Recensie

Spelshow ‘De Kleine Lettertjes’ zet kijker op verkeerde been

Zap

Het programma met Jörgen Raymann is geen groot succes op de zaterdagavond van NPO 1. Met iets minder toeters en bellen zou de formule best kansrijk kunnen worden.

Kantonrechter Martine van Rijn in ‘De Kleine Lettertjes’ (KRO - NCRV).

Een amusementsprogramma, zaterdagavond primetime op NPO1, dat De Kleine Lettertjes heet: ik was er voetstoots vanuit gegaan dat het wel weer een consumentenmagazine zou zijn, in de trant van Ook Dat Nog (KRO) of Kanniewaarzijn (VARA), waarin cabaretiers lollig doen over slechte klantenservice en bureaucratie.

Het zou niet bij dit misverstand blijven. Voortdurend zet de spelshow van KRO-NCRV de kijker op het verkeerde been, vooral door een weinig doordacht format. Het onderwerp blijkt kennis van de wet te zijn, iets waarover elke burger geacht wordt te beschikken. Goed onderwerp dus, om te beginnen, maar verkeerde titel. Kleine lettertjes zijn immers in het spraakgebruik geen juridische nuances, maar contractuele voetangels en klemmen, bedoeld om de argeloze burger een poot uit te draaien.

Presentator Jörgen Raymann introduceert een aantal kwesties, waarover twee teams een oordeel moeten vellen. Als een vrouw haar man met watjes bekogelt en daarbij uitroept: „Ik maak je dood!”, is dat dan strafbaar? Nee, want het middel is ondeugdelijk voor moord. En als ze arsenicum gebruikt om hem te vergiftigen, terwijl hij daar door medicijngebruik immuun voor is, dan is het wel poging tot moord, want dat middel is slechts relatief ondeugdelijk.

Deze wetenswaardigheden worden opgedist door een hoog boven de presentator uittorenende heuse kantonrechter, Martine van Rijn. Ze doet dat heel aardig, maar de aanvankelijk voor deze rol beoogde Rijdende Rechter (ook KRO-NCRV) John Reid, die bij nader inzien afhaakte, zou veel beter hebben gepast.

Om het nog ingewikkelder te maken bestaat elk team uit een vaste captain (respectievelijk Thomas van Luyn en Pieter Derks) en een wisselende ‘cliënt’, voor wie de captain als ‘raadsheer’ optreedt. Aan het begin en het einde van de show houdt de raadsheer een pleidooi voor zijn cliënt, waarin diens morele kwaliteiten uitgebreid geprezen worden. Wat heeft dat nu met kennis van de wet te maken?

Aan het einde beslist een jury, waarvan ons de samenstelling niet en de gezichten nauwelijks worden onthuld. En dan is er een winnaar. Vraag me niet waarom of hoezo, dat schijnt in dit soort programma’s, zoals Dit Was Het Nieuws (TROS en RTL4) totaal niet van belang te wezen. Wat wel telt zijn de kijkcijfers, en die vallen voor De Kleine Lettertjes niet mee. 500-600.000 op NPO1 zaterdagavond is zelfs in de zomer te weinig.

Het is jammer want met iets minder toeters en bellen en van te voren afgesproken grapjes zou de formule, ontwikkeld door weer andere cabaretiers (Joep van Deudekom en Rob Urgert van De Kwis) best kansrijk kunnen worden. Een van de dingen waar ze onmiddellijk mee zouden moeten stoppen, zijn de grappige animatiescènes met fotoromanplaatjes, waarin mogelijke misdaden in verschillende variaties uitgebeeld worden. Het is theater tussen de schuifdeuren van de ergste soort.

Verder hangt de amusementswaarde, net als bij Dit Was Het Nieuws, natuurlijk sterk af van de kwaliteiten van de wisselspelers. Met Paulien Cornelisse en Erik van Muiswinkel sparren over juridische termen als ‘aanranding van goed’ is stukken leuker dan Derks en Eric van Sauers over de wet op de lijkbezorging. Maar ook dat is een kwestie van smaak. De huidige vorm hangt te veel in tussen een netmanager die zo breed mogelijk amusement nastreeft en makers die er toch nog iets inhoudelijks in willen stoppen. Dat gaat zelden goed, ook in de kijkcijfers.