Opinie

Meer kinderen krijgen, dat helpt niet tegen vergrijzing

De komende twintig jaar slaat de vergrijzing hard toe. Een oproep tot het krijgen van meer kinderen, komt te laat, schrijft Joop de Beer. Zorg liever voor fitte ouderen.

iStock

Het lijkt zo voor de hand te liggen. Vergrijzing is het gevolg van lage kindertallen. Vergrijzing is niet goed voor de economie. Dus als vrouwen meer kinderen krijgen, lossen we de vergrijzing op en gaat de economie weer harder groeien. In NRC zei politicoloog Robin Fransman het zo: „Het is eenvoudig: als te veel mensen van een pensioen leven en zorg nodig hebben, in verhouding tot het aantal werkenden, dan wordt dat te duur.” Hij stelt dat we 2,1 kinderen per gezin nodig hebben om later pensioenen en de zorg te betalen.

Op dit moment krijgen vrouwen gemiddeld 1,66 kinderen. Het aantal geboorten zou dus met een kwart moeten toenemen. Maar zo eenvoudig is het niet. Als vanaf komend jaar vrouwen meer kinderen zouden krijgen, zou de beroepsbevolking pas over zo’n twintig jaar gaan toenemen. Maar juist de komende twintig jaar slaat de vergrijzing hard toe. Het aantal gepensioneerden stijgt sterk als gevolg van de naoorlogse babyboom. En de beroepsbevolking krimpt. Pas als de baby’s die nu worden geboren hun school hebben afgerond en gaan werken, zal dat invloed hebben op de omvang van de beroepsbevolking. Maar tot het zover is, zullen de werkenden niet alleen de kosten van de gepensioneerden voor hun rekening moeten nemen, maar ook die van de kinderen. Denk aan kinderopvang en onderwijs. Als het kindertal toeneemt, wordt de financiële druk op werkenden de komende twintig jaar dus groter, niet kleiner. En een hoger kindertal betekent ook een flinke extra bevolkingsgroei. We gaan dan richting 20 miljoen inwoners. De vraag is of we dat wel willen. Denk aan de toenemende filedruk en spanning op de huizenmarkt.

Een oproep aan vrouwen om meer kinderen te krijgen, is dus niet het juiste antwoord op de vergrijzing. Wat dan wel? Je kunt denken aan meer migratie, maar dat brengt weer kosten voor integratie met zich mee en is bovendien politiek nogal omstreden. Het ligt veel meer voor de hand om ervoor te zorgen dat ouderen langer actief blijven. Dat kan omdat mensen steeds ouder worden en langer vitaal blijven. Maar dat vraagt wel om aanpassingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs. Werkloze ouderen moeten een eerlijke kans krijgen op de arbeidsmarkt. Levenslang leren moet werkelijkheid worden in plaats van een slogan. En het is belangrijk gezond gedrag te stimuleren zodat jongeren gezond oud worden en ouderen zo lang mogelijk gezond blijven. Het gaat dus niet vanzelf, maar het is wel de meest kansrijke aanpak van de vergrijzing.