‘Hipstertrainer’ lanceert zich in Europese top

Toekomst Peter Bosz

Hij had het naar zijn zin bij Ajax, maar trainer Peter Bosz vertrekt alweer na een jaar. Dinsdag wordt hij gepresenteerd bij Borussia Dortmund. Waarom laat Ajax hem gaan? Er speelde weer eens ‘iets’.

Peter Bosz na de verloren Europa League-finale van Ajax tegen Manchester United, vorige maand in Stockholm. Foto Olaf Kraak / ANP

De teleurstelling was nog vers na de verloren Europa League-finale twee weken terug en toch wist Peter Bosz er direct na de kansloze 2-0 tegen Manchester United een grapje uit te persen. We, Nederlandse journalisten en hij, spraken over de kans dat hij zijn driejarig contract bij Ajax zou uitdienen. Bosz bracht in dat trainers „ook wel eens ontslagen worden”. Grijns: „Je weet het maar nooit na zo’n nederlaag.”

Hij lachte er zelf om: onaantastbaar als hij zich waande en ook was na een seizoen waarin Ajax zijn ‘gezicht’ weer terug had gekregen. Een vertrek naar een grotere club dan? Dat zou „zo’n vaart niet lopen”, zei Bosz. Dat hij altijd een vertrekclausule in zijn contract opnam maar nu bij Ajax niet „zegt ook wel genoeg denk ik”.

Het liep vaart met de overgang naar Borussia Dortmund van de trainer die Ajax voor het eerst in 21 jaar naar een Europese finale leidde. Naar verluidt heeft Dortmund vijf miljoen euro over om het tot 2019 lopende contract af te kopen. Dinsdagmiddag werd hij al gepresenteerd.

Zoektocht kan Ajax kosten

Voor Ajax is de genoemde vijf miljoen euro een aardige som voor een trainer, maar (opnieuw) opnieuw beginnen met een nog te vinden nieuwe coach – met alle gewenning van dien – kan met het oog op de Champions League-voorrondes zomaar een veelvoud kosten. Het eventueel missen van de groepsfase scheelt ruim tien miljoen aan inkomsten.

Nog los van het prestige dat hoort bij het werken voor een topclub in een van de sterkste competities van Europa, kan Bosz bijna vier keer (vier miljoen per jaar) zoveel gaan verdienen in het Roergebied. Vervreemdender is dat Ajax akkoord gaat met het vertrek, waarmee iets dat toch aardig op een droomhuwelijk leek alweer ontbonden wordt. Duidelijk is dat er toch weer ‘iets’ speelde bij het als vanouds in stammen opgesplitste Ajax.

Bosz en zijn onafscheidelijke assistent Hendrie Krüzen zijn tot op zekere hoogte buitenstaanders gebleven en bleken net een tikkeltje te eigengereid voor de even eigenzinnige spitsentrainer Dennis Bergkamp en twee andere stafleden. Verschillende media melden nu dat er al een half jaar bijna geen chemie meer was tussen ‘cultuurbewaker’ Bergkamp, die als onderdeel van het ‘technisch hart’ ook invloed heeft op het beleid, en Bosz. Beiden waren dinsdagochtend niet bereikbaar voor commentaar.

Opportuun

Het geeft het vertrek van de coach de schijn van onvermijdelijkheid en ook Bosz kan nu zeggen: ik moest wel weg. Maar dat dit conflict alleszins beheersbaar leek tot op het moment dat een Europese topclub aanklopte, geeft wel aan dat het vertrek vooral opportuun is. Pijnlijk is dat weeffouten in de organisatiestructuur en karakterologische tegenstellingen voor een deel het beleid bepalen. Directieleden Marc Overmars en Edwin van der Sar liepen wel weg met Bosz, en tóch gaat de coach.

„Het liefst zou je deze selectie bij elkaar houden, het is een hecht team”, zei Bosz zelf na de finale. Spelmaker Hakim Ziyech zei eerder dat „de trainer de juiste snaar” bij hem had geraakt. Hij blijft verweesd achter. „Ik weet alleen dat hij mij een hand gaf en zei dat hij zin had in komend seizoen”, zei Joël Veltman na de interland van Oranje zondag. „We begrijpen dat dit een kans voor hem is”, zei aanvoerder Davy Klaassen, die mogelijk ook vertrekt. „Ik ben niet teleurgesteld, maar het is wel jammer.”

Bosz is de eerste Nederlandse trainer sinds Louis van Gaal [in 2009 van AZ naar Bayern München] die zich vanuit de eredivisie in de Europese top lanceert. Dat hij, ondanks zijn schamele erelijst (kampioen in de eerste divisie met Heracles) en in de omstandigheid van een ontluikende generatie tactisch doorgeleerde Duitse trainers, toch boven komt drijven bij Dortmund, tekent de waardering voor Bosz’ vakwerk bij Ajax.

‘Hipster Trainer’

In het Duitse voetbalblog Spielverlagerung werd Bosz twee jaar geleden als Vitesse-coach al geportretteerd als „een van de interessantste Hipster Trainers van Europa”. Zijn Ajax-daden bleven daarna niet onopgemerkt. Hij won de Rinus Michels Award als beste trainer in Nederland, kwam twee punten tekort voor de landstitel en verloor de Europa League-finale. Dat kun je afdoen met de constatering dat hij geen hoofdprijs won. „Maar mensen die in staat zijn verder te kijken, die processen kunnen analyseren en doorgronden, hebben resultaten niet nodig om te snappen dat hij een goede coach is”, zegt inspanningsfysioloog Raymond Verheijen, met wie Bosz nauw contact heeft over trainingsopbouw. „Hij laat zien dat je gewoon met jonge spelers aanvallend voetbal kan spelen, dat het er primair om gaat ze te leren samenspelen.”

Tot nu heeft Bosz overal aangetoond aan te kunnen pikken met een speelstijl die veel liefhebbers kan bekoren. „Bij Vitesse en Heracles kreeg hij al credits”, zegt Verheijen. „Alleen omdat je daar minder goede voetballers hebt kreeg je dat zijn speelwijze werd afgeschilderd als te aanvallend en naïef. Bij Ajax kreeg hij de beschikking over betere spelers, die minder fouten maken. Dan blijkt zijn speelwijze toch niet zo naïef als gedacht.”

Volgend seizoen zal blijken of Bosz op een nog hoger niveau uit de voeten kan. Dortmund is underdog in Duitsland, waar het qua supportersaantal en budget (280 miljoen euro, Bayern München: 475 miljoen) de tweede club is. Uit de as van het bijna-faillissement in 2005 herrees onder leiding van coach Jürgen Klopp een razend interessante en interessant razende voetbalploeg die twee keer achter elkaar kampioen werd en de finale van de Champions League haalde in 2013. ‘Pressie’ was het toverwoord en daaraan ontleent ook Bosz zijn faam: als bezetenen drukzettend naar voren.

Dortmund ontsloeg trainer Thomas Tuchel vorige week ondanks het winnen van de beker, een topdrieklassering in de Bundesliga en het bereiken van de kwartfinale Champions League. Bosz kwam pas in beeld nadat de Zwitser Lucien Favre door zijn club Olympique Nice aan zijn contract gehouden werd. Hij wel.