Exoplaneet

Planeet met drie zonnen blijkt gezichtsbedrog: hij is zelf een ster

Vorig jaar meldden astronomen de ontdekking van een planeet bij een ster, waar ook nog twee andere sterren omheen wentelen. Nieuw onderzoek wijst er nu op dat deze ‘planeet met drie zonnen aan de hemel’ op gezichtsbedrog berustte.

De planeet, die na zijn ontdekking de aanduiding HD 131399 Ab kreeg, werd opgemerkt op opnamen die in 2015 en 2016 met een speciale camera van de Europese Very Large Telescope (VLT) waren gemaakt. Op deze opnamen vertoonde hij zich als een zwak stipje dat zich heel langzaam verplaatste ten opzichte van ‘moederster’ HD 131399 A.

Aan zo’n zwak object is niet onmiddellijk te zien of het een (relatief nabije) planeet is of een (verre) ster. Toch hadden de betreffende astronomen goede redenen om van de eerste mogelijkheid uit te gaan.

Op de eerste plaats verplaatst ‘moederster’ HD 131399 A zich relatief snel door de ruimte en dus ook ten opzichte van verre achtergrondobjecten. HD 131399 Ab leek die beweging echter aardig bij te benen. En zijn zwakke schijnsel vertoonde dezelfde eigenschappen als het licht van de ster. Typisch een planeet: die weerkaatst immers het licht van zijn moederster.

Nog niet gepubliceerde resultaten van vervolgonderzoek, die onlangs op de preprint-site arXiv zijn gezet, trekken de ontdekking echter in twijfel. Een groot internationaal onderzoeksteam heeft HD 131399 Ab dit jaar nog eens goed onder de loep genomen. Daarbij zijn behalve de VLT ook de Amerikaanse telescopen Gemini South en Keck II ingezet.

Daarbij is het lichtspectrum van HD 131399 Ab over een breder golflengtegebied en nauwkeuriger gemeten. Daarbij zijn duidelijke verschillen ontdekt met de eerdere meetresultaten. Volgens de onderzoekers lijkt het schijnsel nog het meest op dat van een zogeheten rode dwergster, een kleine en relatief koele soortgenoot van onze zon, niet op dat van de moederster.

Ook blijkt de ster niet genoeg massa te hebben om een planeet in zo’n wijde omloopbaan aan zich te binden. Waarschijnlijk betreft het een verre achtergrondster, die toevallig min of meer gelijke tred houdt met HD 131399 A.

Volgens de onderzoekers valt hun voorgangers weinig te verwijten: die hebben zich keurig aan de gangbare analyseprocedures gehouden. Ze zijn simpelweg gefopt door een ver sterretje dat gemáákt lijkt te zijn om astronomen voor de gek te houden.