Recensie

Dromen over huisje, palmboompje, beestje

Tentoonstelling De maatschappijkritiek knalt in felle kleuren van de muren op de tentoonstelling ‘Cuban Art Now’ in het Singer Museum in Laren.

Michel Pérez, Simpatía, 2008, acryl op doek, 263 x 335 cm, particuliere collectie

Er bestaan grote misvattingen over Cubaanse kunst, aldus het Singer Museum in Laren. Het zou altijd kleurrijk zijn, en verschoond van sociaal-maatschappelijk engagement. De tentoonstelling Cuban Art Now moet deze ‘misvattingen’ weerleggen en slaagt daar gedeeltelijk in: de maatschappijkritiek knalt in felle kleuren van de witte muren.

Te zien is de particuliere kunstcollectie van ondernemers Sebastiaan en Xantha Berger, die zich 20 jaar geleden op Cuba vestigden. Het echtpaar was ‘als door bliksem getroffen’ toen ze in 1996 de kleurrijke werken van José Emilio Fuentes Fonseca (JEFF) zagen. Sindsdien verzamelden ze een indrukwekkende collectie hedendaagse Cubaanse kunst, nu voor het eerst in Nederland te zien.

Op de muren van de eerste zaal in Singer Laren hangen de schilderijen van JEFF, die met kinderlijke beeldtaal zijn jongensdromen uitbeeldt. Gewelddadige Cubaanse revolutionairen zijn soldaatje spelende jongens. Toekomstfantasieën staan op karton: ‘Huisje, palmboompje, beestje’; niet voor elke Cubaan weggelegd. Midden in de zaal staan miniatuurversies van de levensgrote olifanten die JEFF in 2009 door de straten van Havana liet zwerven. Ze zijn opgeblazen met lucht, datgene waar het hem aan ontbreekt: JEFF heeft maar één long.

Symboliek

Ook in de andere zalen is de symboliek niet ver te zoeken. Alejandro Campings schilderde een rood zwembad waarin zwemmers “tientallen jaren” de schoolslag zwemmen. Het bad staat symbool voor het Cubaanse communistische systeem. De zwemmers laat hij de schoolslag doen omdat het de traagste manier van zwemmen is. Aan de schilderijen van Campings is te zien dat hij regelmatig op dak van zijn atelier werkt. De pasteltinten op de museummuren versterken het gevoel in Cuba te zijn.

Niet alle kunstenaars maken nadrukkelijke statements. Michel Pérez schilderde troostrijke fantasiefiguren, zoals zoenende gele beren die boven de bezoekers uittorenen. En Raúl Cordero laat met zijn conceptuele kunst zien dat een afbeelding niet noodzakelijk hetzelfde is als het afgebeelde. Op een koeienschilderij staat met stippellijnen aangegeven waar alle dieren stonden toen Cordero begon met schilderen. Met transparante verflagen verbeeldt hij het verstrijken van de tijd.

Het engagement keert terug in de laatste zaal, met een bonte verzameling werken van jonge Cubaanse kunstenaars die aan de kunstacademie van Havana zijn opgeleid. Een stevige dame watert bloemetjes in haar onderbroek, met een hand op haar heup. De schilder van dit doek, Lancelot Alonso, maakt erotische werken met dikke verflagen en spetterende kleurencombinaties. Hij zegt het begrip ‘goed fatsoen’ aan de kaak te willen stellen.