Recensie

Boyne trakteert op spanning in traag veranderend Ierland

Het bekendste boek van de Ierse schrijver John Boyne (1971) is The Boy in the Striped Pyjamas. Daardoor had ik eerst niet zo’n zin in The Heart’s Invisible Furies. The Boy in the Striped Pyjamas (2006) was Boyne’s eerste jeugdboek, over de negenjarige zoon van een Duitse legerofficier die tijdens de Tweede Wereldoorlog bevriend raakt met een leeftijdgenootje in een concentratiekamp. Er werden miljoenen exemplaren van verkocht, maar ik vond het een te simpel en volkomen ongeloofwaardig verhaal.

The Heart’s Invisible Furies, Boyne’s tiende roman voor volwassenen, vertelt ook een verhaal dat nooit gebeurd zou kunnen zijn, daarvoor hangt het te veel van toevalligheden aan elkaar. Toch blijf je bereid je ongeloof op te schorten, omdat je wilt weten hoe het verder gaat. Hoe de hoofdpersoon zich nu weer gaat redden uit de moeilijke situatie waarin hij, meestal door zijn eigen domme gedrag of dat van iemand anders, is terechtgekomen. En of hij zijn echte moeder ooit gaat vinden.

Want Cyril Avery is geen echte Avery, zoals zijn adoptievader niet moe wordt hem te vertellen. De Avery’s kregen hem in 1945 in Dublin overhandigd door een redemptoristische non met een bochel. De lezer weet dan al dat Cyrils biologische moeder, ongetrouwd zwanger op haar zestiende, door de plaatselijke priester uit haar geboortedorpje in Zuidwest-Ierland is weggescholden. En de lezer weet ook dat ze redelijk in de buurt is terwijl Cyril opgroeit.

Maar Cyril is niet geïnteresseerd in de vraag wie zijn biologische moeder is. Hij heeft meer belangstelling voor zijn beste vriend Julian, het soort belangstelling dat je in Ierland toen niet vrijuit kon tonen. Boyne beschrijft het als een achterlijk land waar de priesters het veel te lang voor het zeggen hebben gehad en waar iedereen aan seks denkt, maar niemand erover praat. En dat verandert uiterst traag, zien we in de elf episoden uit Cyrils leven die Boyne beschrijft, steeds met zeven jaar ertussen – een structuur die erg goed werkt.

Dat Boyne de puzzelstukjes veel te mooi in elkaar laat vallen, vergeef je hem. Hij trakteert ons op zoveel spannende scènes, op grappige dialogen met mooie Iers-Engelse uitdrukkingen erin, en zelfs op ontroering. Bovendien is The Heart’s Invisible Furies, net als The Boy in the Striped Pyjamas, duidelijk een bedacht verhaal, bedoeld om de wel waargebeurde geschiedenis te illustreren. Dat is Boyne dit keer heel goed gelukt.