Twee schapen, een verdwenen componist en een vrouw als overwinnaar

Ondanks twee schapen op het speelveld en een zieke actrice liet Moeremans & Sons op de tweede dag van Oerol zien dat het jammer is dat deze groep zichzelf opheft.

Foto van de voorstelling ‘Crashtest Ibsen: Pijler van de Samenleving’. Sanne Peper

Twee schapen op het speelveld van theatergroep Moeremans & Sons verhinderden zaterdagmiddag dat de première van Crashtest Ibsen: Pijler van de samenleving op tijd kon beginnen. De aan het gras knabbelende dieren op de crossbaan van Terschelling lieten zich niet verleiden door een actrice met voederbak. Dat lukte pas na een kwartier.

De groep werd ook getroffen door serieuze malheur: een actrice werd vlak voor aanvang onwel en kon niet spelen, waardoor de auteur van het stuk haar twee rollen voorlas. Maar dat is gelukkig niet eens zo gek voor de groep, die zich na deze voorstelling opheft. Bij hun van postmoderne ironie druipende speelstijl, met veel zelfbewust commentaar van de spelers op het stuk en de schrijver zelf, past het wonderwel dat bewerker/ schrijver Joachim Robbrecht zelf meedeed. Alsof Henrik Ibsen, die hij een rol had gegeven in deze vierde modernisering van zijn toneelstukken, nog even terug pestte.

Crashtest

De grote attractie van de crashtests ligt in de commentaarlaag van de bewerkingen: acteurs die praten over hun ‘fictieve’ leven in een ‘fictief’ Noors stadje en die zich verzetten tegen het idee dat ze hun tekst al 140 jaar zeggen zonder dat er iets verandert. Dat gold in essentie voor de frauderende en hypocriete ondernemer in de hoofdrol, Karsten Bernick. Veel beter dan in de crashtest van vorig jaar (Ik zie spoken) klopten deze thematische lijnen met het heden.

De komst van een vriend van Karsten uit Amerika leidt in eerste instantie tot verheerlijking van dat nieuwe land en van de vooruitgang. Maar dat feestje wordt gevolgd door bezinning: de wetenschap dat het in Amerika momenteel ook niet zo lekker loopt. Zo worden er te midden van geestige terzijdes en ludieke acties op slimme wijze serieuze zaken aangesneden, onder meer over de vraag wat ‘waarheid’ is wat het woord ‘samenleving’ betekent.

Het is bij Moeremans&Sons altijd een plezier om te kijken naar de groep zeer getalenteerde acteurs, die wel raad weten met het taalvernuft van Robbrecht. Die laat ze zeggen dat er ‘geen oude koeien uit de fjord’ moeten worden gehaald, of bij een betwiste emotie: ‘Het voelt heel echt voor het toneelpersonage dat hier staat.’ Spijtig dat het nu voorbij is voor Moeremans&Sons.

Verdwenen componist

Een nog veel radicalere bewerking van een klassieker is Penthesilea, de eerste voorstelling van regisseur Julie Van den Berghe in haar functie als artistiek leider toneel van het Noord Nederlands Toneel. Op het strand werden mannen en vrouwen gescheiden geplaatst op tegenover elkaar staande tribunes. Daartussen voltrok zich de op de tekst van Heinrich von Kleist gebaseerde voorstelling over de Trojaanse Amazone.

Het begin was veelbelovend, met een koningin die haar onderdanen drilt en een dans waarin op zoek werd gegaan naar nieuwe, vrouwelijke baby’s voor het Amazone-volk. Maar dat veranderde toen Penthesilea de macht overnam en zich stortte in de strijd tegen de Grieken. Vanaf daar begon een stroperige sequentie van almaar dralende personages en onbevattelijke handelingen. Uiteindelijk sterft niet Penthesilea, zoals in de mythe, maar haar ontvoerder Achilles. In deze versie overwint dus de vrouw. Het slotbeeld, waarin vele handen de ziel van de grote krijger uit zijn lichaam trekken, is mooi gechoreografeerd. Maar het beantwoordde niet de vraag wat Van den Berghe wil met deze voorstelling.

Saxofoonkwartet

In Breaking the Silence van Via Berlin staat de verdwijning van een groot man centraal. Deze componist heeft een atonaal muziekstuk gecomponeerd dat het dictatoriale regime onwelgevallig is. Zijn achtergebleven vrouw reconstrueert de gebeurtenissen. Het toneelbeeld, met negen bureaus en vier cabines voor het begeleidende Berlage Saxophone Quartet, is prachtig. De groep speelt op een heuveltop, met uitzicht over de bossen. Het saxofoonkwartet zorgt bovendien voor een aangename verklanking van de emoties, het handelsmerk van Via Berlin.

Maar het gegeven van Breaking the Silence is snel duidelijk en de ontwikkeling is minimaal. De stem van de man, vertolkt door Porgy Fransen in een voice-over, deed vooral verlangen naar zijn aanwezigheid op het toneel en naar interactie, zodat actrice Dagmar Slagmolen het niet alleen hoefde op te knappen.

Correctie 12-06-2017: In een eerdere versie van dit stuk stond dat twee geiten de voorstelling verstoorden, dit waren twee schapen.