Beweging Macron vaagt de gevestigde partijen weg

Franse parlementsverkiezingen

Zondag bleek direct dat En Marche! van president Macron een parlementaire meerderheid kan halen.

President Emmanuel Macron en zijn vrouw Brigitte brengen zondag hun stem uit in de eerste ronde van de Franse parlementsverkiezingen. Foto Christophe Petit Tesson/Reuters

Een overweldigende parlementaire meerderheid tekent zich af voor de nieuwe Franse president Emmanuel Macron. Bij de eerste ronde van de verkiezingen voor de Assemblée Nationale haalde zijn partij La République En Marche! (LREM) zondag circa 32 procent van de stemmen. Dat kan, volgens analyses van bureau Ipsos, na de tweede ronde van volgende week zondag leiden tot 415 à 455 van de 577 zetels in de Assemblée.

Daarmee slaagt de vorige maand gekozen Macron in het tweede deel van zijn gewaagde strategie. Terwijl nog maar kort geleden bijna niemand het voor mogelijk hield dat zijn regering zonder coalitie-akkoorden een meerderheid zou kunnen krijgen, vaagde hij met zijn in korte tijd uit de grond gestampte partij de gevestigde partijen weg.

De Parti Socialiste boekte een historisch verlies. De partij die Frankrijk de laatste vijf jaar regeerde haalde krap 10 procent van de stemmen. De schatting is dat de PS zo’n 20 à 30 van de huidige 290 zetels in de Assemblée behoudt. Dat is niet alleen een politieke klap, maar ook een financiële: met het wegvallen van subsidies moet de partij waarschijnlijk het partijbureau aan de deftige Rue Solférino in Parijs verkopen.

Republikeinen weinig krachtig

De centrumrechtse Republikeinen wisten ondanks het vertrek van de gesneefde presidentskandidaat François Fillon en een afgezwakt verkiezingsprogramma ook weinig van de huidige slagkracht te behouden. Hoewel ze de laatste weken campagne voerden voor een rechtse meerderheid in de hoop Macron tot een situatie van cohabitation te dwingen, bleven ze nu steken op 21 procent. Ze zouden volgende week zo’n 100 van hun 196 zetels in de Assemblée kunnen verliezen.

Met deze stembusrevolutie scharen de Fransen zich massaal achter de politieke vernieuwingsagenda van Macron. Na een eerste regeermaand, gekenmerkt werd door veel internationale optredens, wist hij ruim 8 procentpunt meer te halen dan in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen eind april.

De verkiezing van een groot aantal parlementsleden van LREM zal tot grote verversing van de Assemblée Nationale leiden. Een deel van de kandidaten van Macron is uit de klassieke machtspartijen afkomstig. Maar in de helft van de districten selecteerde hij kandidaten „uit de samenleving” zonder politieke ervaring. Veel bekende politici, onder wie de eerste secretaris van de PS, Jean-Christophe Cambadélis en presidentskandidaat Benoît Hamon, overleefden de eerste kiesronde niet.

Maar de opkomst was zondag lager dan ooit tevoren in de in 1958 begonnen Vijfde Republiek: krap 49 procent van de geregistreerde kiezers ging daadwerkelijk naar de stembus. Voor veel Fransen heeft het verkiezingsseizoen lang genoeg geduurd. Zelden duurden de campagnes zo lang: al een jaar geleden kozen de eerste kandidaten positie voor de primaires.

Door de lage opkomst heeft Macron naar de mening Jean-Luc Mélenchon van het hardlinkse La France Insoumise (LFI) „geen meerderheid” voor aanpassing van de arbeidswetgeving. Dat is een van Macrons bij links meest omstreden programmapunten. Maar Mélenchons partij wist weinig van de zorgen hierover te profiteren. LFI haalde 11 procent, veel minder dan bij de presidentsverkiezingen.

Lees ook het portret van Brigitte Macron-Trogneux: ze is Macrons geheime wapen én risico

Ook voor het Front National was de eerste ronde van zondag, naar eigen zeggen, een „deceptie”. De partij haalde ongeveer 14 procent van de stemmen, 7 procentpunt minder dan de score van Le Pen in de eerste ronde in april en in absolute getallen praktisch evenveel stemmen als in 2012. De partij heeft nu twee zetels in de Assemblée. Dat kunnen er na volgende week maximaal 5 zijn. Maar de kans dat Le Pen zelf voor het eerst als afgevaardigde in de Assemblée gekozen wordt is groot: zij haalde in haar Noord-Franse district zondag 46 procent.