Iedereen dezelfde glimlach

Wie een ‘Hollywood-smile’ wil laat facings plaatsen. Maar die perfecte lach kan ook voor ellende zorgen.

Foto Marloes Haarmans

In haar vlogs op YouTube ziet make-upartiest Malika Saymak er piekfijn uit. Gestylede haren, gestifte lippen, lange, opgemaakte wimpers, zorgvuldig gekozen kleding. Helemaal perfect? Nee, er was nog iets wat mooier kon, vond ze. Haar tanden. Niet dat die geel waren of scheef stonden – Saymak had een keurig recht en stralend wit gebit. Toch straalt dat gebit sinds drie maanden nog meer. Ze maakt er geen geheim van: ze heeft facings laten plaatsen. Een wit laagje van kunststof dat op de voorkant van de tanden is vastgeplakt, met als doel een stralende lach.

Malika Saymak over haar facings.

Wie ‘facings’ googelt, vindt rijen foto’s van witte, kaarsrechte tanden in de mond van lachende modellen. Adverteerders lokken klanten met termen als ‘de perfecte glimlach’ en ‘de Hollywood-smile’. Bij twijfel of er wel ‘verbeteringen’ aan je lach mogelijk zijn, kan je een gratis ‘smile-analyse’ laten doen.

Esthetische gebitsbehandelingen zijn in trek. Maar hoe ver mag een tandarts gaan om die Hollywood-smile te creëren? En moeten we dat eigenlijk wel willen: iedereen dezelfde tanden?

Lees ook over lipvergroting: Allemaal Angelina

Niet dat iedereen zich die ‘perfecte lach’ kan veroorloven. Per tand is de klant gemiddeld tussen de 80 à 900 euro kwijt aan één facing. De prijs hangt af van het aantal te behandelen tanden en de techniek- en materiaalkeuze. De basisverzekering vergoedt het laagje niet. Aanvullende tandartsverzekeringen dekken de facings in sommige gevallen.

Het laagje kan bestaan uit het dure porselein of uit de relatief goedkopere kunststof composiet. De facing wordt om de voor- en zijkanten van de boventanden en kiezen geplaatst. En om de voor-, zij- en bovenkant van de ondertanden en kiezen, want de kauwvlakken zijn bij lachen ook vaak zichtbaar.

Anders dan voor kronen wordt voor facings weinig of niets van de tand afgeslepen. Er zijn porseleinen facings van 0,2 millimeter dik te maken, waardoor ze om en in veel gevallen ook tussen de tanden passen.

Per tand is de klant gemiddeld tussen de 80 à 900 euro kwijt aan één facing

Dat betekent niet dat de facing een accessoire is dat je naar wens kunt plaatsen en weghalen. Ook de facing die geen slijpwerk vereist (de zogeheten non-prep facing) wordt aan de eigen tand vast ‘gecementeerd’. Wie er vanaf wil, zal toch aan slijpen moeten geloven – en een nauwkeurige tandarts moeten vinden die dat kan zonder de originele tand te beschadigen.

Ondanks het blijvende karakter is de facing populair, blijkt uit een rondgang langs klinieken die de ze aanbieden. Tandartsen zien in de afgelopen jaren een stabiele of toegenomen vraag naar de facings. Willem Polet, tandarts en eigenaar van de Kliniek voor Cosmetische Tandheelkunde in Arnhem meldt een verdubbeling van het aantal behandelingen in de afgelopen drie à vier jaar. „Nu doe ik jaarlijks zo’n 1500 behandelingen, dat zal vier jaar geleden rond 700 zijn geweest.” Zijn kliniek is misschien een extreem voorbeeld, benadrukt hij – Polet doet naast facings vrijwel geen andere tandbehandelingen in zijn praktijk.

Jaarlijks zijn er ongeveer 40.000 facings-behandelingen, zegt de Koninklijke Nederlands Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT). Dat is goed voor facings op naar schatting 65.000 tot 100.000 tanden. Die cijfers zijn volgens de organisatie de afgelopen vijf jaar echter stabiel gebleven.

Met de mode mee

Voor tandartsen is er een wezenlijk verschil tussen twee soorten behandelingen: die voor mensen die lichamelijk of psychisch last hebben van (de perceptie van) een imperfect gebit, en die voor mensen die alleen met de mode mee willen. Bij de KNMT is niet bekend hoeveel mensen om puur esthetische redenen voor facings kiezen.

Jessica Kinsbergen kent die twee categorieën. Als (mede)eigenaar en tandtechnicus van tandartspraktijk Rademakers en Kinsbergen in Amsterdam maakt en plaatst zij facings. Bij de praktijk wordt zowel de composietversie als de handgemaakte porseleinen facing aangeboden. Prijzen variëren van 200 tot 900 euro per tand. Hoeveel facings de kliniek jaarlijks plaatst, is bedrijfsinformatie die Kinsbergen liever niet vrijgeeft. Wel zegt ze dat de meeste facings-klanten tussen de 20 en de 40 jaar oud zijn. Het aantal mannen en vrouwen is nagenoeg gelijk.

Een aantal van hen heeft inderdaad baat bij het beschermende of herstellende laagje, door aangetast glazuur of dode tanden. Dan kan ook een facing over één of enkele tanden voldoende oplossing bieden. Een ander deel van de klanten streeft naar het onhaalbare. „Je ziet mensen met prachtige tanden binnenkomen die zeggen: ik wil het mooier hebben.”

De trend is volgens Kinsbergen uit Amerika komen overwaaien. Veel beroemdheden hebben facings, maar de televisie geeft een vertekend beeld. „Op tv lijken tanden witter dan ze in het echt zijn. Wij doen de tanden van veel BN’ers, en geloof me: die zijn een stuk minder wit dan de meeste mensen verwachten.”

Té wit is ook niet mooi, vindt ze. „Als iemand zegt dat hij het ‘Gerard Joling-effect’ wil, dan zeggen wij dat we dat niet doen.” Volgens Kinsbergen gebeurt het een keer of twee per maand dat de kliniek niet tot behandeling overgaat. „Sommige gebitten kun je niet mooier maken. Dan moet je er ook niet aan beginnen.”

Ook de tandarts van Malika Saymak weigerde om de facings te plaatsen. Saymak: „Net als mijn omgeving verklaarde hij me voor gek.” Via een andere kliniek verwezenlijkte ze alsnog haar droomgebit. Acht boven- en acht ondertanden werden van facings voorzien. „Eigenlijk raadde de kliniek mij aan er twee keer tien te nemen, maar mijn lach is niet zo breed.” Saymak betaalde er 1.250 euro voor.

Sommige tandartsen weigeren

Terwijl de ene tandarts weigert aan een gezond gebit te sleutelen, gaat de andere dus zonder al te veel problemen akkoord met het creëren van een ‘Hollywood-smile’. Joost Roeters, hoogleraar integrale tandheelkunde bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA), noemt die ontwikkeling „kwalijk”. „Er wordt niet alleen een oplossing aangeboden voor een door de patiënt ervaren probleem, maar in sommige gevallen een probleem aangepraat en behoefte gekweekt.”

Hij haalt de online-lachanalyses erbij, waarbij elke lach in de ‘perfecte’ mal wordt gegoten. „Perfectie is saaiheid.” Volgens hem kan een geringe onvolmaaktheid aan het gebit een persoon juist aantrekkelijker maken. „In het verleden kreeg iedereen die een kunstgebit nodig had, ongeacht leeftijd of geslacht, dezelfde tanden: te wit, te lang en keurig op een rij. Later is dat aangepast: het ‘perfecte’ kunstgebit werd toch niet als mooi beschouwd, omdat het zo overduidelijk nep was.”

„Tandartsen spelen in op de vraag naar een mooi uiterlijk”, constateert ook zijn collega Ad de Jongh, hoogleraar angst- en gedragsstoornissen bij de ACTA. „Ze insinueren: nu gaat u gelukkiger worden, nu gaat uw inkomen vooruit.”

Een geringe onvolmaaktheid aan het gebit een persoon juist aantrekkelijker maken

In werkelijkheid valt dat flink tegen, blijkt uit onderzoek van De Jongh. Hij vergeleek een groep patiënten die een reguliere gebitsbehandeling onderging met een groep patiënten die uit esthetische overwegingen aan de tanden liet sleutelen. Uit de studie kwam naar voren dat het geluksniveau van de groep met een puur esthetische behandeling op de lange termijn daalde tot onder het niveau van de mensen die een niet-esthetische behandeling kregen.

Hoe dat verschil precies te verklaren is, staat niet in de studie. De Jongh: „Ik kan me goed voorstellen dat het te maken heeft met een negatief zelfbeeld dat door de gebitsverbetering niet verandert. Mensen denken: als mijn gebit mooier wordt, zullen anderen mij beter behandelen. Gebeurt dat niet, dan zijn ze teleurgesteld in hun investering. Wetenschappelijk is niet bewezen dat gebitsverbetering tot psychosociale verbeteringen leidt.”

Lees ook over de sleevestrend: Nooit meer blote armen

Bij het onderzoek van De Jongh moet wel een kanttekening geplaatst worden, zegt zijn collega Roeters. „De onderzochte groep heeft om puur esthetische redenen aan het gebit laten sleutelen.” Er is volgens Roeters ook een groep die psychisch veel last heeft van een slecht gebit. „Kinderen met een aangeboren gebitsafwijking worden daar vaak mee gepest, en ook volwassenen kunnen serieus geholpen zijn wanneer ze zich zekerder voelen over hun gebit.”

Niet elke kliniek is even bedreven

Bij de praktijk van Rademakers en Kinsbergen houdt de tandtechnicus eerst een uitgebreide intake bij de patiënten. „Maar het blijft heel moeilijk”, zegt Jessica Kinsbergen. „Bij sommige mensen zie je niet dat ze een verkeerd zelfbeeld hebben, en op een andere manier hulp nodig hebben.” En als iemand vastberaden deel wil uitmaken van de ‘witte tanden-trend’ en er goed over heeft nagedacht? „Dan doen we de behandeling uiteindelijk wel.”

Facings kunnen ook voor (meer) ellende zorgen. Niet elke kliniek blijkt er even bedreven in. Tandtechnicus Kinsbergen: „Wij zien veel mensen die met facings van elders bij ons aankloppen, met problemen als bijvoorbeeld ontstoken tandvlees.” Dat kan komen door slechte plaatsing, maar ook goedgeplaatste facings moet je goed blijven onderhouden. „Er zit bijvoorbeeld altijd een overgangsrandje naar de eigen tand, waar bacteriën achter kunnen blijven zitten.” Het risico op gaatjes blijft.

Wat alle onderzoeken en tandartsen ook zeggen, Malika Saymak heeft geen moment spijt gehad van haar facings. „Ik geniet er heel erg van: vooral op foto’s en video’s. Op Instagram krijg ik veel positieve reacties.” Ze staat volledig achter haar keuze. „Als iets mooier kan, waarom niet?”