Hoe pakt de Brexit uit in de stembus? Peiling langs de kusten

Verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk

Volgende week gaan ze vervroegd stemmen, de inwoners van het Verenigd Koninkrijk. Willen ze verder met premier May? Leeft de Brexit? Voelen ze zich gehoord? Een peiling in de plaatsen van the Shipping Forecast.

De kermis en de promenade in Bridlington. „May loopt niet over van charisma.”

Na maandenlange mist van de feitenvrije Brexitcampagne volgde een donderslag bij heldere hemel en kozen de Britten ervoor uit de EU te vertrekken. Vervolgens sloeg het weer om, trad David Cameron af en kwam Theresa May. Net toen de storm luwde, draaide de wind en kondigde May toch verkiezingen aan. Zo kan je in meteorologische beeldspraak de Britse politiek van het afgelopen jaar beschrijven. Het is een tijd die volgt na eerder gerommel in de verte (Schots onafhankelijkheidsreferendum van 2014, parlementsverkiezingen van 2015).

Met zo veel tumult rijst de vraag wat de Britten zelf van hun land, hun stad en de toekomst vinden. Dekken ze de buitentafel of leggen ze zandzakken voor de deur? Deze krant reisde drie weken door het Koninkrijk. Als leidraad diende The Shipping Forecast, te horen op BBC Radio 4. Het weerbericht voor de scheepvaart dient de vissers, zeilers, stuurmannen van vrachtschepen van dit eilandrijk van advies. De wateren rondom het Verenigd Koninkrijk zijn opgedeeld in 31 gebieden, met tot de verbeelding sprekende namen als Dogger, Fitzroy en Tyne. Het weerbericht werkt met een haast hypnotiserende cadans deze sea areas af en geeft de windrichting en -kracht, het weerbericht, het zicht en een prognose.

The Shipping Forecast is uitgegroeid tot cultureel erfgoed. Komiek Stephen Fry parodieerde de onnavolgbare zinnen. Blur zong er over in This is a low: „Up the Tyne, Forth and Cromarty/ There’s a low in the Forties”. Het weerbericht werd verwerkt in de openingsact van de Olympische Spelen die alles wat Brits is moest verbeelden. Wat is de magie van de Shipping Forecast? Deels is het de geborgenheid, schrijft auteur Charlie Connelly in zijn boek over het weerbericht. Britten zitten ’s avonds laat, na middernacht, in hun huis. De regen tikt op de ruiten. Ze wikkelen zich in een deken met een cuppa ernaast en luisteren hoe Radio 4 vertelt dat het stormt en raast, dat golven beuken en slagregens striemen op zee.

Met de Brexit in het vooruitzicht is de tijd van Britse geborgenheid voorbij. „Dit zijn de bepalende jaren voor onze generatie, die onze geschiedenis vormgeven”, zei premier Theresa May. Hoe kijken Britten tegen de politieke omwentelingen aan?

Net als The Shipping Forecast volgt dit verhaal een route die met de klok mee beweegt, beginnend in het Schotse Cromarty, waar het noordelijke zeegebied naar vernoemd is, en vervolgens via Bridlington (zeegebied: grens van Tyne en Humber) in het Engelse Oost-Yorkshire, naar Milford Haven (Lundy) in Wales. Dan door naar Malin Head (Malin), in het grensgebied tussen de Ierse Republiek en Noord Ierland. De reis eindigt op de Shetland-eilanden (Fair Isle).

De Schotten broeden op onafhankelijkheid. De Engelsen worstelen met de bezuinigingen van de Conservatieven, maar vinden een Labourregering onder Jeremy Corbyn een grote sprong in het diepe. De Welsh willen graag uit de EU. Een systeem dat zo veel geld kost en nog steeds niet kan voorkomen dat steden als Milford Haven verpauperen is verkeerd, klinkt het. In Ierland vreest men een harde grens. Opvallend: meerdere Noord-Ieren verwachten dat Brexit ertoe zal leiden dat Ierland ooit verenigd wordt.

Op deze reis is met meer dan veertig mensen gesproken. Er gold één regel: geen geplande gesprekken met politici en activisten. Het is opmerkelijk hoe genuanceerd Britten zijn. Niemand die diep in zijn hart gelooft dat Brexit binnen een paar jaar een doorslaand succes zal zijn. Eigenlijk interesseert de EU hen weinig. De interviews gingen meestal over banen, wegbezuinigde publieke diensten, verloederde winkelstraten, en een gekrenkt gevoel van trots door het verdwijnen van zware industrie.