Recensie

‘Democracy in America’ is soms sfeervol maar mist diepgang

‘Democracry in America’ van de Italiaanse regisseur Romeo Castellucci is een oppervlakkige aaneenschakeling van statische scènes die slecht hinten naar het 19e-eeuwse Amerika.

Eerst is te horen en te lezen, via een geprojecteerde tekst, wat ‘spreken in tongen’ is. Dan gaat Democracy in America van de Italiaanse topregisseur Romeo Castellucci van start met een grote groep vrouwen in witte fanfarekostuums, die rondhupsen op een koebellenbeat met een vaandel waarop een letter staat. Als ze hun vaandel uitspreiden vormen de letters de titel van de voorstelling, en zo gaan ze nog een tijd door met dansen en woorden vormen.

Het is een ontspannen om niet te zeggen melig begin. Daarna slaat een vrouw minutenlang met lang, nat haar op een buis. Het geluid wordt versterkt doorgegeven. Democracy in America is een aaneenschakeling van zulke taferelen. Na een aanzet die even intrigerend lijkt, ontwikkelen scènes zich niet.

Castellucci claimt zich losjes te baseren op het klassieke boek over democratie van Alexis de Tocqueville. Vandaar de historische aankleding, de malle folkloristische dansen en de droge opsomming van Amerikaanse jaartallen van het type ‘1776 Battle of Trenton’.

Twee keer wordt er een dialoog gespeeld. Een arm boerenechtpaar ruziet na een misoogst over de vraag of bidden helpt. De vrouw heeft een baby geruild voor een werktuig en zaaigoed. Uiteindelijk spreekt ze in tongen, waarbij ze haar kleding verscheurt en Indiaanse woorden gebruikt. In die taal is ook een scène tussen twee Indiaanse vrouwen, van wie er één suggereert om Engels te leren om te communiceren met de blanken.

Meer dan oppervlakkige hints naar de strijd om het bestaan geeft Castellucci niet. De production value is wel hoog: fraaie kostuums, zoemende soundtrack, levensechte babypop. De groepsdansen vinden plaats achter slim belicht gaasdoek en dat zorgt voor een mysterieus schimmenspel. Uitschieter is een weirde scène met grote, geschakelde buizen, die in de lucht een dans doen op muziek die bij elke sciencefictionfilm past.

Maar over democratie zegt de voorstelling niets. Een theatrale show is het niet en voor een poëtische meditatie is de symboliek te vet, het spel te pathetisch, de beeldtaal te pover en de ideeënarmoede te schrijnend.