NRC checkt: ‘90 procent van alle zeevogels heeft plastic in maag’

Dat schreef de Britse krant The Guardian eind vorige maand.

De aanleiding

Het aantal zeevogels neemt snel af en dat hebben we aan onszelf te danken, stelt de schrijver Adam Nicolson op 26 mei in The Guardian. Volgens Nicolson heeft 90 procent van alle zeevogels plastic in de maag. Dit is niet de eerste keer dat dit percentage de media haalt. Zo noemde dagblad De Morgen het in maart ook in een artikel over de hoeveelheid plastic in de zee. Waar komt die 90 procent vandaan en klopt het?

Waar is het op gebaseerd?

Nicolson verwijst naar een onderzoek dat in september 2015 verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS. Hierin schatten Australische wetenschappers op basis van eerder onderzoek dat 90 procent van de zeevogels plastic in de maag heeft. Hun schattig werd al snel overgenomen door media zoals Trouw, Knack en BBC News en keert sindsdien regelmatig terug in berichten over plastic in zee.

En, klopt het?

De Australische onderzoekers keken naar wetenschappelijke artikelen van 1962 tot 2012. Het percentage zeevogels met plastic in de maag bleek gedurende die jaren flink toegenomen. Ze combineerden die informatie met de toename van de hoeveelheid plastic in de zee, de grootte van zeevogels en de manier waarop ze voedsel zoeken. Die informatie combineerden ze in een theoretisch model waarmee ze voor 186 verschillende zeevogelsoorten het percentage schatten dat in 2015 plastic had ingeslikt. Ze vonden dat gemiddeld tussen de 51,4 en 98,6 procent van alle zeevogels plastic had ingeslikt. Met 90 procent als meest waarschijnlijk percentage.

De onderzoekers bekeken dus geen zeevogelmagen, maar gebruikten eerdere onderzoeksresultaten. Die resultaten waren tamelijk onzeker. Dat maakt hun extrapolatie ook onzeker. Bovendien is er de laatste jaren veel aandacht voor plastic in zeevogels. Het kan zijn dat daardoor onderzoeken met spectaculairdere percentages meer kans hadden gepubliceerd te worden.

Jan Andries van Franeker van Wageningen University & Research, die onderzoek doet naar plastic in de magen van Noordse stormvogels en andere zeedieren, denkt dat het percentage lager ligt: „Het is moeilijk om een concreet getal te noemen, daarvoor zou je van alle soorten zeevogels exemplaren op de snijtafel moeten leggen en dat is nog niet gedaan. Maar ik denk dat het aantal vogels met plastic in de maag rond enkele tientallen procenten ligt.”

Uit het Australische onderzoek bleek ook dat de hoeveelheid plastic in de maag per zeevogelsoort sterk verschilt. „Dat zien we nu nog steeds”, zegt Van Franeker. „Van de Noordse stormvogel heeft ruim 90 procent plastic in de maag. Maar er zijn ook soorten waarbij je bijna niets vindt. Als je naar alle soorten bij elkaar kijkt, ga je de 90 procent niet halen.”

Dat het percentage lager ligt betekent overigens niet dat er geen probleem is. Van Franeker: „Tientallen procenten aan vogels met plastic in hun maag is nog steeds veel te veel.”

Conclusie

Er zijn veel te veel zeevogels met plastic in hun maag, maar waarschijnlijk is het veel minder dan 90 procent. De oude resultaten waar de onderzoekers hun schatting op baseren zijn erg onzeker en er zijn geen nieuwe metingen. De stelling beoordelen we daarom als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt