Column

De wraak van Tjeenk Willink en Van der Staaij

De Haagse Stemming Vandaag is dag 80 van de formatie. Schrijf je in voor De Haagse Stemming om deze (di-do-za) als nieuwsbrief te ontvangen.

Het invliegen van Tjeenk Willink is eigenlijk de stille revanche van de onderdrukte ambtenaar. Als onderhandelingen met GroenLinks weer mislukken en een minderheidskabinet de enige uitkomst blijkt, hoeft dat niet zomaar op de steun van de SGP te rekenen. En Kamps autoliefde bracht hem als minister van Defensie gevaarlijk dicht bij de corruptiezaak die nu loopt tegen omgekochte ambtenaren.

BUITENSPELEN: Het zwijgen over de formatie is helemaal terug. Mark Rutte en Sybrand Buma lieten niets los nadat ze gisteren samen bij informateur Herman Tjeenk Willink waren geweest. Maar het tempo ligt wel aanmerkelijker lager dan onder Schippers, die met een dwingende agenda soms probeerde bijna alle fractievoorzitters op één dag te spreken en dan meteen met een persbericht kwam over het vervolg. Van Tjeenk Willink horen we maandag pas meer. Op het Binnenhof wordt geopperd om de gesprekken te verplaatsen. In 2006 werd er onderhandeld in Beetsterzwaag, in 2010 - met pizza en wijn - in de achtertuin van Tjeenk Willink zelf. Nu stelt politiek verslaggever Thijs Niemantsverdriet voor Jachthuis Sint Hubertus op de Hoge Veluwe te boeken. Dat zal het dan wel niet worden, want de bedoeling is juist dat journalisten niet meteen voor de deur staan.

Machiavelli’s: Alles lijkt erop dat de gesprekken tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks een doorstart krijgen. Alexander Pechtold werd vorige week door CDA en VVD verguisd om de manier waarop hij Gert-Jan Segers had ontgroend, maar inmiddels spreken ze bij die partijen, volgens de Volkskrant, van “een machiavellistisch meesterwerkje”. Daarmee is de dreiging van een (“onwenselijk”) minderheidskabinet nog niet van de baan. Over dreigend gesproken: SGP-leider Kees van der Staaij kondigt in een interview met NRC aan dat hij op geen enkele manier steun zal verlenen aan een kabinet dat zelf, of via de Kamerfracties van coalitiepartijen, probeert progressie te boeken op medisch-ethische onderwerpen. Als gedoger van Rutte I riep hij dat soort plannen ook een halt toe, maar tijdens Rutte II zag hij alle initiatiefwetten van D66 die de coalitiepartners steunden niet als een obstakel. Rutte III hoeft niet op hem te rekenen zonder godsvrezend moratorium.

Ambtenarenwraak: Politiek columnist Tom-Jan Meeus heeft weer heerlijke details uit de formatie die je nergens anders leest. Zoals de titel van het vertrouwelijke migratiedocument waar de gesprekken met GroenLinks drie weken geleden op strandden (Realistisch, restrictief en rechtsstatelijk migratiebeleid). Maar ook een verhelderende analyse van de comeback van Herman Tjeenk Willink: het is de stille revanche van een jarenlang onderdrukte beroepsgroep – de (hoge) Haagse ambtenaar. Die mocht sinds de Fortuynrevolte niet meer in de weg lopen of in beeld verschijnen, maar wordt nu weer omarmd omdat de machopolitici het even niet meer weten.

KAMP-REL: Een storm in een glas water, zo werd de kwestie afgedaan van de navigatiesoftware die Henk Kamp als minister van Defensie cadeau had gekregen. Hij noemde het zelf stom dat hij zijn auto naar een dealer had gebracht waar Defensie zaken mee deed, maar van de korting wist hij niets tot Nieuwsuur het dinsdag meldde. Maar uit het dossier dat NRC heeft ingezien van een strafzaak tegen medewerkers van Defensie en Justitie, die zich zouden hebben laten omkopen door de autobranche in ruil voor informatie over grote overheidsorders, blijkt dat Kamps autoliefde hem wel heel dicht bij het vuur bracht. De minister zou, overigens net als andere bewindslieden en generaals, hebben geprofiteerd van allerlei extra’s die een hoofdverdachte in de zaak voor ze regelde met zijn contacten in de autobranche. De vraag is of de hooggeplaatsten wisten waar die gusten vandaan kwamen. En of ze het hadden moeten weten.

VERHETZUNG: Kamp is geen verdachte in de zaak, maar het OM onderzoekt wel opnieuw uitspraken van Geert Wilders. In Oostenrijk was aangifte gedaan nadat Wilders daar in 2015 een speech gaf. Hij zei daar dat “de islam mensen oproept tot geweld, de islam roept de mensen op tot terreur”. In Oostenrijk zijn politici voor minder veroordeeld, maar het kwam voor Wilders niet tot vervolging wegens Verhetzung. De zaak werd wel overgedragen aan Nederland, maar lijkt ook hier kansloos. In plaats van opgelucht, is Wilders weer boos.

QUOTE VAN DE DAG

“Het Vluchtelingenverdrag is ooit gemaakt voor die ene politiek vluchteling uit Moskou die naar Zweden wil vluchten. Nu laten we dat verdrag fungeren als een doorgeefluik voor miljoenen mensen. Daar is het niet voor bedoeld.”

In een opmerkelijk interview in het AD zegt de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb iets heel anders dan het PvdA-verkiezingsprogramma, waarin “de PvdA pal staat voor het VN-Vluchtelingenverdrag”.