Groei aantal arbeidsongeschikten in zes jaar niet zo sterk

De WIA-instroom groeide in 2016 met 12 procent. Het UWV weet zelf niet waarom het WIA-aanvragen vaker toekende.

Werkzoekenden bij het Werkplein van het UWV in Amsterdam. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het aantal arbeidsongeschikten steeg in zes jaar niet zo hard. De instroom in de WIA, Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen, groeide in 2016 met 12 procent, de grootste stijging sinds 2010, schreef uitkeringsinstantie UWV donderdag in haar rapport Wat is er aan de hand met de WIA?. Dat betekent dat er in dat jaar 40.016 arbeidsongeschikten bijkwamen.

In 2015 en 2014 daalde de instroom nog ten opzichte van het jaar ervoor (respectievelijk 2,9 procent en 0,7 procent), waardoor in 2015 nog 35.798 WIA-uitkeringen bijkwamen. Die instroom is in 2016 dus in één klap met ruim 4.000 arbeidsongeschikten gestegen.

Oud en vrouw

Het UWV kan de stijging slechts gedeeltelijk verklaren. Het ziet de instroom vooral stijgen bij twee groepen: WW’ers (22,7 procent) en werknemers (11 procent).

De groei van de instroom vanuit de WW verklaart het UWV grotendeels doordat twee jaar eerder het aantal WW’ers even hard toenam. Zowel bij de werknemers als bij de WW’ers speelt mee dat ze gemiddeld ouder zijn. De kans om arbeidsongeschikt te worden is voor 55-plussers circa tien keer zo groot als voor iemand onder de 25, schrijft het UWV.

Het UWV verklaart de stijging ook deels omdat werknemers en WW’ers vaker vrouw zijn. Vrouwen hebben op oudere leeftijd gemiddeld een grotere kans om arbeidsongeschikt te worden dan mannen. “Dat is altijd al zo geweest. Waarom dat zo is weten we niet”, laat een woordvoerder weten.

Het aandeel vrouwen van de WIA-verzekerden steeg sterk. Omdat steeds meer vrouwen werken, zijn ze ook vaker arbeidsongeschikt. Uit cijfers van het RIVM blijkt dat mannen en vrouwen een evengrote kans hebben om in één van de arbeidsongeschiktheidswetten (WAO-, WIA-, WAZ- of Wajong-uitkering). Bij de Wajong hebben jongens een grotere kans om arbeidsongeschikt te worden.

WIA-aanvraag vaker toegekend

Werknemers vragen bovendien vaker een WIA-uitkering aan na twee jaar ziekte. Waarom, weet het UWV niet:

“De ziekmelding, begeleiding en re-integratie in de eerste twee ziektejaren is de verantwoordelijkheid van de werkgever en ligt daarmee buiten het gezichtsveld van UWV.”

Ook worden WIA-aanvragen vaker toegekend door het UWV, en ook daar heeft het zelf geen verklaring voor: “Er zijn geen uitvoeringstechnische oorzaken aan te wijzen voor de toename”, schrijft de instantie.

WAO naar WIA

De WIA bestaat uit twee regelingen: de IVA, die een uitkering geeft bij volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid, en de WGA, die uitkeert bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. In beide groepen steeg het aantal uitkeringen in 2016 met ongeveer 12 procent.

Op 29 december 2005 verving de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) de Wet op de Arbeidsongeschiktheid (WAO).