Commentaar

Escalatie tussen Qatar en Arabische staten is in niemands belang

Golfstaten

De snel opgelopen spanning tussen Qatar en vijf landen in de regio die alle betrekkingen met het Golfstaatje hebben opgezegd, is niet zonder risico. Met name omdat grote buurman Saoedi-Arabië de landsgrens heeft gesloten en aan Qatar voor het eerst ook economische sancties heeft opgelegd. Het optreden van de regerend vorst, emir Tamim bin Khalifa al-Thani is Riad al veel langer een doorn in het oog. Tamim, met zijn fabuleuze rijkdom dankzij de gasbel onder zijn grondgebied, speelt in de ogen van de Saoediërs een onevenredig grote politieke rol in de regio. Met name ook door de in dit land gevestigde zender Al-Jazeera. Bovendien verdenken de Arabische staten Qatar van steun aan de Moslimbroederschap, Hamas en terroristische organisaties als Al-Qaeda en IS. De onderliggende spanning tussen Tamim en de koninklijke familie van Saoedi-Arabië heeft onder veel meer ook rechtstreeks te maken met de lankmoedige opstelling van Qatar ten aanzien van Iran, de grote regionale tegenstander van de Saoediërs.

Om de zaak geopolitiek nog wat gecompliceerder te maken: de Verenigde Staten beschikken in Qatar over een voor de oorlog tegen IS strategisch uiterst relevante luchtmachtbasis.

Waarom de opgehoopte spanning juist nu tot uitbarsting komt, heeft mogelijk te maken met het recente succesvolle bezoek van de Amerikaanse president Donald Trump aan Riad. De vriendelijke woorden, de zwaardendans, de enorme wapenbusinessdeal staan nog vers in het geheugen. Al waarschuwt bijvoorbeeld de Democratische denktank Brookings dat die deal niet echt is afgesloten. Het gaat in dit geval meer dan ooit ook om symboliek.

Belangrijk is wel dat Trump Iran identificeerde als het land dat de regio destabiliseert en dat hij zijn bondgenoten aanspoorde om radicalisering harder aan te pakken. Algemeen wordt nu aangenomen dat die woorden hebben bijgedragen tot het besluit van de vijf Arabische landen om diplomatiek op te treden tegen Qatar. Dinsdag reageerde Trump daar via Twitter opgetogen op. Koeweit lijkt nu genegen om in Riad op te treden als vredesmakelaar. Mogelijk komt deze episode zo snel tot een goed eind.

Maar het blijft onrustbarend dat de Amerikaanse president zich er kennelijk niet van bewust lijkt te zijn dat hij bezig is met de verstoring van de precaire machtsbalans in een zeer explosieve regio.

Het valt te hopen dat zijn ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie hem duidelijk weten te maken dat verdere escalatie van verhoudingen tussen Qatar en zijn tegenstanders in niemands belang is.