Recensie

Dat Maori-gewaad: helemaal Comme des Garçons

Tentoonstelling In het Nederlands Fotomuseum laat stylist Ellie Uyttenbroek zien hoe schatplichtig de mode is aan traditionele drachten uit de hele wereld.

Geen beter moment om met een etnografische mode-expositie te komen dan nu. De discussie over ‘cultural appropriation’, met name door de mode-industrie, woedt heviger dan ooit. Onlangs lag Chanel nog onder vuur vanwege een boemerang met CC-logo; het modehuis zou zich een voorwerp uit de Aboriginal-cultuur hebben toegeëigend.

De titel die Ellie Uyttenbroek aan haar tentoonstelling gaf, Etnomanie, refereert dan ook niet alleen aan de liefde van mode voor etnische drachten, maar ook aan de discussie over toepassing ervan. „Het is goed dat het onder de loep wordt genomen”, zegt ze tijdens de persbezichtiging. „Maar ik vind het soms te hoog oplaaien.” De tentoonstelling is nu te zien in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam.

Uyttenbroek werd bekend als de helft van het duo achter Exactitudes, de geniale serie van telkens twaalf foto’s van identiek geklede mensen die blijk geeft van een antropologische manier van kijken naar mode en het straatbeeld.

Voor Etnomanie keek ze met een modeblik naar de etnografische fotocollectie van het Rotterdamse Wereld Museum, die sinds 2012 in het depot van het Nederlands Foto Museum worden bewaard.

Uyttenbroek koos er 380: foto’s van stijlvolle mensen die recht en vaak trots en zelfverzekerd in de lens kijken. De meeste zijn gemaakt door westerse fotografen, overigens ook in het Westen zelf; er zitten beelden tussen van vrouwen in Nederlandse klederdracht.

Honderd daarvan liet Uyttenbroek inkleuren. Soms in de (waarschijnlijk) originele tinten, maar vaker in totaal andere, moderne kleuren. Die ingekleurde foto’s zijn afgedrukt op vier meter hoge doeken, alle originelen hangen achter een gordijn, in de ‘schatkamer’.

Uyttenbroek bij haar favoriete beelden.

Het inkleuren heeft een groot effect. Het maakt van de outfits moderne mode. En daarmee wordt extra goed duidelijk hoe zwaar de mode leunt op etnografische drachten. Bij bijna alle foto’s komen meteen ontwerpers en trends van nu op.

‘Ibiza hippie-chique look’

In het boek dat is verschenen bij de tentoonstelling benoemt Uyttenbroek er zelf een paar. De Maori (1895) in een gedrapeerd, en blauw ingekleurd gewaad: helemaal de ‘poor look’ waarmee Comme des Garçons begin jaren tachtig furore maakte. Geen beter voorbeeld van de ‘Ibiza hippie-chique look’ dan de Algerijnse vrouw die begin 20ste eeuw in een witte, mouwloze jurk, een gebloemde en roze ingekleurde onderrok, een hoofddoek en een hele rits kettingen. Buitengewoon hip zijn de outfits die deels bestaan uit een traditioneel kostuum, en deels uit westerse klederdracht, zoals de witte blouse met sarong van een jonge, Indonesische vrouw, gefotografeerd tussen 1919 en 1930. Mix ‘n match, noem je dat tegenwoordig.

Etnomanie is een respectvol eerbetoon aan stijl, en aan alle traditionele drachten die de mode rijker en interessanter hebben gemaakt. En ongetwijfeld een bron van inspiratie voor iedere modeontwerper en stylist die de tentoonstelling bezoekt.