‘Ik laat het morele moeras van de Irak-oorlog zien’

Interview Doug Liman

Regisseur Doug Liman onderscheidt zich met intelligente actiefilms. The Wall is zijn nieuwe werk.

Aaron Taylor-Johnson als de Amerikaanse soldaat Allen Isaac in oorlogsfilm The Wall.

Oorlogsfilms hebben meestal een episch, ambitieus en veelomvattend karakter. Dat is volgens regisseur Doug Liman (51) ook vaak een probleem. Zijn collega’s proberen „te veel of zelfs álles” te vatten in grootschalige films over de Amerikaanse oorlogen in Vietnam, Irak of Afghanistan.

Met The Wall wil Liman zijn verhaal juist compact houden. In de film worden twee Amerikaanse scherpschutters urenlang onder schot gehouden door een Iraakse strijder. Zo zoomt Liman in op één dag en één incident in het conflict dat in 2003 begon. De drie mannen in de verlaten woestijn illustreren niet alleen de gruwelijkheid van oorlog, ze staan ook symbool voor de Amerikaanse aanwezigheid in Irak.

„Ik ben altijd geboeid door grote ideeën en kleine details”, zegt Liman tijdens een gesprek in Los Angeles. „The Wall is een combinatie van die twee elementen.”

Doug Liman brak in 1996 door met Swingers. De low-budget-comedy met Vince Vaughn en Jon Favreau werd een cultklassieker. In 2002 maakte hij The Bourne Identity, de spionagethriller met Matt Damon, die tot een uiterst succesvolle vervolgreeks zou leiden. Liman bleek de grote namen in Hollywood te kunnen regisseren: in Mr. and Mrs. Smith met Brad Pitt en Angelina Jolie en Edge of Tomorrow met Tom Cruise. Hij onderscheidt zich door het maken van actiefilms waarvoor de kijker niet het verstand op nul hoeft te zetten. „Ik zie mezelf als een man van actie, maar wel voor intelligente bioscoopbezoekers”, zegt hij. „Ik hou van vermaak, maar ook van een complex, gedurfd verhaal.”

Lees ook de recensie van The Wall: In deze oorlog geen propaganda of patriottisme

Nog belangrijker vindt Liman zijn ontdekking van onbekende scenaristen. Als acteur en scriptschrijver begon Jon Favreau met Swingers aan een rijke loopbaan, Simon Kinberg werd gelanceerd dankzij Mr. and Mrs. Smith. Ook The Wall werd geschreven door een nieuwkomer: oud-leraar Engels Dwain Worrell. „Fris talent vind ik aantrekkelijk. Het is interessant om samen onbekend terrein te verkennen.”

De kans om te slagen of te mislukken

Hij ontdekte ook dat Matt Damon geschikt was voor de rol van actieheld Jason Bourne. „Vooraf kreeg ik de waarschuwing dat Matt geen echte actieheld zou zijn. En moet je hem nu zien!”

Het scenario van The Wall sprak hem aan omdat het verhaal draait om twee heel gemiddelde mannen: de soldaten gespeeld door John Cena en Aaron Taylor Johnson. „Ik hou van verhalen over eenvoudige mensen die in buitengewone omstandigheden belanden. Dat geeft ze de kans om heldhaftig te slagen – of juist grandioos te mislukken.”

Vooraf kreeg ik de waarschuwing dat Matt geen echte actieheld zou zijn. En moet je hem nu zien!

Net als de Oscar winnende The Hurt Locker (2008) is The Wall een realistische film, die „waargebeurd had kunnen zijn”, zoals Liman zegt. „Dit soort slopende beproevingen komt ook in echte gevechtshandelingen voor. Dat is niet alleen verzonnen door Hollywood.”

Liman zegt altijd op zoek te zijn naar „morele helderheid” in zijn films. „De Tweede Wereldoorlog was een conflict met een duidelijke verdeling tussen goed en kwaad. Films over Vietnam zijn anders: films over die oorlog zitten juist vol morele ambiguïteit.”

Hij vraagt zich af of er nu nog een moderne oorlogsfilm te maken zou zijn met de moraliteit van de Tweede Wereldoorlog. „Of zijn we te cynisch geworden, zien we te veel grijstinten?”

Met The Wall laat hij zien dat er voor de soldaten aan het front nog altijd geen ambiguïteit bestaat. „Ze vechten om te overleven. Het is doden of gedood worden. Maar juist door heel sterk in te zoomen op het overlevingsverhaal van de soldaten komen we terecht in het morele moeras van Irak. Op die manier kon ik het zwartwitdenken van de soldaten die onder vuur liggen tonen, maar tegelijkertijd een beetje laten zien hoe ingewikkeld de Amerikaanse aanwezigheid in Irak inmiddels is.”