Column

Profeten op zoek naar de ondergang

Hoe lang kun je blijven vertellen dat de ondergang nakend is, voordat mensen er genoeg van krijgen? Jan Roos trad donderdag af als politiek leider van VNL (0 zetels) en waarschuwde dit weekend nog eens voor verkrachtingen, bomaanslagen en terreur door moslims. „Hoe lang pikken we het nog dat onze cultuur, onze tradities, onze manier van leven moet wijken om mensen die ons haten zich meer thuis te laten voelen? Niet heel lang meer, denk ik. Het kantelmoment komt naderbij.”

Gek, ik had juist het gevoel dat het kantelmoment verder weg is geraakt. Noch Theresa May die veiligheid wilde vergroten door de mensenrechtenwetgeving aan te passen, noch Marine Le Pen die voortdurend hamerde op het door de islam geïnspireerde terrorisme, heeft electoraal geprofiteerd van recente aanslagen in Groot-Brittannië en Frankrijk. De enige kantelaar die daadwerkelijk gekozen werd, is Donald Trump – of je moet Recep Erdogan meerekenen, maar die bedoelt Roos natuurlijk juist niet.

Geert Wilders voorspelde in januari nog dat dit het jaar van de revolutie zou worden: „De wind draait, de mensen worden wakker.” Hij zei het in Koblenz, waar alle windvanen waren samengekomen om alvast te vieren dat zij in dit Europese verkiezingsjaar het continent zouden veroveren. Maar de revolutie is uitgebleven.

Hoe kan dat? Waarom wil de apocalyptische geest maar niet vaardig worden over het Avondland? Ik zag bij het Holland Festival de film Manifesto, waarin Cate Blanchett in dertien verschillende gedaanten teksten uit beroemde kunstmanifesten verwerkte in alledaagse situaties. Het mooiste fragment vond ik dat waarin zij een arbeider was in de afvalverwerking. Na een ontbijt van bonen in tomatensaus reed ze in een slobbertrui en een vormeloze jas op haar brommertje naar haar werk: aan de stuurknuppel van een grijper. En in al die treurigheid klonken in haar hoofd de woorden die architect Bruno Taut in 1921 opschreef: „We voelen de morgen. We dwalen niet langer als maanzieken door de nacht, dromend in het bleke licht van de geschiedenis. Een koele ochtendwind omgeeft ons. Wie niet wil huiveren, moet doorlopen. En wij, en ieder die met ons oploopt, zien in de verte het vroege licht van de ontwakende ochtend.”

Optimisme op de vuilnisbelt. Als metafoor lag het er misschien dik bovenop, maar leerzaam vond ik het wel.

Aan de rechterkant van het politieke spectrum worden de gevestigde politici steevast betiteld als wegkijkers die niet weten wat onder de bevolking leeft. Zo langzamerhand moeten de onheilsprofeten zich toch gaan afvragen of zij dat zelf wel weten.

Jutta Chorus (Twitter @juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn