Vierentwintig uur backstage in de Ziggo Dome

De Ziggo Dome bestaat vijf jaar. Elke show wordt met militaire precisie voorbereid. Opbouwen, soundchecken, patat bakken. Beveiliging is steeds belangrijker. Voor elk groot concert doorzoeken bomhonden het gebouw, en er is toezicht met 200 camera’s. Een exclusief kijkje achter de schermen.

Foto's Andreas Terlaak

U2-zanger Bono liep er over een catwalk door bewegende animaties van zijn oude straat in Noord-Dublin. Zangeres Pink vloog er aan touwen hoog boven de hoofden van het publiek. Prince, Beyoncé, Madonna, Adele, Muse Bruno Mars; ze stonden er allemaal. De Ziggo Dome, de moderne zwarte concertdoos in Amsterdam met zijn immer bewegende en verlokkende gevelprojecties die je op snelweg al tegemoet schijnen bestaat in juni vijf jaar. In korte tijd is de concertzaal zich gaan meten met grote Europese concerthallen als The O2 Arena Londen, waar artiesten hun wereldtournees op plannen.

Maar wat gebeurt er eigenlijk achter de schermen? We liepen 24 uur mee achter de schermen tijdens de show van de Amerikaanse artiest John Mayer.

1 mei 22:00: Gillende tienermeiden

Het plein tussen de Arena en de Ziggo Dome staat vol met vaders en moeders. Ze staan te wachten op hun kinderen die zich de longen uit hun lijf schreeuwen bij het populaire, 18-jarige Canadese jeugdidool Shawn Mendes in de Ziggo Dome. De zanger belooft zo’n 16.000 tienermeiden, en hier en daar een jongen, haar ‘echt beter te behandelen dan hij doet’, in zijn grote hit Treat You Better. Als de deuren openzwaaien, rolt een golf van gillende meiden over het plein. Een uur vroeger dan bij de meeste concerten – de zanger kent z’n jonge publiek en voor velen is dit hun eerste concert. Opgewonden drukken de fans zich in de armen van hun ouders, tienermeiden klitten in groepjes samen, nog in de roes van het concert. Merchandise-verkopers slijten hun laatste posters en T-shirts, terwijl de menigte uitwaaiert richting de vele parkeergarages, metro en trein. Binnen worden de colabekers bijeengeveegd en breken de stagehands in gekleurde hesjes het podium af.

2 mei 01:00: John Mayers crew meldt zich

De tourbus van Shawn Mendes is allang onderweg richting Denemarken. Ook de twee podia van zijn Illuminate World Tour, de reusachtige, verlichte wereldbol, de videowall en diverse instrumenten, hebben het pand verlaten, verdeeld over de talloze tourtrucks. Een schrobmachine zwabbert natte rondjes over de lege vloer van de Ziggo Dome.

De rust en de stilte van dit moment zullen niet lang duren. De crew van de Amerikaanse popster John Mayer meldt zich al. Gewoonlijk start de opbouw van concerten vanaf 6.00 uur, maar John Mayers team wil niets aan het toeval overlaten. Vanavond is de allereerste show van zijn Europese tournee, en er is, ten faveure van een extra optreden, geen repetitiedag geweest. Alles moet gelijk goed werken.

02.10 uur: Gewoon een bandje

Op het parkeerterrein staan de dertien vrachtwagens van John Mayers tournee al een dag te wachten. De inhoud is vorige week ingevlogen uit Amerika en aangevuld met materiaal uit Engeland en Zwitserland. Nu rijden ze de loadingarea in om gelost te worden. Drie vrachtwagens rijden rechtstreeks de zaal in. Buiten leken ze nog enorm, nu alleen nog maar nietig in de kolossale arena met een zaalvloer van 3.741 vierkante meter.

Zestien man (‘riggers’), gaan de zogeheten ‘riggingpunten’ uitzetten: met krijt en meetapparatuur wordt op de grond uitgetekend waar het podium komt. In een soort codetaal wordt hier het hele in Amerika ontworpen podiumplan neergezet. Ze klimmen in de nok om te kijken hoe het licht, het geluid en de videowall komen te hangen. Onbevreesd bevestigen ze de hijsinstallaties.

Organisator Mojo Concerts krijgt van sommige artiesten al maanden van tevoren een stageplan. Dit concert van Mayer is wat concertboeker Rob Trommelen een „easy productie” noemt: „gewoon een concert waar de muziek centraal staat.” Senior productiemanager Hayo den Boeft beaamt dat: „John Mayer is niet het type artiest waarbij technische hoogstandjes te verwachten zijn. Het is een bandje op het podium. Overzichtelijk. Geen B-stage, geen catwalks, bruggen of pyro [vuurwerk]. Een smaakvol ontwerp dat past in alle zalen.”

6.51 uur: 40 gitaren en een Hammond-orgel

Buiten op het plein voor de Ziggo Dome worden hekken geplaatst. Binnen worden licht en geluid omhooggetakeld. De LED-videovloer in het podium is klaar. De videowall kan omhoog en omlaag bewegen. Veertig man hebben de hele nacht gebouwd. Alles is bijna af, glundert de Amerikaanse stagemanager. „Fantastisch. Dit ging zonder al te veel stress.” Bijna alles kon volgens plan worden uitgevoerd. Een half uur later wordt het podium, gemakshalve in het midden van de zaal opgebouwd, met de hele crew op de juiste plek gerold. Licht gejuich.

De instrumenten kunnen nu op hun plek worden gezet. Er zijn 40 gitaren – 10 akoestische, 30 elektrische – mee voor Mayer en zijn twee gitaristen. Dan het Hammond B3-orgel en de keyboards van Larry Goldings, het drumstel van Steve Jordan en de microfoons voor twee achtergrondzangers.

08.08 uur: Thermoskannen koffie

De eerste fans nestelen zich met thermoskannen koffie op campingstoelen voor de Ziggo Dome. De nachtbouwers vertrekken. Na een paar uur slaap in een hotel is productiemanager Hayo den Boeft ook weer terug voor zijn dienst tot na de show vannacht. Dit podium is naar onze maatstaven te laag, zegt hij: 1 meter 50. „Wij zien liever 1 meter 80 of 2 meter. Dan zie je het achterin ook goed.” Backstage is in een dorp aan flightcases een pop-up regiekamer gebouwd, voor projecties tijdens het concert.

Lees ook ons verslag van de opening in 2012: Ziggo Dome: geluid zoals het bedoeld is

De Ziggo Dome heeft geen koepel, zoals de ‘dome’ in de naam suggereert. Alles aan de door Benthem Crouwel Architecten ontworpen concerthal (90 bij 90 meter en een hoogte van 30 meter) is recht en hoekig. Artiesten worden er – opvallend intiem voor zo’n kolossale concerthal – omhelsd door twee hoefijzervormige tribunes. Toen de Ziggo Dome gebouwd werd, was de akoestiek-belofte stevig: zo’n 17.000 bezoekers zouden bij concerten het beste geluid van Europa gaan horen. Specialisten droegen zorg voor het beste ‘droge’ geluid.

Zo werd de Ziggo Dome gebouwd.

De Ziggo Dome heeft intussen een top-10 positie in de lijst van ‘best verkopende venues in de wereld’, volgens het Amerikaanse vakblad Pollstar. Onlangs, bij de Dutch Live Entertainment Production Awards, werd de zaal uitgeroepen tot ‘favourite venue’. In Nederland positioneert de Ziggo Dome zich als concertlocatie tussen AFAS Live (voorheen Heineken Music Hall, 6.000 mensen) en Gelredome (34.000) en werd het een geduchte concurrent voor de Rotterdamse Ahoy die de grote popnamen is verloren. „Sting was lovend over de intimiteit van de zaal tegen de zanger van Muse. Zo ook Radiohead. Mond-tot-mondreclame om van te dromen”, zegt Ziggo Dome-directeur commerciële zaken, Danny Damman. De mooiste en compleetste concertzaal, jubelde Marco Borsato, die in juni 2012 het allereerste concert in de Ziggo Dome gaf. In juni viert hij met twee concerten het vijfjarig jubileum.

