De Lady Gaga van de wiskunde

Parlementskandidaat Macron Na de president kiest Frankrijk vanaf komend weekend in twee ronden een nieuw parlement. Kan Emmanuel Macron met ‘burgerkandidaten’ als de wiskundige Cédric Villani een meerderheid halen?

De Franse wiskundige Cédric Villani, kandidaat voor La République en Marche! bij de parlementsverkiezingen. Foto Joel Saget/AFP

Het zaaltje in de lagere school van Verrières-le-Buisson is bijna te klein. Ruim 150 buurtbewoners in het Parijse banlieuedorp zijn deze doordeweekse avond komen opdagen om de kandidaat van president Emmanuel Macron voor de parlementsverkiezingen van komend weekend eens in het echt te zien. Nog voor wiskundige Cédric Villani (43) een woord heeft gesproken, laat hij op het schoolplein gewillig selfies maken en zet hij handtekeningen. „Dank, dank, dat u allemaal gekomen bent”, zegt hij met oprecht verbaasde blik.

Villani won in 2010 voor zijn werk over de ‘Landaudemping’ en de ‘Boltzmann-vergelijking’ een Fieldsmedaille, een wiskundige onderscheiding die vaak vergeleken wordt met een Nobelprijs. Hij leidt het prestigieuze onderzoeksinstituut Henri Poincaré in Parijs, schreef enkele populair-wetenschappelijke boeken en heet vanwege zijn excentrieke look – halflang haar, driedelig pak met lavallière en broche met spin – in Franse media vaak de ‘Lady Gaga van de wiskunde’. Zondag is hij de kandidaat van Macrons La République en Marche! in het vijfde kiesdistrict van het departement Essonne, waar hij sinds zijn terugkeer in 2009 van de Amerikaanse Princeton-universiteit met vrouw, kinderen „en enkele kippen” is neergestreken.

Foto Peter Vermaas

De laatste peilingen wijzen erop dat de Fransen massaal met de zittende politieke klasse willen afrekenen.

„Iedereen wil weten wat een wiskundige in de politiek te zoeken heeft en of ik hier uit de buurt kom”, begint Villani als iedereen een plaatsje gevonden heeft. „Laat ik zelf die twee vragen dan maar vast beantwoorden. Ik ben altijd actief geweest in organisaties die opkomen voor Europa”, zegt hij, ietwat nerveus wiebelend op een klapstoel. „En als directeur van Henri Poincaré”, vervolgt Villani, „heb ik altijd moeten onderhandelen voor fondsen met politici van links en rechts en we vonden altijd akkoorden.” Hij vertelt dat hij met een Europa-denktank in 2013 Macron leerde kennen.

„Macrons beweging En Marche!, die links noch rechts is, was precies waarop ik jaren heb zitten wachten. Ik ben ook niet links of rechts. In de klassieke partijen had ik niet kunnen functioneren.”

Een poster van Villani
Foto Peter Vermaas
Er worden posters geplakt van Villani.
Foto Peter Vermaas

Macron wil de Franse politiek vernieuwen. Niet alleen door op een andere manier zaken te doen of met hervormingen te komen die andere landen al jaren eerder doorvoerden, ook door de gezichten te vervangen. Van alle kandidaten die En Marche! voor de parlementsverkiezingen van de komende twee weekenden selecteerde, heeft meer dan de helft geen politieke achtergrond of ervaring. Zij komen „uit de maatschappij”.

Het zijn docenten, artsen, ondernemers, sporters, rechters en leraren. Of, zoals Villani, wetenschappers. De laatste peilingen wijzen erop dat de Fransen massaal met de zittende politieke klasse willen afrekenen en de jongbakken president een parlementaire meerderheid zouden gunnen.

In de eerste Franse kiesronde zou La République en Marche! (samen met coalitiepartij MoDem) volgens peiler Ipsos ondanks de korte en nogal geïmproviseerde campagne kunnen rekenen op 31 procent van de stemmen. In de tweede ronde zou dat kunnen leiden tot 395 tot 425 van de 577 zetels in de Assemblée Nationale: de grootste meerderheid sinds Charles de Gaulle na het Franse studentenoproer in 1968.

