‘conflictgebieden’. Op de IISS-site noemt onderzoeker Anastasia Voronkova drie redenen Mexico als zo’n conflictgebied te beschouwen: het geweld woedt al jaren op grote schaal, het geweld bedreigt zowel de staat als zijn burgers, de staat onderkent het gevaar van de dreiging en reageert met de inzet van gewapende troepen. „Helaas voldoet Mexico aan al deze criteria. Andere Latijns-Amerikaanse landen mogen in de greep zijn van een hoge mate van crimineel geweld, hun regeringen hebben een grotere territoriale controle, en het geweld flakkert op en zakt weer weg”, zegt Voronkova. IISS „kwalificeert Mexico als een gewapend conflict omdat de nationale regering de misdadige kartels heeft gekarakteriseerd als existentiële bedreiging.”

Conclusie

Alleen al in Brazilië worden jaarlijks veel meer mensen slachtoffer van geweld dan in Mexico – in die zin is de conclusie onjuist dat Mexico het bloedigste land in de wereld is na Syrië. Maar het IISS kijkt alleen naar ‘conflictgebieden’ en als zodanig is Mexico wel het onveiligste land na Syrië. We beoordelen de stelling dat Mexico het dodelijkste land is in de wereld na Syrië daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wil zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt