‘Westkapelle’: bakermat Molukse gijzelingsdrama’s

Vierduizend Molukse militairen kwamen in 1951 met hun gezinnen naar Nederland, na de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië en de mislukte uitroeping van hun eigen vrije Republiek der Zuid-Molukken, Republik Maluku Selatan (RMS). Hier belandden ze, in de woorden van Andere Tijden-presentator Hans Goedkoop, „in de wachtkamer van de geschiedenis”. Want de Nederlandse Staat had hen toegezegd dat deze verhuizing tijdelijk was, maar kort na aankomst werden de militairen ontslagen. Het verblijf in Nederland bleek permanent.

Andere Tijden onderzoekt in de aflevering Westkapelle 1956, die zaterdag 10 juni wordt uitgezonden maar online reeds is te zien, de pijn die dit teweeg bracht en hoe die uitmondde in verzet. Dat verzet escaleerde in de jaren zeventig tot een reeks gewelddadige gijzelingen. Het is zondag 11 juni precies veertig jaar geleden dat mariniers een eind maakten aan de treinkaping bij de Punt, waarbij twee passagiers en zes kapers om het leven kwamen.

Goedkoop spreekt van „een staalharde reactie van de autoriteiten in 1977, op een staalharde actie” van de kant van Molukse treinkapers. Andere Tijden probeert dat Molukse geweld te verklaren uit de onherbergzame manier waarop Nederland de militairen had ontvangen. Een gewelddadig incident in 1956 bij Westkapelle, waar een van de Molukse kampen was ingericht, wordt gereconstrueerd. Toen de Staat besloot de kleine uitkering van de Molukkers te stoppen en de gaarkeukens af te breken, reageerden de Molukkers door proletarisch winkelen. Daarop volgde een keiharde reactie van het gezag waarbij rijkspolitiemensen het vuur openden en negen mensen gewond raakten. Personificatie van de glasharde opstelling van het gezag is de toenmalige burgemeester Meinard Tydeman, die nog uitgebreider te horen is een uitzending van het VPRO-radioprogramma Het Spoor uit 1987.

Hoofdpersoon Frits Sahertian zag als kind de vernedering van zijn vader en was getuige van de schietpartij. In 1970 werd hij een van de 32 bezetters van de ambtswoning van de Indonesische ambassadeur in Wassenaar. Toen wilde hij sterven voor zijn ideaal, nu schaamt hij zich.