Bedrijf oprichten? Word digitaal burger van Estland

Digitaal burgerschap in Estland

Sinds 2014 kun je je in Estland registreren als digitaal burger en met een paar kliks een bedrijf oprichten. Een uitkomst voor innovatieve ondernemers en digitale nomaden.

Illustratie iStock, Bewerking Studio NRC

Het is het land met de meeste topmodellen per inwoner, onderdeel van de Baltische Staten en het geboorteland van videochatdienst Skype. Zover komen zijn studenten meestal met het identificeren van Estland, vertelt Chris Polmans, Estlandexpert en gastdocent aan de Fontys Hogeschool. „En twee van deze beweringen zijn niet eens waar”, voegt hij eraan toe. „Estland verschilt in taal en geschiedenis evenveel van Letland en Litouwen als Nederland van Perzië, en Skype is een Zweeds bedrijf, in Estland opgericht.”

Toch is juist dat laatste kenmerkend voor het land. Sinds 2014 trekt Estland namelijk internationale start-ups aan via een zogeheten e-residency programma: je kunt, zonder enig fysiek contact met het land te hebben, digitaal burger van Estland worden. Iedere digitale burger ontvangt een speciale kaart die geldt als digitaal identificatiemiddel. Met de kaart kunnen allerlei zaken online geregeld worden, van stemmen tot bankzaken tot een check van je medische dossier. „Je kunt het vergelijken met een vergevorderde versie van de DigiD”, zegt Polmans. „Eentje waar Nederland een voorbeeld aan zou kunnen nemen.”

Plichten en privileges

De digitale identiteit geeft je alle rechten, plichten en privileges die bij het Estse burgerschap horen – zo ook het opzetten van een bedrijf. Digitaal burger ben je na een paar screenings en een bezoek aan de ambassade in jouw land. Een bedrijf registreren kan online en kost 180 euro. Sinds vorige maand is het, dankzij een samenwerking met een Fins fintechbedrijf, zelfs niet nodig naar Estland af te reizen om er een bankrekening te openen.

Inmiddels staan er 3.070 bedrijven en meer dan 20.000 e-residents uit 138 verschillende landen geregistreerd in Estland. Het programma past in de cultuur van locatieonafhankelijk ondernemen, en de immer groeiende groep digitale nomaden.

Maar digitaal burgerschap biedt ook een uitkomst voor ondernemers die tegengehouden worden door politiek beleid of bureaucratie in eigen land. Zoals Britten, die hun bedrijf graag in de Europese Unie willen houden. Na het Brexit-referendum zijn de Britse aanmeldingen verdubbeld en er is zelfs een speciale website opgericht voor Britten, die linkt naar het aanmeldproces: howtostayin.eu,

Maar waarom zou je als Nederlandse ondernemer juist voor Estland kiezen? Volgens Polmans is Estland „een ideale proeftuin voor internationale start-ups”. Er is ruimte voor innovatie: met een bevolking van 1,3 miljoen mensen durft men dingen „gewoon uit te proberen”.

Estland is daarnaast digitaal vergevorderd, zo is de gehele Estse digitale infrastructuur (regering, regelgeving, systemen en burgers) opgeslagen in de cloud. De belastingen zijn voordelig en de bevolking is er relatief hoogopgeleid en spreekt goed Engels. Economisch concurreert het land met de rest van Europa, maar de lonen liggen veel lager.

De facultatieve colleges die Polmans geeft aan de Fontys Hogeschool worden goed bezocht. Aan het einde van elk semester neemt hij zijn studenten mee op excursie naar de Estse hoofdstad Tallinn. Want hoewel je als digitaal burger in principe niet veel te maken hoeft te hebben met de Esten, besteden veel ondernemers door de gunstige lonen en competente arbeidskrachten een deel van hun werk toch uit in Estland.

Andere zakelijke mindset

Voor vertrek bereidt Polmans zijn studenten er wel op voor dat de communicatie en zakelijke mindset anders zijn dan we dat in Nederland gewend zijn. „We moeten niet vergeten dat het land sinds 1217, met een uitzondering van de periode tussen de wereldoorlogen, altijd bezet en onderdrukt is geweest. Onder de Russen werd elke Est die maar iets van bedrijfsnijverheid vertoonde per direct naar Siberië afgevoerd.”

Maar wanneer je eenmaal tot de Est weet door te dringen, ben je volgens Polmans een eerlijke en hardwerkende vriend rijker. Hoe je dat doet? Polmans: „Heb geduld en durf stiltes te laten vallen, zodat de ander ruimte krijgt om te spreken.”