OM vraagt advocaten gebruik van PGP-telefoon te melden

Versleutelde communicatie

Justitie beschikt over een schat aan informatie uit zogeheten PGP-telefoons. Maar communicatie met advocaten mag het OM niet gebruiken.

Foto ANP

Het Openbaar Ministerie roept alle strafrechtadvocaten in Nederland op zich te melden als ze gebruik hebben gemaakt van versleutelde communicatie via PGP-telefoons. Dat blijkt uit een brief van hoofdofficier Fred Westerbeeke van 2 juni die is verstuurd na overleg met de landelijk deken van de Orde van Advocaten. De brief is ingezien door NRC.

De oproep heeft te maken met een groot onderzoek naar 3,6 miljoen berichten die in beslag zijn genomen bij Ennetcom, een van de grootste aanbieders van PGP-telefoons in Nederland. Omdat in PGP-telefoons, vooral van het merk BlackBerry, vaak gebruik wordt gemaakt van anonieme mailadressen en bijnamen, is bij het onderzoek de identiteit van de gebruiker moeilijk vast te stellen.

Jeroen Soeteman, voorzitter van de Vereniging voor Strafrechtadvocaten, bevestigt dat hij van het OM het verzoek heeft gekregen om de brief te verspreiden. Ook andere beroepsverenigingen hebben een dergelijk verzoek ontvangen.

Dilemma voor advocaten, zo vertellen zij op voorwaarde van anonimiteit, is dat met hun PGP-gegevens mogelijk ook de PGP-namen van cliënten kunnen worden geïdentificeerd. Dat zou een verklaring kunnen zijn waarom justitie geen enkele melding heeft gekregen na een eerdere oproep aan alle klanten van Ennetcom.

Communicatie tussen advocaat en cliënt is vertrouwelijk en mag niet worden gebruikt als bewijsmateriaal in rechtszaken. Die regel geldt ook voor berichten die per PGP zijn verstuurd. Maar het is voor justitie niet op voorhand te achterhalen of een PGP-telefoon in gebruik is bij een advocaat die recht heeft op verschoningsrecht, zo stelt hoofdofficier van justitie Fred Westerbeeke in de brief.

Dat sommige advocaten gebruikmaken van PGP-telefoons staat vast. Meerdere strafrechtadvocaten hebben tegen NRC bevestigd dat cliënten soms eisen dat ze communiceren via PGP. Vanwege de gevoeligheid willen ze niet dat hun naam genoemd wordt.

Tijdens de behandeling van de strafzaak tegen Naoufal F., waarbij de inbeslaggenomen Ennetcom-data een cruciale rol spelen, is ook een bericht van een advocaat opgedoken dat gebruikt is bij de identificatie van een verdachte. Het gaat, zo stelde de officier van justitie woensdag, om een bericht van „de advocaat van Tito” die door twee andere PGP-gebruikers met elkaar is gedeeld. En Tito is volgens het OM een bijnaam van Naoufal F.

Uit de brief van hoofdofficier Westerbeeke blijkt dat het OM een speciaal mailadres heeft geopend waar advocaten de gebruikersgegevens van hun PGP-telefoon kunnen doorgeven. Daarmee kan justitie dan de berichten die niet gebruikt mogen worden, herkennen en vernietigen.

Het onderzoek naar de Ennetcom-data draait voor een belangrijk deel om het identificeren van de natuurlijke personen achter de bijnamen die voor het PGP-verkeer worden gebruikt.