Opinie

De leugen van een pijnloze Brexit

De EU heeft weinig opties nu het Verenigd Koninkrijk steeds meer weg heeft van een dreinend kind waarmee geen zinnig woord valt te wisselen, schrijft . „Deze verkiezingen zijn een gemiste kans voor het land dat zich zo graag ziet als de ‘wieg van de parlementaire democratie’.”

Hajo

Als het waar is dat een volk de leider krijgt die het verdient, dan moeten de Britten zich recentelijk behoorlijk hebben misdragen. Want zowel de donderdag smadelijk verslagen Theresa May als de onverwacht electoraal niet eens zo slecht presterende Jeremy Corbyn hebben hun volk de afgelopen zeven weken zwaar in de steek gelaten.

„Weer in eigen goal, na Cameron nu May”, twitterde de Brexit-onderhandelaar voor het Europese Parlement, Guy Verhofstadt, donderdagnacht, toen het debacle voor de Conservatieven zich begon af te tekenen. Na eindeloze bezweringen van het tegendeel had premier May zeven weken geleden opeens toch parlementsverkiezingen uitgeschreven, in de verwachting zo haar voorsprong in de peilingen om te kunnen zetten in een klinkende overwinning.

Twitter avatar GuyVerhofstadt Guy Verhofstadt Yet another own goal, after Cameron now May, will make already complex negotiations even more complicated.

Maar een werkelijk waardeloos gevoerde campagne, opgeteld bij een onverwacht vitale en geloofwaardige opponent in Corbyn, kostte May haar meerderheid in het Lagerhuis. Zoals haar voorganger David Cameron had gedacht de EU-haters in zijn partij uit te schakelen met een referendum dat hij vervolgens verloor, zo viel nu ook May in haar eigen zwaard.

Having our cake and eating it

Toch was het uitschrijven van deze verkiezingen zeker geen ‘eigen doelpunt’. Het EU-referendum werd gevoerd met leugens, manipulatie en lege beloftes die gebaseerd waren op waanideeën en wensdenken. Het gevolg was dat miljoenen Britten voor een optie kozen die helemaal niet op het menu stond: niet langer de nadelen (lees: verplichtingen) van de EU, wel alle voordelen. Zoals de pathologische leugenaar en Brexit-aanvoerder Boris Johnson, tegenwoordig minister van Buitenlandse Zaken, het uitdrukte: we gaan voor having our cake and eating it – je cake tegelijkertijd opeten en bewaren voor later.

Deze verkiezingen hadden daarom het moment kunnen – en moeten – zijn waarop de Britten zouden kiezen tussen twee wél bestaande opties rond het vertrek uit de EU. Of de cake opeten, dat wil zeggen de controle terug krijgen over grenzen, economie, rechtspraak en handel, inclusief een keiharde Brexit met alle pijn en economische schokken. Of de cake bewaren en zo een soort groter Noorwegen worden; dat land zit niet in de EU maar hoort wel bij de Europese interne markt en moet zich dus schikken in vrij verkeer van personen, flinke bijdragen aan de EU-begroting en de macht van het Europese Hof.

Zowel de Conservatieve Partij als Labour vermeden het onderwerp ‘Brexit’ als de spreekwoordelijke pest

Dat zijn de twee beschikbare keuzes voor een land dat uit de EU wil. En in een functionerende democratie belichaamt de ene partij de ene keuze en de andere partij de andere.

Maar zo ging het niet bij deze verkiezingen.

Zowel de Conservatieve Partij als Labour vermeden het onderwerp ‘Brexit’ als de spreekwoordelijke pest. Ze verloren zich in vage platitudes of deden alsof ‘Brexit’ gewoon een van de vele onderwerpen was. Zoals de indrukwekkend nuchtere en deskundige Charles Grant van het onafhankelijke maar in feite pro-EU Centrum voor de Hervorming van Europa recent stelde: „We zijn tijdens deze verkiezingscampagne niets te weten gekomen over Brexit, want dit komt zowel Theresa May als Jeremy Corbyn goed uit. Onze leiders hebben het Britse volk een loer gedraaid door nergens uit te leggen dat Brexit neerkomt op pijnlijke keuzes.”

Om maar een voorbeeld te noemen: zelfs de meest voorzichtige schattingen over de kosten van Brexit voor de Britse staatskas lopen in de tientallen miljarden. Waar gaat dit geld vandaan komen? Beide kandidaten deden er het zwijgen toe, net als over het lot van pro-Europese Schotland en het vredesproces in Noord-Ierland.

