De Arabische wereld keert zich tegen dwergstaat Qatar

Golfstaatje

Zes Arabische landen hebben de banden met Qatar verbroken. ‘Vanwege te nauwe relatie met IS en Al-Qaeda’, is de officiële versie. Of omdat het land Iran niet wil isoleren?

De Qatarese Emir Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani. Foto Faisal Al Nasser/Reuters

Zes Arabische landen hebben het voorbije weekeinde alle betrekkingen verbroken met Qatar, officieel wegens de steun die het Golfstaatje verleent aan terreurgroepen als Al-Qaeda en Islamitische Staat. Vluchten naar Doha zijn opgeschort, en onderdanen van Qatar hebben bevel gekregen te vertrekken. Saoedi-Arabië heeft ook zijn landgrens met schiereiland Qatar gesloten.

Bahrein was de eerste Golfstaat om de betrekkingen te verbreken, onmiddellijk gevolgd door Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte. Later sloten ook de officiële regeringen van Libië en Jemen zich aan.

Het Saoedische staatspersagentschap SPA zei dat Qatar „verschillende terroristische en sektarische groeperingen heeft omarmd die de stabiliteit in de regio bedreigen, waaronder de Moslimbroederschap, Islamitische Staat en Al-Qaeda”.

Steun aan extremisten

Qatar is wel vaker beschuldigd van steun aan extremistische groeperingen, net als Saoedi-Arabië overigens. Daarbij gaat het meestal om privépersonen. Qatar (en oliestaatje Koeweit) wordt verweten dat zij te weinig doen om die geldstromen tegen te houden.

Qatars steun voor de Moslimbroederschap is minder controversieel. Doha was de voornaamste bondgenoot van Egypte toen president Morsi van de Moslimbroederschap daar aan de macht was. Toen die in 2013 werd verdreven door legerleider Sisi, namen Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten de rol van Qatar over.

Dat Qatar nauwe banden onderhoudt met het A-Qaeda-filiaal in Syrië (voorheen Jabhat al-Nusra, nu Jabhat Fatah al-Sham) is ook een publiek geheim. In Libanon bijvoorbeeld verliepen de onderhandelingen over door Al-Qaeda gegijzelde soldaten in het grensgebied met Syrië lange tijd via Qatar.

Ironisch genoeg is de werkelijke reden voor de huidige crisis in de Arabische wereld wellicht Qatars weigering om mee te doen aan het regionaal isoleren van Iran. Onmiddellijke aanleiding zijn uitspraken toegeschreven aan de emir van Qatar, Tamim bin Hamad al-Thani.

Die zou vorige maand gezegd hebben dat Iran een ‘regionale en islamitische macht is die niet kan genegeerd worden’. Hij sprak ook lovende woorden over Hamas en Hezbollah. Qatar zegt dat de website van het officiële nieuwsagentschap gehackt werd, en dat de emir die dingen nooit heeft gezegd.

Sommige analisten brengen de maatregelen tegen Qatar in verband met het recente bezoek van de Amerikaanse president Trump aan Saoedi-Arabië. Trump hield daar eind vorige maand een vurig pleidooi voor eenheid in de strijd tegen het terrorisme én tegen Iran, dat volgens Trump de voornaamste sponsor is van terreurbewegingen in de regio. (Dat IS het shi’itische Iran juist als de aartsvijand beschouwt werd daarbij verzwegen.)

Iran sloeg meteen terug. „Wat nu gebeurt is het resultaat van de zwaardendans”, zei de tweede stafchef van de Iraanse president Hassan Rohani op Twitter, een verwijzing naar de traditionele dans waaraan Trump meedeed in de Saoedische hoofdstad Riad.