Tomeloos aanvallen

Op 22 mei overleed de Wit-Russische aanvalskunstenaar Viktor Koeprejtsjik, 67 jaar oud. De laatste keer dat ik hem zag was in 2002 bij het eerste Aeroflottoernooi in Moskou. Op het openingsfeest vroeg hij of ik hem nog herkende. Natuurlijk deed ik dat.

We hadden voor het eerst in 1965 tegen elkaar gespeeld in het Niemeyer jeugdtoernooi in Groningen. Hij had die partij gewonnen en in Moskou vertelde hij me dat hij nog steeds de krantenknipsels had waarin werd voorspeld, nadat hij met 3 uit 3 was begonnen, dat hij het toernooi zou winnen. Dat gebeurde niet. Hij werd derde en ik deelde de eerste plaats met de Engelsman Andrew Whiteley.

Dat hij toch een speler van een hogere categorie was, kon me duidelijk worden, als ik het al niet wist, toen we beiden speelden in het traditionele toernooi in Hastings, rond de jaarwisseling van 1981-’82. Hij won weer van me en hij won ook het toernooi, boven geweldenaars als Smyslov, Speelman, Andersson en Short.

Ik was in 2002 als toerist bij dat Aeroflottoernooi om het nieuwe Moskou te bekijken, dat heel anders was dan toen ik er vroeger was, in de communistische tijd. Een van de dingen die veranderd waren, was dat Viktor als Wit-Rus nu in Moskou een buitenlander was.

De Russische overvloed van spijs en drank bij zulke feestelijkheden was niet veranderd. Viktor hief het glas en zei: „We zijn nog sterk. En jong van geest.” Het was niet ons eerste glas. We dronken op onze eeuwige jeugd.

Hij was inderdaad nog steeds sterk. Hij had zich ingeschreven voor de B-groep, omdat hij had geschat dat zijn financiële vooruitzichten daar beter waren dan in de A-groep. Zijn berekening klopte, want hij won zijn groep en daarmee een prijs van 10.000 dollar.

Iemand schreef eens dat Viktors schaakvocabulair uit drie woorden bestond: aanvallen, aanvallen en aanvallen. Uit de vele partijen waarin hij zijn tegenstander met een explosie van energie van het bord blies koos ik er een die een wijsheid illustreert van Emil Josef Diemer (1908-1990), een Duitse apostel van het dolzinnige aanvalsspel: als er twee stukken instaan, moet je nog een derde inzetten.

Viktor Koeprejtsjik - Jaime Sunye Neto, Palma de Mallorca 1989

1. e4 c5 2. Pc3 a6 3. Pf3 b5 4. d4 cxd4 5. Pxd4 Lb7 6. Ld3 e6 7. 0-0 Dc7 8. De2 Pc6 9. Pxc6 Dxc6 9…dxc6 is niet mooi, maar wel voorzichtiger. 10. a4 b4 11. Pd5 Pf6 12. Lc4 Ld6 13. Td1 Lc5 Na 13…Lb8 zou de overval 14. Lh6 niet goed zijn wegens 14…Pxd5 15. exd5 Dc7. 14. Lh6 0-0-0 Uit de koekenpan springt hij in het vuur. Zwart kan niet kort rocheren en op den duur niet in het midden blijven staan en vlucht dan maar naar de damevleugel. 15. Lb5 Wits paard en loper staan in, dus hij zet nog een derde stuk in. 15…axb5 16. axb5 Dd6 Na 16…Dxd5 17. exd5 gxh6 heeft zwart drie stukken voor de dame, maar na 18. Dc4 d6 19. dxe6 heeft wit dan groot voordeel. 17. Pxf6 Df8 18. Lxg7 Dxg7 19. Dc4 d6 Na 19…Df8 wint wit met 20. e5, met de dreiging 21. Td6.

Zie diagram

20. Txd6 Dg5 21. Pd5 exd5 22. Dxc5+ Kb8 23.Tc6 Zwart gaf op, hij gaat snel mat.