Jelena Ostapenko, Letse surprise in grillige tijden

Vrouwen

De Letse sensatie Jelena Ostapenko (20) is de eerste ongeplaatste winnares sinds 1933. „Ze slaat snel, ze loopt snel, ze praat snel.”

Jelena Ostapenko uit Letland, de eerste ongeplaatste winnares op Roland Garros sinds 1933. Foto François Xavier Marit / AFP

In een seizoen dat getekend wordt door grilligheid, vormt Jelena Ostapenko een nieuw, jong, fris gezicht in het vrouwentennis. Een die het woord angst niet lijkt te kennen. Zaterdag zorgde de Letse, net twintig geworden, voor een sensatie door Roland Garros te winnen, na de zege op de Roemeense Simona Halep: 4-6, 6-4 en 6-3. Ostapenko, nummer 47 van de wereld, is daarmee de eerste ongeplaatste winnares in Parijs sinds 1933.

Ze is de eerste grandslamkampioen uit Letland, een land met twee miljoen inwoners zonder noemenswaardige tennistraditie – ijshockey en basketbal zijn er de populaire sporten. Ze komt uit hoofdstad Riga en begon op haar vijfde met tennis, toen haar moeder haar meenam naar de baan. Haar moeder was het ook die haar coachte, tot afgelopen april. Haar vader is oud-profvoetballer en speelde in de Oekraïense competitie.

Ostapenko zal maandag op de nieuwe wereldranglijst naar de twaalfde plaats stijgen. Haar krachttoer komt uit het niets, ze had tot dit jaar geen wedstrijd gewonnen in Parijs: ze verloor de afgelopen drie jaar achtereenvolgens in de eerste ronde van de junioren, de kwalificatie en het hoofdtoernooi. In die drie jaar won ze één set.

Maar in 2017 is veel mogelijk, nu anarchie heerst, zonder de zwangere Serena Williams, de straks van een zwangerschap terugkerende Victoria Azarenka en de geblesseerde Maria Sjarapova, net terug na een dopingschorsing. In dat veld, wijd open voor velen, kon het zomaar gebeuren dat Ostapenko erdoorheen glipte.

‘Tennis heeft vers bloed nodig’

Maar haar titel afdoen als een opwelling in een periode van kwaliteitsarmoede, zou Ostapenko tekortdoen. „Er waren hier geen grote namen”, zei de Amerikaanse Chris Evert, zevenvoudig Roland Garros-winnares, in The New York Times. „Maar: er is vandaag een ster geboren, en ik moet zeggen, dat is geweldig voor het vrouwentennis. We hebben vers jong bloed nodig.”

Vele grote namen bezweken onder de verwachtingen, waar Ostapenko zonder druk leek te opereren. Lef, risico en agressie kenmerken haar speltype. In de finale, waarin ze zich terugknokte van een set en een 3-0 achterstand, sloeg ze 54 winners – tegen evenveel onnodige fouten. Haar racket is een aanvalswapen, geen verdedigingsmechanisme. „See ball, hit winner”, zo omschreef Tennis Magazine haar strategie.

Het sluit aan bij haar karakter, vol drive, soms emotioneel en opvliegend. Ze is „hyperactief”, zei de Spaanse oud-prof Anabel Medina Garrigues, sinds april haar coach, in The New York Times. „Haar leven is als volgt: alles gaat heel snel”, zei ze. „Ze slaat snel, ze loopt snel, ze praat snel.”

Vrijdag circuleerde een lijstje met de hardste gemiddelde forehand tijdens Roland Garros. Ostapenko stond met 122 kilometer per uur tussen de topspelers bij de mannen, achter Dominic Thiem met 135 kilometer per uur, Stan Wawrinka (130), en Rafael Nadal (127), maar nog voor Andy Murray (117).

Ondanks de afwezigheid van Williams („mijn idool”) en Sjarapova is er niks gestolen aan haar titel. Ze kende een lastig schema. Ze versloeg onder anderen olympisch kampioene Monica Puig, oud-US Open-winnaar Samantha Stosur en voormalig nummer één Caroline Wozniacki.

Het is haar eerste toernooizege op WTA-niveau, de hoogste categorie. De laatste die zijn eerste titel op Roland Garros vierde was de Braziliaan Gustavo Kuerten. Hij deed dat op 8 juni 1997: de geboortedatum van Jelena Ostapenko.