Jongeren helpen Corbyn aan morele zege

Labour-leider Jeremy Corbyn werd onverwachts de morele winnaar van de Britse verkiezingen. Hij legde niet de nadruk op Brexit, maar op ongelijkheid en gezondheidszorg.

Corbyn Foto Epa/Andy Rain

Geen overwinning, toch de ereronde. Dat is wat Jeremy Corbyn donderdagnacht kreeg. Zijn Labourpartij is niet de grootste van het land. Voor de derde keer op rij verloor Labour een landelijke verkiezing van de Conservatieven. Maar de partij werd niet weggevaagd, zoals breed werd aangenomen toen premier Theresa May half april vervroegde verkiezingen uitschreef. Met iedere vlammende toespraak, iedere rally waar weer duizenden jonge en linkse Britten op afkwamen, groeide de statuur van Corbyn.

Niet zonder metaforische waarde eindigde hij zijn campagne in een kerk in Islington, waar het geloof groot was dat Corbyn echt in staat zou zijn het soms hysterische enthousiasme van zijn aanhangers om te zetten in electoraal succes. Dat gebeurde. Niet alleen was er zetelwinst, ook steeg het aandeel van de stemmen van 30,4 procent in 2015 naar 40,1 procent nu.

Lag het succes van Labour en Corbyn aan de jongeren? Deels. De enige peiling die de afgelopen weken in de buurt van de werkelijke uitslag kwam, was YouGov, dat in de methodiek structureel een grotere stem van jongeren meewoog vergeleken met de andere peilers. Ruim een miljoen jonge Britten, tussen de 18 en 34, registreerden zich om te kunnen stemmen vanaf het moment dat May vervroegde verkiezingen uitschreef. De hoge opkomstpercentages bij de verkiezingen wijzen erop dat de jongeren daadwerkelijk gebruik hebben gemaakt van hun stemrecht.

Weinig aandacht voor Brexit

Corbyn besteedde in de campagne weinig tijd aan Brexit. Terwijl May juist met regelmaat wees op de moeilijke Brexitjaren die in het verschiet liggen en die sterk en stabiel leiderschap vereisen. Corbyn sprak over de toenemende ongelijkheid, de belabberde staat van de gezondheidszorg, geld voor onderwijs en politie. Dat sloeg aan. „Uit ons onderzoek merken wij al een tijd dat gezondheidszorg bij kiezers in Engeland een belangrijker thema is geworden dan Brexit”, zei Cordelia Hay, directeur bij adviesbureau Britain Thinks op een verkiezingsavond georganiseerd door de London School of Economics.

Opvallend was dat Labour het niet alleen goed deed in het kosmopolitische Londen, maar ook in delen van het Verenigd Koninkrijk waar kiezers een jaar geleden voor Brexit stemden, zoals in Wales en delen van Noord-Engeland. Lang werd getwijfeld of Labour als brede linkse partij, waar zowel vakbondslieden als vrije marktdenkers, als Blair-discipelen zich thuis voelden, nog wel een toekomst had.

Ondanks de glimlachen, het geklap en de warme omhelzingen is de partij nog steeds kleiner dan de Conservatieven.

Corbyn lijkt een verenigende stem gevonden te hebben, oordeelde politicoloog Matthew Goodwin. „Door voor klassiek linkse thema’s te zijn als schrappen van collegegelden en het nationaliseren van de spoorwegen appelleert Corbyn aan kosmopolitisch links. Door een beperking van vrij verkeer van personen en dus controle over migratie aan te hangen, maakte Corbyn zich verkiesbaar in Noord-Engeland”, zei Goodwin, die lang stelde dat Corbyn onverkiesbaar was.

Achteraf bezien draaiden de verkiezingen in grote delen van Engeland om een ding: wie haalt de kiezers binnen die in 2015 stemden voor UKIP (toen naar stemmen de derde partij van het land). De gedachte vooraf was dat de Conservatieven beter in staat zouden zijn UKIP-stemmers over te halen dan Labour, omdat meer Labour-parlementariërs tegen Brexit waren. De harde Brexitlijn van May moest de voormalige UKIP-stemmers overtuigen. Uiteindelijk keerde een aanzienlijk deel van deze working class-kiezers naar Labour. Tegelijkertijd heroverde Labour zes zetels in Schotland die de partij in 2015 verloor aan de Schotse nationalisten en hield de partij stand in Wales.

Bekijk hieronder wat je moet weten over Corbyn, in één minuut:

Knetterende ruzie

In de loop van de nacht schaarden steeds meer Labourprominenten zich achter Corbyn, die in het verleden geen goed woord voor hem over hadden. „Corbyn voerde een fantastische campagne”, zei Sadiq Khan, de Londense burgemeester die gezien wordt als een mogelijke uitdager van Corbyn voor het partijleiderschap. Plaatsvervangend partijleider Tom Watson, die een paar maanden geleden een knetterende ruzie had met Corbyn, roemde zijn energie, eerlijkheid en oprechte manier van campagnevoeren.

Corbyn blijft dus de komende jaren aan als partijleider. Dat is duidelijk. De vraag is wat Labour ermee opschiet. Ondanks de glimlachen, het geklap en de warme omhelzingen is de partij nog steeds kleiner dan de Conservatieven. Corbyn riep May vrijdagochtend op af te treden. Hij zei dat Labour bereid is een minderheidsregering samen te stellen. Maar vooralsnog moet ook de morele winnaar van de verkiezingen afwachten hoe May, de grote verliezer, omgaat met het verrassende verkiezingsresultaat.

Volg de laatste ontwikkelingen via ons liveblog