10.10 uur: De miljoenste bezoeker

In de kantoren op de derde etage is er deze ochtend aandacht voor de bekendmaking van de show van de Gorillaz; World’s Most Successful Virtual Act gaat dit najaar Europa in. De marketingafdeling verspreidt op de sociale kanalen berichtjes over de kaartverkoop, en via narrowcasting komt het nieuws ook op de interne schermen en het grote LED-scherm buiten op het pand. Aan het aantal likes op Facebook wordt afgelezen hoezeer de Gorillaz-show leeft. „Online promotie heeft prioriteit”, zegt Susan Lukkien, coördinator sales & marketing.

Mojo, onderdeel van het wereldomspannende Live Nation, is al vanaf het begin een van de belangrijkste huurders van de Ziggo Dome. Maar het aantal andere partijen en producenten dat gebruikmaakt van de zaal is gestaag gegroeid: LiveLane (Holland Zingt Hazes), Ladies of Soul, Cirque du Soleil, RTL Events (Musicals in Concert), Alda Events (Hardwell, Armin van Buuren) , Q-Dance (hardstyle events). Een gemiddeld event heeft 300 tot 500 medewerkers vóór de schermen. Dat zijn alleen al 100-150 veiligheidsmedewerkers. Dan horeca, garderobe, kassa, schoonmaak . Achter de schermen werken er 100 tot 300 mensen aan een productie, dat verschilt per event. Nog meer cijfers: met gemiddeld 100 evenementen per jaar trekt de Ziggo Dome gemiddeld 12.000 bezoekers per event. Danny Damman: „ Binnenkort zullen we onze miljoenste bezoeker van dit jaar ontvangen.”

13.46 uur: John Mayer arriveert

Voor de deur zitten nu ongeveer vijftig fans op campingstoelen. Onder hen ook Mayer- fanaten uit Denemarken, Londen en Brazilië. Sommigen reizen alle Europese concerten af. Het is koud, knikken ze. Maar ze hebben warme jassen, poncho’s tegen de regen en fleecedekens. De kou, zeggen ze, versterkt de onderlinge band. En bij een winkel op de Arena-boulevard kunnen ze gratis naar de wc.

John Mayer arriveert via de achterdeur. Popsterren zoals hij logeren in Amsterdam in het Amstel Hotel (The Rolling Stones), The Grand (Ed Sheeran), het Conservatoriumhotel (Rihanna) of het Okura (Prince). De wensenlijst, de rider, van John Mayer toont „lekker simpel. Een gewone jongen die zich houdt aan de kleedkamerinrichting”, aldus Den Boeft. „De enige buitenissigheid van Mayer is het inhuren van een gerenommeerde kok, Peter Lute. Samen eten is een belangrijk moment voor de band.”

Bij bepaalde artiesten moeten ze buigen als riet, grinniken Danny Damman en Ronald Fiolet, directeur operationele zaken. Je faciliterend opstellen, noemt Fiolet dat. „Sommige artiesten vinden onze kleedkamers niet groot genoeg en trekken de cateringruimte erbij. Of ze vragen ons of we dezelfde schilderijen kunnen ophangen die ze ook thuis hebben. Er was iemand die langskwam met een cirkelzaag om er ramen bij te maken. Eh?… Nou nee! Maar dat zeggen we zelden. Als iets echt niet kan, bieden we alternatieven. Ook hier is het een kwestie van polderen.”

