Geen diepvrieskip, melk of water meer in Qatar

Qatar

Deze week kreeg de enorm rijke Golfstaat vergaande sancties opgelegd van verschillende buurlanden. Waarom en hoe nu verder?

Vliegtuigen staan aan de grond op de Hamad International Airport in Doha, Qatar. Foto Hadi Mizban / AP

    Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en enkele andere Arabische staten legden deze week vergaande sancties op aan Qatar omdat het radicale organisaties als IS zou steunen en Iran. Vier vragen over een conflict dat een van de stabielste delen van het Midden-Oosten acuut dreigt te ontwrichten.

  1. Hoe is de situatie in Qatar nu?

    De Qatarezen maken zich grote zorgen over de sancties die hun land nu zijn opgelegd. Plotseling kunnen ze de buurstaten niet meer bezoeken en veel mensen zijn van familie afgesneden.

    Vooral levensmiddelen worden op grote schaal gehamsterd, van diepvrieskippen tot gesteriliseerde melk. De aanvoer van levensmiddelen uit de grote buurstaat Saoedi-Arabië, goed voor zo’n 40 procent van Qatars voedselvoorziening, is per onmiddellijk afgesneden. Iran en Turkije hebben Qatar aangeboden zo nodig op dit terrein hulp te verlenen.

    De economische blokkade heeft ook schadelijke effecten voor Qatars financiële positie. Het bureau Standard & Poor’s stelde de kredietwaardigheid van Qatar woensdag naar beneden bij. De koers van de Qatarese rial tegen de dollar bereikte het laagste punt in elf jaar.

  2. Lees ook het profiel van Qatar: Zonder vrienden is Qatar verloren
  3. Waarom werpt Turkije zich op als bemiddelaar?

    Turkije speelt een opmerkelijk prominente rol in de crisis rond Qatar. Niet lang nadat de andere Golfstaten sancties hadden opgelegd aan Qatar, wierp president Erdogan zich op als bemiddelaar. Hij belde met de leiders van Qatar, Saoedi-Arabië, de Emiraten en Rusland in een poging de blokkade op te heffen en riep op tot dialoog. Woensdag vloog de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken naar Ankara voor topoverleg.

    Toen de bemiddelingspoging strandde, stelde Turkije zich onomwonden op achter Qatar. Want Ankara onderhoudt nauwe politieke, militaire en zakelijke banden met het puissant rijke Golfstaatje. Qatar is een belangrijke investeerder in de Turkse economie en heeft belangen in de media, de financiële sector en de defensie-industrie in Turkije. Bovendien hebben Turkije en Qatar onlangs een militaire alliantie gesloten. Als onderdeel daarvan gaat Turkije 3.000 en mogelijk 10.000 militairen stationeren in het Golfstaatje.

    Erdogan is bang dat de Turkse economie, die in zwaar weer verkeert en kampt met een gebrek aan buitenlandse investeringen, verder in de problemen komt. Daarom bood Turkije aan om water en voedsel naar het Golfstaatje te vliegen nu de toevoer over land is afgesneden. Het Turkse parlement keurde woensdag versneld een wetsvoorstel goed om Turkse militairen in Qatar te stationeren.

    Net als Qatar heeft Turkije tijdens de Arabische Lente de Moslimbroederschap gesteund. Erdogan vreest in Qatar eenzelfde scenario als in Egypte, waar president Morsi van de Moslimbroederschap werd afgezet. In Al-Monitor werd de analyse gesteld: „Ze [de Turken] zien het als onderdeel van een campagne van Israël en de VS tegen de Moslimbroederschap en zijn bondgenoten, met wie ze een ideologische band hebben en ze zien een verband met de mislukte coup van vorig jaar.”

  4. Welke rol speelt Rusland?

    Volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten zou het conflict zijn ontstaan nadat Russische hackers een vals bericht hadden verspreid, zo meldden CNN en The Guardian op woensdag. In het gewraakte artikel, door het Qatarese staatspersbureau op 23 april gepubliceerd, sprak de emir van Qatar in vriendelijke bewoordingen over Iran en Israël, twee landen die door onder andere Saoedi-Arabië als vijanden worden gezien. Ook zou de emir zich openlijk hebben afgevraagd of Trump lang president zou blijven. De FBI stuurde onlangs een onderzoeksteam naar Doha om de vermeende hack te onderzoeken. Volgens de Amerikanen zou Rusland tweedracht willen zaaien tussen de VS en hun bondgenoten in het Midden-Oosten. Het is vooralsnog onduidelijk of de diensten bewijs hebben dat de hackers zouden hebben gehandeld in opdracht van de Russische overheid. Rusland spoorde betrokken partijen woensdag aan om het conflict op te lossen. Woensdag sprak Poetin telefonisch met de emir, zaterdag vliegt de Qatarese minister van Buitenlandse Zaken naar Moskou om de kwestie te bespreken.

  5. Is er kans op een snelle oplossing?

    De Koeweitse emir, Sheikh Sabah al-Sabah, die heeft aangeboden te bemiddelen, is in Saoedi-Arabië geweest en woensdagavond ook in Qatar. Vooralsnog lijkt geen van de partijen water bij de wijn te willen doen. De Saoedische minister van Buitenlandse Zaken Adel Al-Jubeir zei woensdag bij een bezoek aan Duitsland dat Qatar gewoon de eisen van zijn land en de andere landen die sancties hebben opgelegd, moet inwilligen. Wat die eisen zijn, is nog niet openbaar gemaakt. Volgens een vooraanstaande commentator uit de Emiraten, Sultan al-Qassemi, zou een van de eisen zijn om de televisiezender Al Jazeera geheel op te doeken, al langer een bron van ergernis is voor zijn conservatieve buurstaten. Voorts zou het kopstukken uit de Egyptische Moslimbroederschap en Hamas moeten uitwijzen uit Qatar. De Qatarese minister van Buitenlandse Zaken, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman al-Thani, liet donderdag weten dat zijn land zijn buitenlands beleid niet zal wijzigen. President Trump drong woensdag telefonisch bij de emir van Qatar aan het conflict snel bij te leggen.