Het is even stil in de zaal als Villani zijn indrukwekkende cv heeft toegelicht. „Dit is natuurlijk allemaal niet genoeg om een goed Kamerlid te worden”, zegt hij. „Ik zal moeten leren, maar dat heb ik al vaker in mijn leven gedaan. Ik zal hard moeten werken, met goed humeur, en veel moeten luisteren naar de mensen.” Er zijn tientallen vragen die hij, net als president Macron zelf overigens, allemaal met „enerzijds” en „anderzijds” beantwoordt. Wat hij vindt van kernenergie? „Woooow”, zegt hij met draaiende ogen en een weids gebaar. „Dat is een enóóórme vraag.” En dan: „Kerncentrales zijn in theorie formidabel, maar in praktijk is het lastig.”

Overal in het land proberen parlementsleden met of zonder politieke partij achter zich mee te liften op het succes van Macron.

Een bonkige oude man die zich voorstelt als Carlos staat op. „Dank u zeer dat u zich met al uw kennis, met uw achtergrond voor ons land wil inzetten”, zegt hij. „Frankrijk leeft op sinds de verkiezing van Macron en alle mensen die hij met zich meebrengt.” Een dame voor in de zaal fluistert: „Villani is geweldig. Hij ziet er niet uit als een politicus, hij praat niet als een politicus en zo te zien heeft hij er ook geen enkele behoefte aan om politicus te worden.”

Maar een van de gevolgen van het overweldigende succes van Macron is dat niet alleen de officiële kandidaten van En Marche! in hun campagnes zeggen de presidentiële meerderheid te steunen. Overal in het land proberen parlementsleden met of zonder politieke partij achter zich mee te liften op het succes van Macron.

Dat zijn niet alleen politieke nieuwelingen. Oud-minister Marisol Touraine, die namens de Parti Socialiste de afgelopen vijf jaar op Volksgezondheid zat, noemt zich op haar affiche ‘kandidaat van de presidentiële meerderheid met Emmanuel Macron’. Het logo van de PS is nergens te vinden, de door haar gebruikte steunkleur is het lichtblauw van En Marche!. Oud-premier Manuel Valls deed hetzelfde. Nadat hij vergeefs bij En Marche! gevraagd had om gekandideerd te worden („al te lang in de politiek”), werd hij uit de PS gezet. Nu probeert hij op eigen kracht, met de kleuren van Macron, in de Parijse banlieue zijn zetel in de Assemblée Nationale te behouden.

Ook in het vijfde kiesdistrict van de Essonne, dat van Villani, zijn meerdere kandidaten die zich op een of andere manier beroepen op de presidentiële meerderheid. Als twee dagen na de avond in het schooltje voor de markthallen van Verrières-le-Buisson vertegenwoordigers van bijna alle kandidaten staan te folderen, leidt dat af en toe tot enige verwarring. Kandidaat Laure Darcos van de centrum-rechtse Republikeinen wordt in haar foldertje gesteund door oud-premier Alain Juppé, die op enkele andere plekken in Frankrijk juist kandidaten van En Marche! steunt. „Je moet goed opletten”, zegt de 85-jarige Jean Richardot, die net een pen van Darcos heeft gekregen maar eigenlijk En Marche! wil stemmen.

Foto Peter Vermaas

Spiderman

Als Villani uit een aftandse Renault komt rollen, beent Richardot op hem af. „Ik heb altijd rechts gestemd, maar ik wil de jeugd een kans geven”, zegt hij. „Het kan echt, er waait door Macron een nieuwe wind door het land.” Een wiskundige in de politiek lijkt hem sowieso wel wat, zegt hij. „Politieke calculaties zijn geen nattevingerwerk. En wat te denken van peilingen?” Een vrouw wijst op de broche op het pak van Villani. „Dit is een spin van een Macedonische kunstenares”, zegt hij, uitleggend dat hij meer dan zestig van deze kunstwerkjes heeft.

Een beetje ongemakkelijk schudt de wiskundige handjes, ook die van politieke tegenstanders. Zij noemen hem ‘Spiderman’ en zeggen dat het onmogelijk is dat hij zijn wetenschappelijke carrière helemaal los zal laten. Dat is „een leugen”, antwoordt hij. „Ik ga me inzetten voor Frankrijk en Europa.” De opmerkingen over zijn „originele uiterlijk”, zoals het campagneteam van Darcos het voorzichtig noemt, doen hem niets, zegt Agnès Quinquenel van Villani’s campagneteam. „Het zijn alleen politici die daar iets over zeggen, ik heb er nog geen kiezer over gehoord.”

Bekijk hieronder een video waarin Villani spreekt: