Zij mogen de Mondriaans wel aanraken

Opbouw Het Gemeentemuseum bezit de grootste Mondriaan-collectie ter wereld. Vanaf zaterdag is die voor het eerst compleet te zien. Het museum werkt al ruim zes jaar naar de tentoonstelling toe.

Museummedewerkers verhuizen ‘Victory Boogie Woogie’ Foto Arie Kievit/ANP

Als het verwisselen van een fotolijstje: zo simpel ziet het eruit als het opbouwteam van het Gemeentemuseum Victory Boogie Woogie loshaalt van de muur. Het schilderij van Piet Mondriaan, in 1997 voor 80 miljoen gulden aangeschaft, wordt op een kar gehesen en binnen een half uur een verdieping hoger opgehangen. Toch moet je dit niet te vaak doen, vindt kunsthistoricus en conservator Hans Janssen. „Het doek hangt heel los op het spanraam, de vezels kunnen verschuiven bij het kantelen, met het risico dat er iets van de verf losraakt.”

Victory, zoals het schilderij hier liefkozend wordt genoemd, is vanaf zaterdag onderdeel van de tentoonstelling De ontdekking van Mondriaan. Voor het eerst in de geschiedenis van het museum zijn alle Mondriaans uit de eigen collectie tegelijkertijd te zien. Met ruim 300 werken is het de grootste Mondriaan-collectie te wereld.

Het verhangen van het schilderij is de slotfase van de aanloop naar de tentoonstelling, die 6,5 jaar geleden begon met de restauratie van de complete collectie. Tientallen bruiklenen werden tijdelijk stopgezet om de collectie bij elkaar te kunnen krijgen. Het moet voor het museum hét hoogtepunt worden van het jubileumjaar 100 jaar De Stijl.

Compleet beeld

In 1994 was er ook een Mondriaan-tentoonstelling in het Gemeentemuseum, maar toen ontbraken de vroege werken. De Amerikaanse musea waarmee het Gemeentemuseum samenwerkte vonden dat die „niet pasten in het beeld van Mondriaan als strenge modernist”, vertelt museumdirecteur Benno Tempel. „Nu kunnen we een veel completer beeld geven.” Mondriaan was volgens Tempel een hele levenslustige kunstenaar. „Dat zie je ook in de latere neoplastische werken. Die swingen, hebben ritme. Mondriaan ging ook naar alle party’s.”

Conservator Jet van Overeem heeft samen met Tempel de tentoonstelling samengesteld. In het laatste hemelvaartsweekend, kort voor de tentoonstelling opent, sluit zij zich alleen in het museum op om verder te werken aan de indeling. „De bewaking weet ervan. Inspiratie komt wanneer ik alleen ben. Iedereen was heel gelukkig met het mooie weer buiten, ik was heel gelukkig binnen in de weer met de schilderijen”, zegt ze.

Conservator Jet van Overeem legt de laatste hand aan de tentoonstelling ‘De ontdekking van Mondriaan’.
Foto Koen van Weel/ANP
In het Gemeentemuseum wordt de laatste hand gelegd aan de tentoonstelling ‘De ontdekking van Mondriaan’.
Foto Koen van Weel/ANP
In het Gemeentemuseum wordt de laatste hand gelegd aan de tentoonstelling ‘De ontdekking van Mondriaan’.
Foto Koen van Weel/ANP

Veel wordt het op het laatste moment nog bedacht. Zo werd pas besloten enkele buisstoelen uit het depot te halen. „We vonden een van de zalen statisch”, vertelt Van Overeem. En ziedaar het voordeel van een depot in het eigen museumgebouw, vult Tempel aan: „Als we op het laatste moment iets willen aanpassen, dan kan dat.”

Klein dorp

Het Gemeentemuseum wil zoveel mogelijk in eigen huis ontwikkelen en beheren. Daartoe heeft het een afdeling voor vormgeving en fotografie, mét drukkerij, een timmerwerkplaats en een textielatelier. „Daarin zijn we uniek”, stelt Tempel. Alle museumafdelingen zijn op verschillende momenten met dezelfde tentoonstelling bezig. „Het museum is net een klein dorp waarin iedereen elkaar aanvult”, aldus Van Overeem.

Lees ook over de transportkist die het Gemeentemuseum liet ontwikkelen: Kunst vervoer je per ‘schildpad’

Peter Houtman is al 42 jaar een van die ‘bewoners’. Hij werkt in de timmer-werkplaats, maar is ook een van de mannen die Victory verplaatsten. Alle wandjes en podia op tentoonstellingen zijn van zijn hand. „Maar of het nu voor Mondriaan is of voor een onbekende kunstenaar: het moet altijd goed zijn.”

Houtman heeft wel een bijzondere band met Mondriaan; hij en zijn vrouw zijn onder Victory Boogie Woogie getrouwd, in dezelfde zaal als waar het schilderij nu weer hangt. „Voor mij hangt-ie nu weer even op de goede plek.”