Veel likes voor de xtc-dealer

Drugs online Op internet worden drugsdealers net als restaurants of taxi’s gerecenseerd. „Vroeger moest je het maar pikken als de drugs niet goed waren.”

Foto Istock / Beeldbewerking fotodienst NRC

‘Koop nooit hier.” Een bezoeker van forumsite Reddit doet zijn beklag over een zending die niet is aangekomen, terwijl hij wel betaald had. Een ander: „Ik heb twee bestellingen op hetzelfde moment geplaatst. De ene arriveerde in twee dagen, de ander werd pas na twee weken verscheept.” Pech, zegt een andere gebruiker, want „normaal wordt binnen vijf dagen geleverd.” De productkwaliteit was overigens goed, dat wel.

De recensies lezen alsof het gaat om een restaurant op recensie-app Yelp of een hotel op TripAdvisor. Maar het gaat over drugsdealers. De gebruikers hebben bij hen lsd, cocaïne of xtc besteld op het dark web, het deel van het internet dat niet te vinden is met Google. Dat is alleen mogelijk met Tor-browser, waarmee je anoniem kunt surfen.

Dream Combo DMT. Screenshot

Gebruikersrecensies van Dream Combo DMT. Screenshot

De onlineverkoop van drugs is een enorm verschil met de ouderwetse manier. Geen gedoe meer met agressieve dealers in een portiekje of onder een viaduct. „Ik spreek mensen van begin twintig, die soms niet eens weten hoe je een dealer moet aanspreken”, zegt Daan van der Gouwe van het Trimbos-instituut, het kennisinstituut voor verslavingszorg en geestelijke gezondheidszorg. Hij doet onderzoek naar markten op het dark web. De relatie tussen dealer en klant is online gelijkwaardiger; dealers hebben meer te verliezen. „Negatieve recensies schrikken potentiële kopers af”, zegt Van der Gouwe. „ Vroeger moest je het maar pikken als de drugs niet goed waren. Je kon nergens een klacht indienen.”

Een 30-jarige man, die niet bij naam genoemd wil worden, vertelt dat hij dit jaar al vijf keer lsd op het dark web heeft besteld. „Mijn gewone dealer had geen lsd. Om een nieuwe te zoeken is ook zo’n werk. Via het dark web is het makkelijker; ik tikte lsd in, bekeek de recensies en zag meteen welke aanbieder goed en niet knetterduur was.” Een 27-jarige man, die ook anoniem wil blijven, gebruikt het dark web om aan spul te komen dat reguliere dealers niet hebben. Hij wilde een keer opium proberen. Of pure cocaïne, rechtstreeks uit Bolivia. „Alles is gerecenseerd, en de kwaliteit is goed.”

Heroïne. Screenshot

Gebruikersrecensies van heroïne. Screenshot

Over het algemeen is de kwaliteit op digitale markten veel beter dan op straat.

De twee gebruikers wanen zich veilig op het dark web. Je kunt er anoniem en met een paar muisklikken illegale drugs bestellen op een marktplaats, of een zogeheten cryptomarkt. Vaak is een account aanmaken op de ‘webshop’ al voldoende, en even makkelijk als op, zeg, eBay. De transactie wordt afgerekend in de al even anonieme munteenheid bitcoin. Via de ouderwetse post valt een paar dagen later een discrete envelop op de deurmat - uiteraard zonder retouradres.

Complex? De 30-jarige gebruiker: „Het was een ochtendje even uitzoeken hoe ik bitcoins moest aanschaffen en hoe Tor werkte. Toen kon ik gelijk bestellen.” De andere gebruiker : „De info over dark web was all over the place.”

Oplichters

Ondanks dat de dealers gerecenseerd worden, is het systeem niet volledig waterdicht. Sommige dealers kopen drugs bij zichzelf in en laten een gunstige beoordeling achter. Ook zijn er oplichters die een goede reputatie opbouwen, klanten verleiden om vooraf te betalen en dan de ‘winkel’ dichtgooien zonder ooit te leveren.