15.05 uur: Patat voorbakken

Beneden, bij de horeca, beleggen de medewerkers van La Place de eerste sandwiches. Hoeveel er in totaal moeten worden gemaakt? „Duizend”, glunderen Giovanni en Dennis. De broodjes worden verdeeld over de veertien ‘food outlets’ van La Place. Er wordt 500 liter aan smoothies en diverse fruitsappen geperst voor een avond als deze. Het bier wordt aangesloten. De patat voorgebakken.

John Mayer begint met zijn band aan zijn soundcheck. Besloten, niemand mag erbij. „Het is het enige moment op de dag voor John en zijn band om helemaal vrij te zijn, en niet bang te zijn om op de foto te moeten”, legt zijn Amerikaanse tourmanager Ken Haley uit. „Even niet nadenken over wat je aan hebt. Je rustig klaar maken voor het optreden.”

16.12 uur: Gewapende politie?

Een speurhond doorzoekt backstage alle flightcases en de kleedkameretage boven. Sinds de aanslag in de Parijse concertzaal Bataclan is veiligheid een groot punt van aandacht voor internationale artiesten, merkt productiemanager Hayo den Boeft. En dan vond deze reportage plaats nog voor de aanslag in Manchester bij het concert van Ariana Grande. „De verzoeken zijn gedetailleerd en de eisen strenger. Kunnen we ‘police presence’, gewapende politie in het pand leveren? Een politie-escorte voor een artiest? Het antwoord is nee. Zo werkt onze politie niet. Los van de vraag of wij het wenselijk vinden.” De weigering is – tot nu toe – geen showstopper. Wat Mojo dus wel regelt: bomchecks met honden.

In zijn tijdelijke kantoor, brandend kaarsje op zijn bureau, vertelt tourmanager Haley dat hij voor deze Europese tournee van John Mayer de security heeft uitgebreid naar twee man die overal mee naartoe reizen. Verder vraagt hij, zoals vandaag, voor elk concert om speurhonden die het gebouw grondig onderzoeken op explosieven. „Ik kan geen enkel risico nemen.”

Ja, het zijn drastische maatregelen, knikt Haley, maar toen hij vanmorgen in een krant werd herinnerd aan de aanslag begin april in Stockholm, wist hij weer waarom. „Zaterdag zijn we in Stockholm. Gaan we dan zoals gewoonlijk een paar uurtjes buiten lopen? Hmm… ik weet het niet. Ik wil de band niet het gevoel geven dat ze iets niet mogen. We reizen nu eenmaal de wereld rond. Maar je wordt toch voorzichtiger.”

16.53 uur: Crisismanagement

In de nok van de Ziggo Dome zit de security-centrale, met zicht op het podium. Tweehonderd camera’s houden toezicht in het gebouw. Meldingen komen altijd binnen via portofoons en variëren van pleisters die nodig zijn en mensen die onwel zijn geworden tot de roep om een ambulance. Of, als het echt mis is, dat de zaal ontruimd moet worden. Backstage hangt een bord met de tekst When the shit hits the fan – dit is het verzamelpunt voor elke verantwoordelijke als een evenement moet worden stilgelegd.

Directieleden Danny Damman en Ronald Fiolet refereren aan het recente concert van rapper Drake dat op het laatste moment niet doorging. Nadat de boeker van Mojo Concerts de hondsmoeilijke taak had de volgepakte zaal te vertellen dat de rapper tóch niet kwam, volgde een snelle ontruiming.

„Je krijgt dan te maken met emotionele bezoekers die zich afreageren op het personeel bij de garderobe, de bar, de servicemedewerkers. Ze zijn boos en gefrustreerd en willen meteen weg”, vertelt Fiolet. „Voor ons is dit crisismanagement. Op een onverwacht tijdstip loopt een heel dorp leeg. Zoiets moeten allerlei diensten zoals het openbaar vervoer, het treinstation in de buurt en de politie snel weten.”