‘No deal’ Brexit

De Britse pers mag zichzelf tot de beste ter wereld rekenen, maar net als bij het referendum liet ze ook dit allemaal gebeuren. Dat was goed te zien tijdens de speciale live verkiezingsuitslag op de BBC. Er was verdraaid weinig te melden in de eerste twee uur en toch duurde het maar liefst negentig minuten voordat men voor het eerst overschakelde naar de correspondent in Brussel. Die wees vervolgens op iets dat niemand kennelijk de moeite van het melden waard had gevonden: Aangezien Verenigd Koninkrijk artikel 50 in werking heeft gezet, resteren er minder dan twee jaar om een overeenkomst te sluiten met de EU. Zo niet, dan dreigt een zogeheten ‘no deal’ Brexit die zo desastreus is, dat de pijn van enkel een ‘harde Brexit’ bijna een lachertje wordt.

Het huidige Verenigd Koninkrijk: een land verzonken in permanent gesprek met zichzelf over zichzelf.

Tel hierbij op dat als Theresa May haar meerderheid in het parlement verliest, de onderhandelingen om zo’n ‘no deal’ Brexit af te wenden waarschijnlijk niet kunnen beginnen en je hebt een absoluut alarmerende situatie.

Hierop knikten de gasten beleefd en ging het weer over partijpolitieke dingetjes op lokaal, regionaal en nationaal niveau.

Dat is het huidige Verenigd Koninkrijk in één beeld gevangen: een land verzonken in permanent gesprek met zichzelf over zichzelf. Zie ook hoe May vrijdagochtend liet uitlekken dat ze premier wil blijven om te voorkomen dat ‘Brussel de onderhandelingen over Brexit gaat uitstellen.”

Op zo’n moment vraag je je af waar May haar informatie over de EU en Europa vandaan haalt. Baseert ze zich op een dagelijkse compilatie van artikelen uit de hysterische EU-haters The Daily Mail en The Sun, aangevuld met wat tweets van Nigel Farage van de United Kingdom Independence Party (UKIP)?

Vanaf het moment dat Verenigd Koninkrijk voor vertrek stemde, nu bijna precies een jaar geleden, heeft de EU eindeloos op twee punten gehamerd. Ten eerste: er komt geen speciale deal met de Britten, want dan komt iedere lidstaat met een wensenlijstje van opt-outs en uitzonderingen en dat is het einde van de interne markt. Ten tweede: kunnen we zo snel mogelijk met de uittreding beginnen?

Niet voor niets tweette de directeur éditorial van de Franse krant Le Monde, Arnaud Leparmentier: „Het grootste gevaar van deze uitslag is dat we worden gegijzeld door Brits getreuzel: ‘Messieurs les Anglais, finissez en’”.

Twitter avatar ArLeparmentier Leparmentier Arnaud Le grand danger, être pris en otage par les atermoiements britanniques. Le délai de 2 ans court. Messieurs les Anglais, finissez en

Zo denkt een land waar de gekozen president Emmanuel Macron wel heeft gedaan wat de Conservatieven en Labour nalieten: leg kiezers eerlijk de dilemma’s voor om aan de hand daarvan het eigen programma aan hen te verkopen. Zo kreeg Macron wat May hoopte te krijgen maar faliekant misliep: een mandaat.

Wat zijn deze verkiezingen een gemiste kans voor het land dat zich zo graag ziet als de ‘wieg van de parlementaire democratie’. En hoe ironisch dat veel Brexiters juist het in hun ogen ondemocratische karakter van de EU als belangrijkste reden voor hun wens tot vertrek geven.

Het is niet anders. Europese leiders moeten nu de belangen van de eigen burgers prioriteit geven. Brussel kan niet de integriteit en cohesie van de Europese interne markt op het spel zetten door de Britten ‘van zichzelf te redden’ met een speciale deal.

Maar de EU moet ook een totale ‘no deal’, inclusief economische crash in Verenigd Koninkrijk, zien te voorkomen. Want die chaos zal ook Europa hard treffen. Bovendien zou een echte neergang betekenen dat de Britten hun bijdrage aan de Navo niet langer kunnen opbrengen.

Goede opties zijn er niet voor de EU nu Verenigd Koninkrijk steeds meer weg heeft van een dreinend kind waarmee geen zinnig woord meer valt te wisselen. Het enige hoopgevende is dat uit de reacties op de campagne en op de uitslag van de verkiezingen, in Europese kranten, op Twitter en bij politici, één ding duidelijk blijkt: als het om Brexit gaat, verkeert niemand in Europa nog in ontkenning over het feit dat de Britten nog altijd in totale ontkenning verkeren.