Lees ook over fraude met online reviews: Wie betaalt voor juichende recensies moet dat melden

„Daarin verschillen cryptomarkten heus niet van de gewone wereld”, zegt Fernando Caudevilla. De Spaanse huisarts verscheen als DoctorX op het forum van Silk Road, de eerste cryptomarkt die in 2013 werd opgerold door de FBI. Hij gaf daar advies over verantwoord drugsgebruik. „Maar user opinions leveren wel degelijk een bepaalde mate van controle op.”

Met de non-gouvernementele organisatie Energy Control biedt Caudevilla een internationale service aan om drugs te testen, die voornamelijk zijn besteld via het dark web. „Dit is geen kwaliteitscontrole, maar preventie. We kunnen zo giftige of nieuwe middelen opsporen en persoonlijk advies geven aan gebruikers.”

Energy Control analyseert volgens de huisarts per maand zo’n tachtig tot honderd monsters uit onder meer de VS, Australië en Frankrijk. „Over het algemeen is de kwaliteit op digitale markten veel beter dan op straat.”

Het Trimbos-instituut publiceerde recentelijk gegevens van drugs die de afgelopen drie jaar door Nederlandse gebruikers op het web zijn gekocht. „Onze markt wijkt nogal af van andere landen”, zegt onderzoeker Van der Gouwe. „Drugs zijn in Nederland offline goedkoop, relatief betrouwbaar en makkelijk verkrijgbaar.” De prijs op het web ligt zelfs een stukje hoger. Dat Nederlanders gebruikmaken van het dark web heeft vaak te maken met het grote aanbod. Ook drugs waarvoor de vraag (nog) klein is, zijn er te krijgen. De 30-jarige man: „Xtc, cocaïne of ketamine kan ik wel bij mijn normale dealer krijgen.”

Hoeveel Nederlanders op het dark web bestellen, is lastig in kaart te brengen. Van der Gouwe baseert zijn cijfers op monsters die gebruikers hebben aangeboden bij de testlocaties van het Drugs Informatie Monitoring Systeem (DIMS), dat valt onder Trimbos.Van 2013 tot 2016 werden zo 33.000 samples van drugs getest. Slechts 150 daarvan waren op het dark web gekocht. Niet veel, maar „bij lang niet alle samples wordt gemeld of het online is gekocht”.

Nederland speelt wél een prominente rol in de verkoop. Uit een vorig jaar verschenen studie van denktank Rand bleek dat ongeveer 8 procent van het wereldwijde drugsaanbod op de cryptomarkten uit Nederland komt. Relatief heel wat, als je het vergelijkt met het aandeel van de VS (35,9 procent) en het Verenigd Koninkrijk (16,1). In Nederland zijn speed en xtc populair – juist die middelen worden ook in Nederland geproduceerd.

Voor dealers is de pakkans op het dark web vrij gering. De zendingen zijn lastig te traceren en worden beschermd door het eeuwenoude briefgeheim. Wel wordt bij postsorteerlocaties steekproefsgewijs gecontroleerd en mogen verdachte pakketjes apart worden gelegd. Maar wie de zending discreet verpakt heeft weinig te vrezen. De verzendmethode is ook een beoordelingscriterium op de cryptomarkten, zegt de 27-jarige man: „Stealth heet dat. Ik had eens hoge kwaliteit speed besteld, maar het pakketje was heel vies, dik en met folie eromheen. Dat de postbode dat niet zag…” Demissionair minister Stef Blok (Veiligheid en Justitie, VVD) kondigde in april aan om met post- en pakketbedrijven te praten over mogelijk nieuwe maatregelen om de handel in te dammen. Daarnaast wordt gekeken naar „de relatie met het briefgeheim”.

De “stealth” van LSD is “perfect”. screenshot

Maatregelen of niet, neemt dealen via internet de handel op straat over? Van der Gouwe vindt het lastig in te schatten, maar hij verwacht dat het online-aandeel verder zal toenemen: „Voor de gebruiker zijn er geen nadelen aan online kopen.” Huisarts Caudevilla is stelliger: „De cryptomarkten zijn uitgebreider en gebruiksvriendelijker dan vier jaar geleden, met Silk Road. De ervaring leert dat als er eenmaal op het internet een technologische doorbraak is, er geen weg terug is.”

De identiteit van de in het artikel geciteerde anonieme gebruikers is bij de redactie bekend.