Column

Een dodelijk saaie formatie

Waarom interesseert die formatie mij zo weinig? Telkens dat urgente nieuws: „We schakelen onmiddellijk over naar onze verslaggever in Den Haag”. En dan alles daar dan hetzelfde is als het altijd was. VVD staat tegenover SP over ongelijkheid, D66 tegenover ChristenUnie over medisch-ethische zaken, GroenLinks en CDA botsen over immigratie en klimaatbeleid. Het past allemaal zó in het maatschappijleerboekje van de middelbare school: partijen verdeeld over de confessionele/seculiere as en de links/rechts as. Het voelt als spijbelen om het niet te volgen, maar ik vind het slaapverwekkend. Maak me maar wakker als ze eruit zijn.

Misschien interesseert het me weinig omdat er buiten zoveel belangwekkends gebeurt. Daar zien we hoe Europese leiders wél een blok vormen tegen de populisten en de kleine denkers. Het is bijzonder om te zien wat zo’n gemeenschappelijke vijand doet met een groep. Vooral Macron was op dreef met het diplomatiek vernederen van zowel Trump als Poetin. De beelden van de nieuwe Franse leider die de NAVO-top tegemoet loopt, blijven me bij: hij maakt een soort schijnbeweging richting Trump maar zwenkt op het laatste moment af om eerst Merkel te begroeten.

Ik weet niet hoe u daarnaar keek, maar ik voelde me ineens door en door Europeaan, trots onderdaan in het nieuwe epicentrum van vrijheid en democratie. Kijk ons nou, na eeuwenlang oorlog voeren is het continent eindelijk verenigd en vormen we echt een machtsblok in de wereld.

Bij Macron zie je de post-partijen-politiek in praktijk en het ziet er heel verleidelijk uit. En marche! Hij combineert links en rechts, oud en jong, gevestigde orde en nieuwkomers. Het is de gedroomde brede beweging met van die irritante blije doenerigheid, zo van „we gaan het lekker samen doen”, lekker nieuw, lekker anders.

Velen hebben dat geprobeerd, Jesse Klaver onder andere, maar meestal slaat het dood. Zonder God, urgente idealen of een flinke dosis vreemdelingenhaat is het moeilijk om echt enthousiasme voor de politiek te wekken, maar in Frankrijk lukte het en het heeft een enorme politieke vaart.

In Nederland blijven we aanmodderen. Misschien is de formatie daarom zo saai. In theorie zouden de partijen best een brede beweging à la Macron kunnen vormen, lekker nieuw, lekker anders.

Anno 2017 kun je het politieke spectrum over twee assen verdelen. Laat alle partijen een stip zetten op de kaart. Op de horizontale as het antwoord op de vraag: moet Nederland zich meer zorgen maken over klimaatverandering of over de radicale islam? Op de verticale as het antwoord op de vraag of het beter is voor Nederland om de grenzen te openen of te sluiten. Verdeel je de partijen zo, dan zit alles wat nu bij Tjeenk Willink aan tafel schuift ontzettend dicht bij elkaar. De belangrijkste beslissing hebben ze al gemaakt, de uitsluiting van de PVV, die over beide assen aan de andere kant van het spectrum ligt. Kan dat niet genoeg grond zijn om tot een regering te komen?

Lees ook de column van Bas Heijne: Landsbelang

Het juichgevoel over een verenigd Europa is dubbel. Eigenlijk hoop ik dat Frankrijk en Duitsland binnenkort als vanouds weer stevig botsen. Uiteindelijk is het namelijk helemaal niet zo gezellig, zo’n gemeenschappelijke vijand. De afgelopen weken werden zowel Trump als Poetin geschoffeerd in Europa. Koekje van eigen deeg uiteraard. Maar zo’n schijnbeweging van Macron op het wereldtoneel is geen grapje, symboliek doet er toe. En of je nu gelooft dat de radicale islam of klimaatverandering de grootste bedreiging is, het is in beide gevallen handig om de Verenigde Staten als machtsblok aan je zijde te hebben. Verder weet ik natuurlijk dat ik niet over oorlog mag praten, want er komt nooit meer oorlog – maar ik denk aan niets anders.

Hetzelfde geldt voor de nieuwe politieke vaart van de brede Franse beweging. Ik weet niet of al dat politieke enthousiasme nou echt zo wenselijk is als het lijkt, allemaal samenkomen rond één vijand. In Nederland is die ene tegenstander in ieder geval niet genoeg grond om elkaar in de armen te vallen. Het levert een dodelijk saaie formatie op. Misschien moeten we daar juist blij mee zijn. Als het saai is in Den Haag, gaat het meestal goed met Nederland.