Column

De Amerikanen zijn de good guys. Of misschien toch niet?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week op deze plaats de feiten van de hypes.

Een Irakees dit voorjaar na een luchtaanval in de buurt van Mosul. Foto Ahmad al-Rubaye/AFP

Je kunt hoe dan ook beter geen burger in oorlogsgebied zijn. Maar tegenwoordig al helemaal niet burger in oorlogsgebied in Syrië en Irak. Niet alleen ben je gijzelaar en levend schild van de Islamitische Staat. Maar ook kun je zó onder een Amerikaanse bom of raket lopen. De Amerikanen zijn weliswaar de good guys, zoals minister van Defensie Jim Mattis de laatste tijd een paar keer onderstreepte. Maar de good guys laten zich ook niet door aanwezigheid van burgers hinderen als ze op hun missie zijn. Wat denken die burgers wel?

I would bomb the shit out of those suckers”, zei toen-nog-presidentskandidaat Donald Trump over zijn plannen met IS. „We have to knock the hell out of them.” Nou ja, daar moesten we een beetje om lachen want die Trump zou natuurlijk geen president worden.

Intussen is velen het lachen vergaan, en nu is Trump begonnen die belofte van toen uit te voeren.

De president heeft gestudeerd op een rapport van het Pentagon over de Amerikaanse resultaten in de strijd tegen IS, vertelde minister Mattis, en toen heeft hij twee „belangrijke veranderingen” bevolen. Hij gaf commandanten te velde meer armslag. En hij gaf opdracht tot een „tactische verschuiving”. Doel is niet langer om de vijand uit zijn bolwerken te verdrijven maar hem te omsingelen en te vernietigen. Zodat buitenlandse strijders ook niet ontsnappen en naar hun vaderlanden teruggaan. Voor u dus.

„Jullie gaan ongelooflijke cijfers zien wat betreft het succes van generaal Mattis en anderen” tegen IS, kondigde Trump drie weken geleden aan. „De cijfers zijn duizelingwekkend, zo succesvol” als de militairen zijn.

En inderdaad.

Volgens het Syrische Netwerk voor de Mensenrechten werden vorige maand in Syrië 273 burgers gedood door de Amerikaanse coalitie, die daarmee voor het eerst meer burgerslachtoffers maakte dan de Syrische regering (268). In Syrië én Irak is het aantal coalitieluchtaanvallen sinds het begin van het jaar min of meer stabiel gebleven, maar het aantal burgerdoden sinds maart verdubbeld, aldus airwars.org, dat de oorlogscijfers secuur bijhoudt. Even voor de volledigheid: de coalitie bestaat uit meer landen dan Amerika, maar dat voert veruit de meeste aanvallen uit. En voor nog een volledigheid: ik weet dat de IS ook duizenden burgers doodt. Maar dat zijn de bad guys.

Burgerdoden „horen erbij”, zegt Mattis.

Nu kunt u zeggen: uiteindelijk zijn het maximaal zeg tienduizend burgers die de rekening betalen, maar dat moet je wel zien tegen de achtergrond van de uitschakeling van de Islamitische Staat. En dat is niet alleen goed voor ons hier – zie Londen nu net weer – maar ook voor iedereen in het Midden-Oosten. Dus waar praten we over?

Maar dan zeg ik: allereerst kun je wel dat kalifaat ontmantelen, en dat gaat gebeuren. Maar dat betekent niet dat ook zijn terreurcellen in Irak en Syrië, Egypte, Libië, Europa, etcetera zijn uitgeschakeld. Integendeel. Ten tweede zullen overal oude of nieuwe extremistische groepen de kop opsteken als niet vervolgens de situatie in Irak, Syië, Egypte, Libië, etcetera wordt genormaliseerd. Dat wil zeggen behoorlijk bestuur en alles wat dat inhoudt. Alles wat er nu níét is. Waarom is Libië een paradijs voor jihadisten en andere criminelen? Omdat de Amerikaans-Brits-Franse anti-Gaddafi-coalitie Libië in de steek liet letterlijk de minuut nadat ze haar doel had bereikt.

Het is niet zo dat die dode burgers rechtstreeks leiden naar nieuwe aanslagen. Het is wel zo dat zij een grote-stappen-gauw-thuis-politiek weerspiegelen die naar niets goeds leidt.

Kijken: Wie vechten er eigenlijk allemaal nog in Syrië?