Column

Amazon-boekwinkel: alsof de maffia een pastarestaurant begint

Column Pia de JongVanuit de VS schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: de nieuwe Amazon-boekwinkel in New York. „Hier is geen ruimte voor losers.”

Illustratie Elianneke

Wanneer ik de zojuist geopende Amazon-boekwinkel aan Columbus Circle in Manhattan binnenloop, heb ik het bevreemdende gevoel alsof ik in mijn computerscherm ben terechtgekomen. Zoals Alice door een konijnenhol in Wonderland kwam, ben ik opeens in de Amazon-webpagina.

Alle boeken staan met de kaft en niet met de rug naar voren, net zoals op mijn beeldscherm. Ook staan ze in groepjes bij elkaar, vergelijkbaar met de suggesties: als je dit boek leuk vindt, vind je dit vast ook interessant. Mijn mening wordt niet gevraagd.

„Het gaat om de ontdekkingsreis”, lees ik in een folder. Al gauw begin ik te begrijpen wat men daarmee bedoelt: welke boeken populair zijn. Er is een afdeling page turners, boeken die Kindle-lezers snel uitlazen, en een plankje boeken die het meest gevraagd worden; „97 procent van de lezers gaf vijf sterren aan dit boek”. Ik voel meteen sympathie met de drie procent mopperaars.

Ik ben helemaal niet in Boekenwonderland beland. Dit is het glimmende paleis van de winnaars van een Darwinistische populariteitswedstrijd. De drieduizend boeken die hier verkocht worden, zijn de overlevenden van de moordende concurrentie, bepaald door de statistische analyse van miljoenen verkoopcijfers. Amazon is er trots op dat deze boeken collectief in totaal 1,7 miljoen vijfsterrenrecensies hebben behaald.

Het gaat me te ver om hier een boek te kopen. Uit principe. Voorheen zat hier een ouderwetse boekhandel, vol curiosa en winkeldochters. Door de moordende concurrentie van webwinkels werd deze gedwongen te sluiten. Het is ironisch dat Amazon nu hier zelf een boekhandel heeft geopend, alsof de maffia een eigen pastarestaurant begint.

Amazon verovert onstuitbaar de wereld. Jeff Bezos was twintig jaar geleden op zoek naar een gat in de markt. Wat is klein, makkelijk te verschepen, en komt in zoveel variëteit dat de kans groot is dat iemand in een winkel niet vindt wat hij zoekt? Een boek, dacht Bezos, en terecht. Online boekenverkoop werd een ongekend succes. Hij hield het niet bij boeken. Inmiddels gaat 43 procent van alles wat online wordt verkocht via Amazon. Bezos is een van de drie rijkste mensen ter wereld en binnenkort zal hij ongetwijfeld Bill Gates van de troon stoten.

Ik houd een onbevredigend gevoel over aan mijn bezoek. Dit is het dus, de boekwinkel van de toekomst. De grootste gemene deler. Een pronkkast met alleen maar overwinnaars. Er is geen ruimte voor losers meer. Ik mis de verrassing van het onverwachte, het gelukkige toeval dat mij leidde toen ik als tiener met mijn zakgeld naar de lokale boekwinkel ging en tussen de schappen de tijd vergat. Het boek dat ik toevallig vond en mijn leven veranderde, terwijl ik naar een ander op zoek was.

Buiten is het inmiddels schemerdonker. Een stroom taxi’s rijdt rond Columbus Circle en vormt een half-gele-half-rode cirkel van licht. In het midden, op een hoge sokkel staat het bronzen beeld van de ontdekkingsreiziger bij uitstek: Christoffel Columbus.

Columbus zocht Azië, de vijfsterrenbestseller van zijn tijd, maar kwam in een heel ander continent terecht dat daar toevallig naast lag. De ware ontdekkingsreis.

Reacties naar pdejong@ias.edu