Opinie

Amerika’s toekomst ligt nu in Californië

Californië trekt zich terecht niets aan van besluiten over klimaat of immigratie uit Washington, vindt .

Kinderen koelen af met gerecycled water in Alhambra, Californië. Na vijf jaar droogte kwam in april eindelijk een einde aan de noodmaatregelen in Californië. Foto: AFP PHOTO / Frederic J. Brown

„Californië zal zich verzetten.” In vier woorden maakte gouverneur Jerry Brown vorige week nog eens duidelijk waar de oppositie tegen president Trump is te vinden. In een staat met 39 miljoen inwoners, de zesde economie van de wereld, stemden in november vier miljoen mensen meer voor Hillary Clinton dan voor Donald Trump. Ze zijn niet van plan het erbij te laten zitten.

In Californië, sinds dertig jaar mijn ‘thuisstaat’ in Amerika, voelde ik drie weken lang de pols van het deel van de natie dat bij zijn verstand lijkt te zijn. Iedereen had het over Trump: familie, vrienden, gesprekspartners, maar ook op de ferry, in het restaurant en de rij voor de bioscoop. Trumpistan, dat vreemde land waar een incompetente narcist de scepter zwaait, lijkt in Californië ver weg. Die staat voert zoveel mogelijk een eigen beleid.

Californië wordt gerund door Amerika’s belangrijkste Democraat, gouverneur Jerry Brown. Al die zelfingenomen Democraten in Washington mogen blazen en sissen, ze krijgen niets voor elkaar. Californië daarentegen heeft na moeilijke jaren zijn zaken redelijk op orde. Dankzij Brown, die op 79-jarige leeftijd bezig is aan zijn vierde termijn als gouverneur. Eerst tussen 1975 en 1983, waarna hij zich terugtrok in een Japans zen-klooster, nu sinds 2011. In de tussentijd was Brown ook burgemeester van Oakland, San Francisco’s arme zusterstad, die hij nieuw leven inblies.

Vergaande milieubeleid

Bij klimaat, immigratie en infrastructuur zet Californië de toon. Brown legde in de jaren zeventig al de grondslagen voor het meest vergaande milieubeleid van Amerika. De vliegtuigindustrie moest werken met minder vervuilende verf en dat werd de landelijke norm. Auto’s moesten hun uitstoot verminderen en zuiniger rijden. Omdat belangrijke staten de regels van Californië overnamen, is nu een derde deel van de verkochte auto’s eraan onderworpen. Trump kan roepen wat hij wil, de autoindustrie zal rekening moeten houden met die eisen.

Een staat die vijf jaar lang zuchtte onder droogte en dit voorjaar verzoop in de regen, neemt klimaat serieus. Na Trumps terugtrekken uit het klimaatakkoord van Parijs gebruikt Brown een al geplande trip naar China om ook over milieubeleid te praten. Dinsdag spraken Californië en China af zich te houden aan het klimaatakkoord van Parijs.

Californië leidt het land in energie-efficiëntie. Het is op weg om in 2030 de helft van alle elektriciteit uit wind, zon en andere hernieuwbare bronnen te halen. Californië heeft al drie maal zoveel banen in geavanceerde energie dan er mijnwerkers in Amerika zijn. Het toont hoe je energiestandaarden kunt verhogen, kunt innoveren, banen scheppen en groeien – allemaal tegelijkertijd.

Groenteschuur van Amerika

Ook met immigratiebeleid leidt Californië, via initiatieven voor betere grenscontrole, die zorgen voor gezondheidszorg, onderwijs en banen voor illegalen die „verantwoord en productief” in Amerika wonen. Veel steden beschermen de rechten van immigranten zonder papieren. Inmiddels is heel Californië zo’n sanctuary. Trumps oppakbeleid is hier een praktisch probleem. Het meeste werk in de Central Valley, de groenteschuur van Amerika, wordt gedaan door illegalen: tuiniers kunnen niet zonder hen.

Ook bij infrastructuur loopt Californië voorop. Reparaties en nieuwe investeringen in openbaar vervoer worden gefinancierd met een verhoging van de belasting op benzine. In Silicon Valley zijn de grote bedrijven bezig met zelfrijdende auto’s, vanzelfsprekend allemaal elektrisch.

Zelfs Trump weet dat de economische groei is te vinden in Californië, niet in de staten die hem verkozen. De grootste bedrijven ter wereld zitten in Californië: Apple, Alphabet (Google), Facebook en oudere bedrijven als Hewlett-Packard, Intel, Oracle en Qualcomm. Tesla, gevestigd in Palo Alto, produceert elektrische auto’s in het nabijgelegen Fremont. Het grootste probleem is het gebrek aan woningen waar de goed verdienende techies gewone mensen de markt uit drukken.

Zelfs Trump weet dat de economische groei is te vinden in Californië, niet in de staten die hem verkozen

Trump heeft gedreigd om Californië federale gelden te onthouden. Dat wordt een lang proces met veel rechtszaken. Hij kan de staat ook het leven zuur maken via belastingmaatregelen. Maar dankzij Trumps incompetentie lijkt belastinghervorming ver weg.

Het is geen toeval dat Californië een aantal van meest belovende politici levert. De burgemeester van Los Angeles, Eric Garcetti (46), werd net met tachtig procent van de stemmen herkozen. Ook zijn voorganger Antonio Villaraigosa (63) en Browns waarschijnlijke opvolger, vice-gouverneur Gavin Newsom (50), een ex-burgemeester van San Francisco, zijn interessant. Net als de nieuwe senator Kamala Harris (52) worden zij allen getipt als ‘presidentieel materiaal’.

In de Reagan-jaren, werd wel gezegd dat Amerika beter af zou zijn als ze de West Coast zou afzagen en de Stille Oceaan in zou schuiven. Anno 2017 kan Amerika niet meer zonder de Westkust en zeker niet zonder Californië. Wie de moed erin wil houden terwijl wereldwijd Amerikaanse invloed en gezag verkruimelen, vindt in Californië enige hoop. Tenzij die Californiërs natuurlijk zelf beslissen om zich af te scheiden van Trumpistan, zoals een niet gering aantal van hen zou willen.