18.05 uur: VIP-area checken

In de entreehal hebben zich diverse teams verzameld voor een briefing. De servicemedewerkers van de Ziggo Dome zelf, die straks in oranje T-shirts bij iedere toegangsdeur tot de zaal staan, krijgen eerst de details over dit concert. „Oké, even luisteren allemaal”, spreekt de teamleider de groep toe. „Vanavond hebben we John Mayer. Het publiek is gemiddeld tussen de 25 en 40 jaar. Er zijn minder mannen [30 procent] dan vrouwen [70 procent]. Verder weinig bijzonderheden. Er is een klein VIP-arrangement. John Mayer doet geen meet-and-greet.” Dan gaan de servicemedewerkers ‘schouwen’. „Dat betekent: nooddeuren checken, alle plekken op de tribunes langs, de VIP-area checken”, verklaart Djuro Leideritz, manager health & safety. De mensen op het inmiddels volgepakte plein voor de ingang zijn dan al een tijdje met camera’s bestudeerd, vertelt hij. Wie gedraagt zich opvallend?

18.12 uur: Niet rennen! Niet rennen!

Verderop bij de ingang krijgen ook teams van The Security Company, het externe veiligheidsbedrijf dat bij alle concerten wordt ingezet, instructies. Om half zeven gaan de deuren open. Bezoekers krijgen dan een standaard Mojo-visitatie: tascontrole. Eten en drinken mag niet mee naar binnen. „Maar hee, ga nou niet moeilijk lopen doen over een zakje drop.” Buiten, gaat de teamleider verder, gaan in het publiek geruchten dat er in Engeland opnames bij het concert gemaakt mogen worden. „Hier niet. Let dus op opnameapparatuur. En ook dat alle cadeautjes voor John Mayer moeten worden ingeleverd en nagezien.” Ook hier worden geen risico’s genomen. Verder : „Straal vrolijkheid uit.”

Als de deuren op een afgesproken teken van hoofd productie en hoofd security opengaan, een half uur later dan gehoopt omdat het voorprogramma, zanger Andreas Moe, nog aan het soundchecken was, vliegen de fans naar binnen. Meisjes slaken gilletjes van geluk. „Niet rennen! Niet rennen”, maant security. Maar de fans zijn fanatiek, ze hebben lang gewacht en moeten vooraan bij het podium zien te komen.

20.50 uur: Vurige solo’s en zwoele ballads

Daar is hij! John Mayer, op gympen en in een lange jas, begint zijn concert. Moving On And Getting Over klinkt: mild funky, licht tintelend; het is afkomstig van zijn nieuwe album The Search for Everything dat onlangs uitkwam. Dit wordt een gitaargedreven concert in diverse delen. Eerst met zijn grote band, dan solo (tegen een honingzoete achtergrond van een Japanse tuin met projecties van vissen op de grond) en dan een paar nummers met het roemruchte bluesrocktrio (met de studiogiganten bassist Pino Palladino en drummer Steve Jordan) waarmee hij in 2005 doorbrak.

Dit is het meest stevige deel van de show, met vurige solo’s. Want verder is het geen concert van al te grote opwinding. Het leeuwendeel van zijn liedjes is tamelijk gladgestreken: rocksongs met onberispelijk gitaarspel, rimpelloze blues en zwoele ballads die hij meestal laat eindigen in een lyrische gitaarsolo. Met zijn oude hits als Slow Dancing in a Burning Room wint Mayer hoe dan ook de harten van zijn publiek.

23.00: uur Zaallichten aan

Met de ballad You’re Gonna Live Forever in Me, openhartig achter de piano tegen een spierwitte achtergrond, sluit de zanger zijn concert af. Hij zwaait, vouwt zijn handen, dankt verlegen, en verdwijnt door een witte deur in zijn videowall. De aftiteling loopt op het scherm. Het publiek joelt. De zaallichten gaan aan en de tribunes lopen leeg.

Routineus veegt de schoonmaakploeg alle lege bekertjes op hopen. Backstage wordt alles opgeruimd en afgesloten.

Morgen is er weer een show.