Gaddafi’s oogappel is weer op vrije voeten en vertrekt met stille trom

Saif Gaddafi

De vrijlating van de zoon van Moammar Gaddafi kwam onverwachts. Er zijn veel Libiërs die hem graag een kopje kleiner maken.

Saif Gaddafi in Tripoli in 2011, voor de val van het regime van zijn vader Foto AFP

Hij gold als de oogappel van zijn vader, wijlen kolonel Moammar Gaddafi, en als diens mogelijke opvolger. In plaats daarvan sleet Saif al-Islam Gaddafi (44) de jaren sinds de omverwerping van zijn vaders regime in 2011 in een gevangenis in het noordwesten van Libië.

Vrijdag kreeg Saif echter verrassend amnestie van de militie die hem gevangenhield. Met stille trom is Saif, over wiens arrestatie eind 2011 duizenden Libiërs feest vierden, met onbekende bestemming vertrokken.

Dat hij voorzichtig is, is niet vreemd. Een rechtbank in Tripoli veroordeelde hem in 2015 in absentia tot levenslang vanwege oorlogsmisdaden. Ook het Internationaal Strafhof zoekt hem, op verdenking van misdaden tegen de menselijkheid, in het bijzonder marteling van gevangenen en het ter dood brengen van onschuldige burgers. En het wemelt in Libië nog van mensen die hem graag een kopje kleiner zouden maken.

Vermoedelijk is Saif naar het oosten van Libië gereisd, waar generaal Haftar, een bewonderaar van zijn vader, de dienst uitmaakt. Zij willen dat mensen uit het Gaddafi-tijdperk met meer egards worden behandeld dan nu gebeurt in het intens verdeelde land. Daartoe heeft de regering in het oosten – een van de drie in het land – zelfs een wet aangenomen. Vanuit het oosten zou ook druk zijn uitgeoefend op de militie die Saif vrijliet.

Hoewel Saif onder zijn vader geen officiële functie vervulde, speelde hij in de praktijk vaak de rol van premier. Hij was nauw betrokken bij gevoelige kwesties, zoals de onderhandelingen met de VS over compensatie door Libië van de nabestaanden van slachtoffers van de aanslag op het PanAm-toestel in 1987 boven Lockerbie.

Ook stond hij bekend als een playboy met een voorliefde voor kostbare feestjes, waarvoor hij beroemdheden als Beyoncé en Mariah Carey liet invliegen. Hij genoot van contacten met bekende politici als Tony Blair en miljardairs als de Russische oligarch Oleg Deripaska.

Tegelijk profileerde hij zich graag als intellectueel. In 2008 kreeg hij een doctoraat van de London School of Economics, waarna hij 1,5 miljoen pond aan die universiteit betaalde.

Toen het regime in 2011 wankelde was het juist Saif, die op de voorgrond trad en keihard liet optreden tegen de rebellen. Daarbij maakte hij, zeggen critici, zeer vuile handen.