Ineens werd Peter Bosz stellig, zegt Ajax

Vertrek Peter Bosz

Na een jaar is de coach die Ajax weer aanzien gaf weg. „Zonder conflict hadden we hem aan contract gehouden”, sprak directeur Van der Sar.

Peter Bosz werd dinsdagmiddag gepresenteerd als nieuwe hoofdtrainer van Borussia Dortmund. Foto ROBERTO PFEIL/AFP

Ze glunderden een beetje ondeugend, telkens wanneer directieleden Marc Overmars en Edwin van der Sar zeiden dat nu het rustig is bij Ajax er wel weer wat onrustigs zal gebeuren. Als doorgewinterde Ajacieden zijn ze geconditioneerd door reuring, iets dat ze beschouwen als een onontkombaar gegeven. Ajax is een onveranderbaar twistzieke voetbalclub die uiteindelijk tendeert naar conflict, naar gewoel. De club is de club zijn wolf.

Iedereen weet dat, sommigen cultiveren het zelfs. Bij Ajax is het nooit saai. Maar nu de coach die Ajax weer Europees aanzien gaf na een jaar is vertrokken, groeit de irritatie bij de achterban. Vooropgesteld: dat Peter Bosz is vertrokken heeft alles te maken met de belangstelling van Borussia Dortmund en substantieel minder met de irritatie in de boezem van de technische staf afspeelde afgelopen maanden. Zonder uiterst aanlokkelijke aanbieding voor Bosz geen vertrek, dat staat vast.

Lees ook de column van Marcel van Roosmalen over Peter Bosz: Ongezellig

Hij werd ineens stelliger

Maar het conflict, dat volgens Ajax amper een conflict mag heten, was wel doorslaggevend in de beslissing van de Ajax-directie om niet te vechten voor het behoud van de hoofdcoach. „Zonder conflict hadden wij Bosz aan zijn contract gehouden”, zei Van der Sar dinsdag in gesprek met de NOS.

De algemeen directeur van Ajax erkende dat de spanningen hoogopgelopen waren, doch zeker niet tot onwerkbare proporties. Althans, niet voordat vorige week Borussia Dortmund kwam en Bosz harder werd in zijn opstelling. Van der Sar wilde niet bevestigen dat Bosz daadwerkelijk had gezegd dat op zijn vertrouweling Hendrie Krüzen na de staf opnieuw ingericht moest worden met de woorden ‘zij eruit of ik eruit’. Maar toen de aanbieding kwam van de Duitse topclub kon Bosz „wat stelliger worden” in zijn voorkeuren, zei Van der Sar.

Lees hier een profiel van Peter Bosz: Gedreven trainer met een zachte kant

De irritatie in het technisch hart begon over zaken als de doorstroom van talenten in met name de eerste seizoenshelft onder Bosz en vloeide voort in een gebrek aan betrokkenheid dat gevoeld werd bij de zittende stafleden die al jaren onder coach Frank de Boer hadden gefunctioneerd. Bosz en zijn onafscheidelijke assistent Krüzen trokken veel samen op.

De beslissing om Bosz zonder veel verzet naar Dortmund te laten gaan komt dan ook van het technisch hart, waarin naast de hoofdcoach ook Overmars (directeur spelerszaken), Bergkamp en Saïd Ouaali (hoofd jeugdopleiding) zitting hebben. Van der Sar is voorzitter – maar geen lid van dit gremium dat beslist over voetbaltechnische aangelegenheden zoals het aantrekken van spelers en ook de invulling van de trainersstaf.

Weeffout in de organisatie

Het is altijd al een opvallende constructie geweest – noem het gerust een weeffout – dat in dit door Johan Cruijff bedacht technisch hart iemand zit die in de commandostructuur op het trainingsveld ondergeschikt is aan de hoofdcoach. Dennis Bergkamp dus, spitsentrainer en onwrikbaar vergroeid met Ajax sinds 2010. Op bestuurlijk niveau beslist hij mee over het aanblijven van de hoofdcoach, terwijl hij als assistent aan diens visie moet conformeren. Dat schuurt.

Bergkamp, ooit stilist in de spits van Ajax, wordt gezien als de ‘cultuurbewaker’ bij de club. Afgelopen twee jaar is hij al vaker in botsing gekomen en hij bleef altijd overeind. Eerst met (de entourage van) hoofd jeugdopleiding Wim Jonk, die eind 2015 vertrok. Daarna met de door voormalig coach Frank de Boer gewaardeerde assistent-trainer Orlando Trustfull, die buiten medeweten van Bergkamp was toegevoegd aan de technische staf.

Bergkamp krijgt nu veel over zich heen omdat drie keer geen toeval kan zijn en Bosz het gelijk van het succes aan zijn zijde heeft. Maar de oorzaak ligt ook en voornamelijk in de structuur: de hoofdtrainer van Ajax kan simpelweg niet vrijelijk bepalen hoe de staf eruit ziet. Het technisch hart gaat over wie zitting nemen naast de hoofdcoach – dat is één van de kernpunten van het plan-Cruijff dat sinds 2012 soms wat meer en soms wat minder gevolgd wordt door Ajax.

De persconferentie bij de presentatie van Bosz in Dortmund:

Tussen Bergkamp en Bosz zou niet heel veel frictie zijn, aldus een goed ingevoerde bron bij Ajax. Maar de banen van drie andere stafleden – keepertrainer Carlo l’Ami, assistent Hennie Spijkerman en conditietrainer Björn Rekelman – stonden wel op de tocht als Bosz het voor het zeggen had gekregen deze zomer. Spijkerman had zelf overigens al aangegeven om terug te treden, aangezien hij zich naast Bosz en diens onafscheidelijke assistent Krüzen niet van toegevoegde waarde voelde.

Zo gaat dat nu eenmaal bij Ajax

Of een kritische analyse van de bevoegdheden bij het samenstellen van een technische staf zal volgen – bepaalt de hoofdtrainer dit of het technisch hart? – is maar de vraag. Ook de nieuwe coach, wie dat ook moge worden, zal geen carte blanche krijgen wat betreft de invulling van zijn staf, zo maakte Van der Sar duidelijk. Zo gaat dat nu bij Ajax en dan moet dat maar een trainer kosten, was de ongetwijfeld moeilijk te verkroppen boodschap voor supporters. Door Van der Sar werd dat dinsdagmiddag verwoord als „de korte termijn [lees: Bosz] is bij ons minder belangrijk dan de lange termijn”.

Nu sportief hoogtij was aangebroken, besloot het technisch hart afgelopen Pinksterweekend om niet te vechten voor het behoud van de trainer. Voor vijf miljoen was het daarna exit Bosz, kennelijk de beste oplossing voor alle partijen. Veel supporters en spelers blijven verbouwereerd achter. Dinsdagmiddag werd hij gepresenteerd bij Borussia Dortmund in het voormalige Westfalenstadion. Vragen over de precieze totstandkoming van zijn vertrek wimpelde hij af. „Ik wil vooruit kijken”, zei hij in vloeiend Duits.